Εβδομήντα ένα χρόνια συμπληρώθηκαν από τη φονική πλημμύρα της 13ης Οκτωβρίου 1955, που βύθισε τον Βόλο στο πένθος, μόλις έξι μήνες μετά τους καταστροφικούς σεισμούς. Οι ανθρώπινες απώλειες, οι συγκλονιστικές εικόνες και οι συνέπειες για μια πόλη που προσπαθούσε να ανασυγκροτηθεί βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε η Αννίτα Πρασσά, από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους Μαγνησίας, την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026 στην ΕΡΤ Βόλου. Οι στιγμές που περιέγραψε ήταν τραγικές, με την πλημμύρα που σημάδεψε την πόλη του Βόλου. Οι χείμαρροι, οι καταυλισμοί των σεισμοπλήκτων και η ιστορία που δεν ξεχνιέται.
“Έβλεπαν μέλη της οικογένειάς τους να χάνονται μπροστά στα μάτια τους”
Η 13η Οκτωβρίου 1955 έμεινε στην ιστορία του Βόλου ως μία από τις πιο τραγικές ημέρες του. Η καταρρακτώδης βροχή προκάλεσε υπερχείλιση χειμάρρων, με τα ορμητικά νερά να παρασύρουν σπίτια, οικοσκευές και πρόχειρα καταλύματα. Σύμφωνα με ιστορικές αναδρομές, δεκαοκτώ δρόμοι μετατράπηκαν σε χειμάρρους, ενώ η κυκλοφορία διακόπηκε για περίπου δύο ώρες. Η Αννίτα Πρασσά στάθηκε ιδιαίτερα στις περιγραφές των εφημερίδων της εποχής, οι οποίες αποτυπώνουν το μέγεθος της ανθρώπινης τραγωδίας. “Τα δημοσιεύματα της εποχής εκείνης είναι ανατριχιαστικά”, ανέφερε.
“Γκρεμίστηκαν σπίτια, φερτά υλικά, μετακινήθηκαν άνθρωποι, έβλεπαν μέλη της οικογένειάς τους να χάνονται μπροστά στα μάτια τους. Οι σκηνές από τις εφημερίδες της εποχής είναι πραγματικά ανατριχιαστικές”, περιέγραψε. Ο συνηθέστερος ιστορικός απολογισμός κάνει λόγο για 27 νεκρούς και 23 τραυματίες. Ωστόσο, άλλες ιστορικές και επιστημονικές αναφορές ανεβάζουν τους νεκρούς στους 36, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η διαφορά μεταξύ των καταγραφών.
Η δεύτερη καταστροφή μέσα σε έξι μήνες
Η πλημμύρα έπληξε μια πόλη που δεν είχε προλάβει να συνέλθει από τον ισχυρό σεισμό της 19ης Απριλίου 1955. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, ο σεισμός είχε προκαλέσει τον θάνατο ενός ανθρώπου, τον τραυματισμό 41 και ζημιές σε περισσότερα από 10.000 κτίρια στην ευρύτερη περιοχή. Πολλοί Βολιώτες εξακολουθούσαν να διαμένουν σε σκηνές και προσωρινά παραπήγματα όταν εκδηλώθηκε η πλημμύρα. “Ήταν η χαριστική βολή, να πω έτσι, μετά από τον πολύ καταστροφικό σεισμό που είχε προηγηθεί τον Απρίλιο του ’55”, υπογράμμισε η Αννίτα Πρασσά.
Όπως εξήγησε, οι καταυλισμοί των σεισμοπλήκτων βρέθηκαν αντιμέτωποι με τα ορμητικά νερά και τη λάσπη, που παρέσυραν όσα είχαν απομείνει από τις προηγούμενες καταστροφές. Η ίδια χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα οδυνηρή, καθώς οι κάτοικοι είχαν ήδη βιώσει τις συνέπειες της Κατοχής, του Εμφυλίου και των σεισμών.
Η μαρτυρία για τη λάσπη που έφτανε το μισό μέτρο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η εκπρόσωπος των Γενικών Αρχείων του Κράτους στο βιβλίο “Χωρίς σουρντίνα: Αυτοβιογραφικές καταγραφές”, ένα έργο του συγγραφέα και ερευνητή Γιάννη Μουγογιάννη, το οποίο εκδόθηκε το 1999 από τις Εκδόσεις “Μακρινίτσα Πηλίου”, όπου περιγράφεται η καταστροφή μέσα από προσωπικές εμπειρίες. Στη σχετική αφήγηση, την οποία επικαλέστηκε στη συνέντευξή της, γίνεται λόγος για σπίτια, σκηνές και παραπήγματα που κατέρρευσαν, αλλά και για τη λάσπη που είχε φτάσει σε ύψος μισού μέτρου.
“Έβλεπε κανείς στον δρόμο οικοσκευές”, ανέφερε η Αννίτα Πρασσά, μεταφέροντας την εικόνα που περιγράφεται στο βιβλίο, με αντικείμενα και ζώα να έχουν παρασυρθεί από τα νερά. Η ίδια μνημόνευσε και το σημαντικό φωτογραφικό έργο του Ζημέρη, χάρη στο οποίο διασώθηκαν πολύτιμες εικόνες της παλιάς πόλης και των καταστροφών της δεκαετίας του 1950.
Πώς άλλαξαν πορεία ο Κραυσίδωνας και ο Άναυρος
Μία από τις λιγότερο γνωστές ιστορικές πληροφορίες της συνέντευξης αφορούσε τη διαμόρφωση των χειμάρρων που διασχίζουν τον Βόλο. Η Αννίτα Πρασσά υπενθύμισε ότι οι κοίτες του Κραυσίδωνα και του Αναύρου δεν βρίσκονταν πάντοτε στις σημερινές τους θέσεις. Όπως εξήγησε, μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος έγιναν παρεμβάσεις για τη μετατόπιση και την παροχέτευση των χειμάρρων.
Σύμφωνα με την ιστορική αναφορά της, ο Κραυσίδωνας περνούσε παλαιότερα κοντά στον σημερινό σιδηροδρομικό σταθμό, ενώ η αρχική διαδρομή του Αναύρου συνδεόταν με την περιοχή της οδού Ιωλκού. Οι παρεμβάσεις αυτές άλλαξαν σταδιακά τη γεωγραφία της πόλης και τον τρόπο με τον οποίο αναπτύχθηκε ο πολεοδομικός της ιστός.
Τα ερείπια που χρησιμοποιήθηκαν για το παραλιακό μέτωπο
Ένα ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο που ανέδειξε η Αννίτα Πρασσά αφορά τη μεταμόρφωση της παραλίας του Βόλου μετά τις καταστροφές. Όπως ανέφερε, τα τεράστια αποθέματα οικοδομικών υλικών και ερειπίων από τα κατεστραμμένα κτίρια αξιοποιήθηκαν σε επιχωματώσεις, μεταβάλλοντας τη μορφή του παραλιακού μετώπου. “Από τα ερείπια των σπιτιών φτιάχτηκε το πάρκο, το παραλιακό πάρκο του Αναύρου και το Ξενία, το ξενοδοχείο, που δεν είναι πολύ γνωστό, κτίστηκε πάνω σε τέτοια μπαζώματα”, σημείωσε.
Σύμφωνα με την ίδια, η ανάγκη απομάκρυνσης των τεράστιων ποσοτήτων οικοδομικών υλικών συνδέθηκε με τη διαμόρφωση νέων χώρων στην παραλιακή ζώνη. Η αναφορά αυτή φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της μεταπολεμικής ιστορίας του Βόλου: τον τρόπο με τον οποίο οι καταστροφές επηρέασαν όχι μόνο την κοινωνική ζωή, αλλά και τη φυσική εικόνα της πόλης.
Οι διασώσεις και οι δύο άνθρωποι που έμειναν στην ιστορία
Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, ο Παρίσης Τσιγαρίδας, τερματοφύλακας του Ολυμπιακού Βόλου, και ο Αλέξανδρος Παπαποστόλου, ιερέας του Αγίου Κωνσταντίνου συμμετείχαν σε προσπάθειες διάσωσης κατοίκων που είχαν παρασυρθεί από τα νερά. Για τον Τσιγαρίδα διασώζονται αφηγήσεις ότι έδεσε σχοινί στη μέση του και μπήκε στον ορμητικό Άναυρο, σώζοντας ανθρώπινες ζωές. Στον πατέρα Αλέξανδρο Παπαποστόλου αποδόθηκε έπαινος από την Ακαδημία Αθηνών για τη διάσωση νεαρού ατόμου. Οι ακριβείς αριθμοί των διασωθέντων διαφέρουν μεταξύ των αφηγήσεων, όμως τα ονόματα και των δύο έχουν διατηρηθεί στην ιστορική μνήμη της πόλης.
Η ανοικοδόμηση, ο στρατός και οι αντιδράσεις του Δήμου Βόλου
Η Αννίτα Πρασσά δεν περιορίστηκε στα γεγονότα της πλημμύρας, αλλά αναφέρθηκε και στη δύσκολη διαδικασία ανοικοδόμησης του Βόλου. Όπως επισήμανε, σε αντίθεση με το μοντέλο που είχε εφαρμοστεί στα Ιόνια Νησιά μετά τους σεισμούς του 1953, στον Βόλο η κυβέρνηση ανέθεσε αρχικά κεντρικό ρόλο στον στρατό. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με την ίδια, προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις, καθώς ο Δήμος Βόλου δεν είχε την ουσιαστική συμμετοχή που θα έπρεπε στον σχεδιασμό. “Αγνοήθηκε δυστυχώς ο δήμος”, ανέφερε, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η ανοικοδόμηση. Τόνισε μάλιστα ότι η διαχείριση αυτή επηρέασε την πορεία ανασυγκρότησης της πόλης, η οποία επιχειρούσε να ανακάμψει από διαδοχικά ιστορικά πλήγματα.
Από το 1955 στον Daniel – Η ιστορική μνήμη και η αντιπλημμυρική προστασία
Η ιστορική αναδρομή έφερε αναπόφευκτα τη συζήτηση και στις πλημμύρες του Σεπτεμβρίου 2023, όταν η κακοκαιρία Daniel προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές στον Βόλο και τη Μαγνησία. Η Αννίτα Πρασσά υπενθύμισε ότι η πόλη γνώρισε και άλλες καταστροφικές νεροποντές, όπως εκείνη του 1957, ενώ οι αλλεπάλληλες φυσικές καταστροφές καθυστέρησαν σημαντικά την ανασυγκρότησή της. “Έρχεται και προσπαθεί να ανοικοδομηθεί, να ανασυγκροτηθεί, να σταθεί στα πόδια του. Και έρχονται μετά οι σεισμοί και οι πλημμύρες και αποτελειώνουν κάθε προσπάθεια”, υπογράμμισε.
Η συμπλήρωση 71 χρόνων από τη φονική πλημμύρα αποτελεί μια ευκαιρία να αναδειχθεί όχι μόνο το ιστορικό βάρος της τραγωδίας, αλλά και η σημασία της διατήρησης των τεκμηρίων, των μαρτυριών και της συλλογικής μνήμης. Όπως επισημάνθηκε και στο κλείσιμο της ραδιοφωνικής συνέντευξης, η γνώση του παρελθόντος βοηθά μια πόλη να κατανοήσει καλύτερα τις δοκιμασίες της και να σχεδιάσει με μεγαλύτερη ευθύνη το μέλλον της.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
