Το ενεργειακό σοκ που πυροδοτεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει ξανά την ευρωπαϊκή οικονομία, αναθερμαίνει τον πληθωρισμό και αποσταθεροποιεί το επενδυτικό κλίμα.
Αυτή είναι η κεντρική διαπίστωση των εαρινών οικονομικών προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026, που παρουσίασε σήμερα στις Βρυξέλλες ο Λετονός Επίτροπος, αρμόδιος για την Οικονομία και την Παραγωγικότητα, Βάλντις Ντόμπροβσκις. Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι αντιφατική, καθώς η χώρα διατηρεί ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπερνούν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καταγράφει δημοσιονομικό πλεόνασμα και μειώνει ταχύτατα το χρέος της, αλλά η ανεργία παραμένει υψηλή και η αναθέρμανση του πληθωρισμού αποτελεί νέα πρόκληση.
Ανταπόκριση Βρυξέλλες
Ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, η ΕΕ είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στα ενεργειακά σοκ. Η άνοδος των τιμών ενέργειας ισοδυναμεί με μεταφορά εισοδήματος εκτός ευρωπαϊκής οικονομίας και προς τις χώρες-εξαγωγείς. Ωστόσο, σύμφωνα με την Κομισιόν, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, η διαφοροποίηση εφοδιασμού και η μείωση της ενεργειακής έντασης της παραγωγής (σημ.: που έχει μειωθεί δραματικά από το 1995) αμβλύνουν σημαντικά τον αντίκτυπο σε σύγκριση με προηγούμενες κρίσεις.
Η ΕΕ επιβραδύνει, με ΑΕΠ κάτω από 1,1% για το 2026
Το πραγματικό ΑΕΠ της ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί μόλις κατά 1,1% το 2026, έναντι 1,5% που κατεγράφη το 2025 (σημ.:αναθεώρηση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες προς τα κάτω σε σχέση με την φθινοπωρινή πρόβλεψη του 2025). Η ζώνη του ευρώ αναμένεται να αναπτυχθεί ακόμη πιο αργά, με 0,9% το 2026. Για το 2027, η Κομισιόν προβλέπει μέτρια ανάκαμψη στο 1,4% για την ΕΕ και 1,2% για την ευρωζώνη, υπό την προϋπόθεση ότι οι εντάσεις στις αγορές ενέργειας θα αρχίσουν να υποχωρούν.
Η αδύναμη εγχώρια ζήτηση, αποτέλεσμα της υψηλότερης πληθωριστικής πίεσης, των αυστηρότερων συνθηκών χρηματοδότησης και της αβεβαιότητας, αποτελεί τον κύριο παράγοντα επιβράδυνσης. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις συμπιέζονται από χαμηλότερα κέρδη και ψηλότερα επιτόκια. Η εξωτερική ζήτηση παραμένει επίσης ασθενής λόγω της επίδρασης του σοκ στον υπόλοιπο κόσμο.
Επιστροφή του πληθωρισμού στο 3% και άνω
Ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να φτάσει στο 3,1% το 2026, ξεπερνώντας κατά μία πλήρη ποσοστιαία μονάδα την προηγούμενη πρόβλεψη. Η αύξηση οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην ενεργειακή συνιστώσα: τα στοιχεία Μαρτίου-Απριλίου 2026 δείχνουν ήδη ταχύτατη επιτάχυνση. Για το 2027, ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 2,4%, εφόσον οι τιμές ενέργειας αρχίσουν να υποχωρούν, ωστόσο θα παραμείνουν περίπου 20% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα. Στην ευρωζώνη, ο πληθωρισμός αναθεωρείται στο 3,0% για το 2026 και 2,3% για το 2027.
Τέλος της μακράς αποκλιμάκωσης στην αγορά εργασίας
Η μακροχρόνια αποκλιμάκωση της ανεργίας στην ΕΕ φαίνεται να έχει φτάσει στο τέλος της. Μετά από χρόνια συνεχούς βελτίωσης, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να σταθεροποιηθεί περίπου στο 6% ως το 2027. Η αύξηση της απασχόλησης επιβραδύνεται σημαντικά, από 0,5% το 2025 σε 0,3% το 2026. Ωστόσο, οι ονομαστικοί μισθοί διατηρούν ισχυρή ανοδική τάση, καθώς οι εργαζόμενοι αναζητούν αντιστάθμιση έναντι της αναθέρμανσης του πληθωρισμού.
Ελλείμματα και χρέος αυξάνουν
Το γενικό κυβερνητικό έλλειμμα της ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6% ως το 2027, αντικατοπτρίζοντας τη συνδυασμένη επίδραση της ύφεσης, των υψηλότερων τόκων, των μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την ακρίβεια της ενέργειας, αλλά και των αυξημένων αμυντικών δαπανών. Ο λόγος χρέους/ΑΕΠ της ΕΕ αναμένεται να ανέλθει από 82,8% το 2025 σε 85,3% το 2027. Στην ευρωζώνη, ο αντίστοιχος δείκτης θα φτάσει το 91,2%. Τέσσερα κράτη-μέλη αναμένεται να έχουν χρέος υπερβαίνον το 100% του ΑΕΠ ως το 2027.
Ελλάδα: αντοχή σε δύσκολο περιβάλλον
Σε ένα ευρωπαϊκό τοπίο με μελανά χρώματα, η Ελλάδα εμφανίζεται ως μία από τις λίγες θετικές εξαιρέσεις σε βασικούς δείκτες. Η χώρα διατηρεί ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπερνούν κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο, σε ένα διεθνές περιβάλλον που δυσκολεύει. Ωστόσο δεν αποφεύγει τον αντίκτυπο του ενεργειακού σοκ, ιδιαίτερα στο πεδίο του πληθωρισμού και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τους βασικούς δείκτες για την Ελλάδα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ:
| Δείκτης | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026* | 2027* |
| Ανάπτυξη ΑΕΠ (%) | 5,5 | 2,1 | 2,1 | 2,1 | 1,8 | 1,6 |
| ΕΕ-27 | 3,5 | 0,4 | 1,1 | 1,5 | 1,1 | 1,4 |
| Πληθωρισμός ΙΑΤΚ (%) | 9,3 | 4,2 | 3,0 | 2,9 | 3,7 | 2,4 |
| ΕΕ-27 | 9,2 | 6,4 | 2,6 | 2,5 | 3,1 | 2,4 |
| Ανεργία (%) | 12,5 | 11,1 | 10,1 | 8,9 | 8,3 | 7,9 |
| ΕΕ-27 | 6,2 | 6,1 | 5,9 | 6,0 | 6,0 | 6,0 |
| Επενδύσεις (%) | 22,1 | 6,5 | 4,5 | 8,9 | 7,3 | 1,3 |
| Δημ. Ισοζύγιο (% ΑΕΠ) | -2,6 | -1,4 | +1,3 | +1,7 | +0,8 | +0,6 |
| ΕΕ-27 | -3,2 | -3,4 | -3,1 | -3,1 | -3,5 | -3,6 |
| Δημόσιο Χρέος (% ΑΕΠ) | 177,8 | 164,3 | 154,2 | 146,1 | 140,7 | 134,4 |
| ΕΕ-27 | 83,8 | 81,8 | 81,9 | 82,8 | 84,2 | 85,3 |
| Ισοζύγιο Τρεχ. Λογ. (% ΑΕΠ) | -10,8 | -7,7 | -7,4 | -6,0 | -7,1 | -6,1 |
Το ελληνικό ΑΕΠ πάνω από τον μέσο όρο, αλλά επιβραδύνεται
Το ΑΕΠ της Ελλάδας αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,8% το 2026 (σημ.: σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο του 1,1%) και να διαμορφωθεί στο 1,6% το 2027. Αξίζει να σημειωθεί ότι, η ελληνική οικονομία έχει διατηρήσει έναν σχετικά σταθερό ρυθμό ανάπτυξης 2,1% για τρία συνεχόμενα χρόνια (σημ.: εξαιρείται το 2022 ως έτος μεταπανδημικής αναθέρμανσης) με 2,1% το 2023, 2,1% το 2024 και 2,1% το 2025. Η υποχώρηση που προβλέπεται για το 2026 συνδέεται άμεσα με τις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στην κατανάλωση και στις επενδύσεις.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή παραμένει η επίδοση των επενδύσεων, με τον ρυθμό τους να εκτιμάται στο 7,3% το 2026 (σημ.: ο υψηλότερος σχεδόν στην ΕΕ) αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), καθώς και ισχυρές ιδιωτικές επενδύσεις στον τουρισμό, την ενέργεια και τα ακίνητα. Για το 2027 ωστόσο η Επιτροπή βλέπει απότομη επιβράδυνση στο 1,3%, καθώς τα κονδύλια του ΤΑΑ εξαντλούνται.
Ρεκόρ χαμηλό για την ανεργία, αλλά ακόμα πρώτη η Ελλάδα στην ΕΕ
Η ανεργία στην Ελλάδα συνεχίζει να μειώνεται: από 10,1% το 2024, σε 8,9% το 2025, αναμένεται να φτάσει στο 8,3% το 2026 και 7,9% το 2027. Πρόκειται για ιστορικά χαμηλά επίπεδα για τη χώρα μετά τη δεκαετία της κρίσης, αλλά παραμένει κατά πολύ υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο (6,0%). Η Ελλάδα διατηρεί το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ μαζί με την Ισπανία, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών.
Νέα πληθωριστική πίεση λόγω ενέργειας
Σύμφωνα με τις νέες προβλέψεις της Κομισιόν, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθεί στο 3,7% το 2026, άνω του ευρωπαϊκού μέσου (3,1%), αντικατοπτρίζοντας την ιδιαίτερη ευαισθησία της ελληνικής αγοράς στις τιμές ενέργειας. Η χώρα εισάγει μεγάλο μέρος του ενεργειακού της εφοδιασμού και δεν έχει ακόμα πλήρως διαφοροποιήσει τη σύνθεσή του. Το 2027, υπό το βασικό σενάριο κατά το οποίο οι τιμές ενέργειας αρχίσουν να αποκλιμακώνονται, ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 2,4%, δηλαδή στο ίδιο επίπεδο με τον ευρωπαϊκό μέσο.
Πλεόνασμα και ταχεία αποκλιμάκωση χρέους για την Ελλάδα
Σε ένα από τα πλέον ευνοϊκά μηνύματα που αφορούν την Ελλάδα, η Κομισιόν προβλέπει διατήρηση δημοσιονομικού πλεονάσματος και για τα επόμενα χρόνια: +0,8% του ΑΕΠ το 2026 και +0,6% το 2027. Η χώρα είναι μία από τις ελάχιστες στην ΕΕ που αναμένεται να καταγράψει πλεόνασμα, εν μέσω γενικής δημοσιονομικής επιδείνωσης για τους περισσότερους ευρωπαίους εταίρους. Το 2024 και 2025, το ισοζύγιο ήταν +1,3% και +1,7% αντίστοιχα.
Παράλληλα, το δημόσιο χρέος συνεχίζει την εντυπωσιακή πορεία αποκλιμάκωσής του. Από 177,8% του ΑΕΠ το 2022 θα φτάσει στο 140,7% το 2026 και 134,4% το 2027, με μείωση άνω των 40 εκατοστιάιων μονάδων σε πέντε χρόνια. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στον συνδυασμό δημοσιονομικών πλεονασμάτων, ανάπτυξης και ευνοϊκών συνθηκών χρηματοδότησης. Σε αντίθεση, ο μέσος λόγος χρέους/ΑΕΠ της ΕΕ αυξάνεται, από 82,8% το 2025 σε 85,3% το 2027.
Σκιά στην εικόνα αυτή ρίχνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καθώς αναμένεται να επιδεινωθεί στο -7,1% του ΑΕΠ το 2026, από -6,0% το 2025, αντικατοπτρίζοντας την αυξημένη εισαγωγική αξία της ενέργειας και την αδυναμία της εξωτερικής ζήτησης να αντισταθμίσει την εγχώρια ζήτηση για εισαγόμενα αγαθά.
Σενάρια κινδύνου – αν η κρίση παραταθεί
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατυπώνει ένα εναλλακτικό δυσμενές σενάριο για την περίπτωση που η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί και οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σημαντικά υψηλότερα από τα επίπεδα των αγορών futures. Σε αυτή την περίπτωση, η ανάπτυξη της ΕΕ θα διαμορφωνόταν στο 0,7% το 2026 (έναντι 1,1% βασικού σεναρίου) και 0,75% το 2027 (έναντι 1,4%), ενώ ο πληθωρισμός θα παρέμενε σε 3,3% το 2026 και θα ανέβαινε περαιτέρω στο 3,5% το 2027. Για την Ελλάδα, ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε διάβρωση της ανταγωνιστικότητας του τουρισμού και της αγοράς εξαγωγών.
Η Κομισιόν επισημαίνει, επίσης, κινδύνους από πιθανές ελλείψεις συγκεκριμένων εισροών, όπως ορισμένα προϊόντα διύλισης πετρελαίου και λιπάσματα, που θα μπορούσαν να ενταθούν με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και στην επισιτιστική ασφάλεια. Η αβεβαιότητα παραμένει ασυνήθιστα υψηλή, κάτι που καθιστά κάθε πρόβλεψη ιδιαίτερα εύθραυστη.
Βάλντις Ντόμπροβσκις: «Ενότητα και αποφασιστικότητα»
«Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει πυροδοτήσει ένα σημαντικό ενεργειακό σοκ, δοκιμάζοντας περαιτέρω την Ευρώπη σε ένα ήδη ασταθές γεωπολιτικό και εμπορικό περιβάλλον», υπογράμμισε ο Επίτροπος Ντόμπροβσκις, προσθέτοντας ότι «η ΕΕ πρέπει να αντλήσει διδάγματα από τις προηγούμενες κρίσεις διατηρώντας προσωρινή και στοχευμένη τη δημοσιονομική στήριξη, και να μειώσει περαιτέρω την εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μια στροφή που έχει ήδη ενισχύσει την ανθεκτικότητά της». Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει νέες προβλέψεις τον Νοέμβριο 2026.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
