Υπάρχει ένας εύκολος φόβος όταν ένα τόσο εμβληματικό μιούζικαλ μεταφράζεται, ότι αν δεν καταλάβεις τι θα ειπωθεί ή τραγουδιστεί, κάτι θα χαθεί. Ότι οι στίχοι δεν θα έχουν την ίδια μουσικότητα σε μια γλώσσα που στα αυτιά του Έλληνα μοιάζει… ξένη. Ότι οι ατάκες θα απομακρυνθούν από την ακρίβεια του πρωτοτύπου για να κερδίσουν το γηγενές κοινό. Ότι το συναίσθημα θα μείνει εγκλωβισμένο στη γλώσσα που το γέννησε και αυτή η κύηση δεν θα καταλήξει στο «It’s a boy/It’s a girl», ούτε καν στο «It’s pink/ it’s green». Η πολωνική παραγωγή του Wicked στο Teatr Muzyczny Roma αποδεικνύει σχεδόν το αντίθετο και είχα την ευλογία να την παρακολουθήσω με ανοιχτή καρδιά και αυτιά.
Δεν πρόκειται για μια replica της Αμερικανικής ή Αγγλικής παραγωγή που αντιγράφει «μηχανικά» σκηνικούς και θεατρικούς κανόνες και αυτό ίσως «σπάει» τη γλωσσική υπεροχή του κειμένου. Ο 76χρονος Wojciech Kępczyński, με απολύτως νεανική ματιά, διάθεση νεοτερισμού, αλλεπάλληλες εμπνεύσεις και γνώση κλασικού θεάτρου, χτίζει μια παράσταση που σέβεται απόλυτα τον πυρήνα του έργου, αλλά επιτρέπει στον εαυτό της να αποκτήσει δική της σκηνική προσωπικότητα.
Η αισθητική της παράστασης είναι πλούσια χωρίς να γίνεται φορτωμένη από περιττά εφέ με εναλλασσόμενα σκηνικά μέρη και πλούσιες εναλλαγές των οθονών/σκηνικών. Τα σκηνικά λειτουργούν σαν ένας ζωντανός μηχανισμός που μεταμορφώνεται διαρκώς, ενώ οι φωτισμοί δεν υπηρετούν απλώς την εικόνα αλλά τη δραματουργία. Το Emerald City δεν εντυπωσιάζει μόνο επειδή είναι λαμπερό καθώς όπως αποδίδεται, η λάμψη του κρύβει μια κοινωνία χτισμένη πάνω στην εικόνα, την εξουσία και την κατασκευή του μύθου.
Όποιος γνωρίζει καλά το έργο κατανοεί επίσης και τη μεγαλύτερη αδυναμία του: Το πρώτο μέρος διαθέτει σχεδόν όλη τη δραματική ένταση, την εξέλιξη των χαρακτήρων και τα περισσότερα από τα τραγούδια που καθόρισαν την ιστορία του σύγχρονου μουσικού θεάτρου. Μετά το διάλειμμα το έργο «δυσκολεύεται» να διατηρήσει τον ίδιο ρυθμό. Η πλοκή υπηρετεί περισσότερο την ανάγκη να συνδεθεί με τον κόσμο του Μάγου του Οζ παρά να εξελίξει οργανικά τις σχέσεις που έχτισε στο πρώτο μισό.
Η σκηνοθεσία δεν μπορεί φυσικά να αλλάξει τη δομή του λιμπρέτου, προσπαθεί όμως να καλύψει αυτή τη γνωστή ανισορροπία με αυξημένη σκηνική ενέργεια, μεγαλύτερη κινητικότητα, έντονες εικόνες και μια συνεχή αίσθηση ροής που κρατά τον θεατή μέσα στην αφήγηση ακόμη και όταν η ίδια η δραματουργία επιβραδύνει.
Το σημαντικότερο επίτευγμα της παραγωγής, ωστόσο, βρίσκεται αλλού: στις δύο πρωταγωνίστριες.
Οι φωνές τους δεν λειτουργούν απλώς ως ερμηνευτικά εργαλεία, αποκτούν σχεδόν οπερατική διάσταση (φωνητικά, σκηνικά και στην ειρηνευτική δεινότητα) [Θα σας πρότεινα ανεπιφύλακτα να αγοράσετε το διπλό βυνίλιο, όπως έκανα και εγώ και σας το παρουσίασα μέσω της εκπομπής cineπως στο ertnews radio].
Πληροφορίες ΕΔΩ
Δεν χρειάζεται να καταλαβαίνεις κάθε λέξη για να αντιληφθείς πότε η Elphaba αποσυντίθεται εσωτερικά ή πότε η Glinda κρύβει πίσω από το χαμόγελο την ωρίμανση της. Η μουσικότητα προηγείται της γλώσσας κάνοντας το μιούζικαλ θμας υπενθυμίζει γιατί αποτελεί μια από τις πιο σύνθετες μορφές θεάτρου.
Παρακολούθησα το πρώτο μέρος από δύο διαφορετικές θέσεις της αίθουσας. Από το κέντρο και πιο ψηλά η παράσταση αποκαλύπτει την πραγματική της γεωμετρία. Οι μεγάλες χορογραφίες αποκτούν δύναμη και η συνολική ενέργεια της σκηνής γίνεται σχεδόν κινηματογραφική. Από τις μπροστινές πλάγιες θέσεις, αντίθετα, χάνεται ένα μέρος αυτής της σύνθεσης αλλά αποκαλύπτεται κάτι διαφορετικό: Οι μικρές εκφραστικές λεπτομέρειες των ηθοποιών, οι κινήσεις των ματιών, οι αντιδράσεις που είναι σε συνεχή ροή και όχι ως αποκρίσεις, οι ανάσες, η προσεκτική αποφυγή κάθε υπερβολής πίσω από το βαρύ μακιγιάζ και τα εντυπωσιακά κοστούμια. Με πιο απλά λόγια, είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από το θέαμα υπάρχει ουσιαστική υποκριτική.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές πολωνικές κριτικές, που διάβασα με τη βοήθεια του google translate οπότε συγχωρέσατε με που δεν τις παραθέτω αυτόνομα, στάθηκαν ακριβώς σε αυτή την ισορροπία. Μίλησαν για μια παραγωγή που δεν στηρίζεται μόνο στο θέαμα αλλά στη σχέση ανάμεσα στους δύο βασικούς χαρακτήρες και στη μουσική που τους ενώνει, χαρακτηρίζοντάς την μία από τις πιο ολοκληρωμένες παραγωγές που έχει παρουσιάσει ποτέ το Teatr Roma.
Τελικά, έφυγα από την αίθουσα σκεπτόμενος κάτι που ξεπερνά το ίδιο το Wicked. Δεν μιλάω πολωνικά, κι όμως, δεν αισθάνθηκα ποτέ ότι παρακολουθούσα μια παράσταση που δεν μπορούσα να κατανοήσω. Όταν η μετάφραση υπηρετεί τη μουσική, όταν οι ερμηνευτές διαθέτουν φωνές αυτού του επιπέδου και όταν η σκηνοθεσία εμπιστεύεται το συναίσθημα αντί για τον εντυπωσιασμό, η γλώσσα παύει να είναι εμπόδιο· γίνεται απλώς ακόμη ένας δρόμος για να φτάσει η ίδια ιστορία στην καρδιά ενός διαφορετικού κοινού.
Διάβασε περισσότερα ΕΔΩ
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
