Στη συλλογική προσπάθεια που έδωσε περιεχόμενο στο “Όχι” της 28ης Οκτωβρίου, στις πολιτικές επιλογές που προηγήθηκαν και στη σημασία της επετείου για τις νεότερες γενιές αναφέρθηκε ο ιστορικός Ραϋμόνδος Αλβανός, μιλώντας στην εκπομπή “Κυριακάτικες διαδρομές” της ΕΡΤ Βόλου.
Ο κ. Αλβανός, διδάσκων Ιστορίας στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, προσέγγισε την επέτειο μέσα από τις διεθνείς συνθήκες της εποχής, τη συμμετοχή της κοινωνίας στον αγώνα και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε η συλλογική μνήμη. Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η απόφαση της πολιτικής ηγεσίας δεν αρκεί για να εξηγήσει όσα ακολούθησαν. Η αντίσταση στην ιταλική εισβολή στηρίχθηκε στους στρατιώτες, αλλά και στους ανθρώπους που συνέβαλαν στον εφοδιασμό και στην υποστήριξη του μετώπου. “Γυναίκες, άντρες, γέροι, παιδιά, όλοι βοήθησαν την πολεμική προσπάθεια”, σημείωσε.
Οι επιλογές Μεταξά και Γεωργίου Β΄
Απαντώντας στο ερώτημα πώς ένας δικτάτορας με ιδεολογική συγγένεια προς τα αυταρχικά καθεστώτα της εποχής αρνήθηκε το τελεσίγραφο της φασιστικής Ιταλίας, ο ιστορικός έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στον ρόλο του βασιλιά Γεωργίου Β΄ και στον στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας προς τη Βρετανία. Κατά την ανάλυσή του, η στάση της ελληνικής ηγεσίας συνδεόταν με την εμπειρία του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τις συνέπειες του ναυτικού αποκλεισμού. Για μια χώρα με τη γεωγραφική θέση και τις θαλάσσιες εξαρτήσεις της Ελλάδας, η σχέση με τη δύναμη που κυριαρχούσε στη θάλασσα είχε καθοριστική σημασία. Ο ίδιος διαχώρισε τη διαδρομή εγκαθίδρυσης του καθεστώτος Μεταξά από εκείνη των φασιστικών καθεστώτων στην Ιταλία και τη Γερμανία, επισημαίνοντας ότι στην ελληνική περίπτωση δεν προηγήθηκε ένα μαζικό φασιστικό κόμμα που κατέλαβε την εξουσία. Χαρακτήρισε, ωστόσο, το καθεστώς “αναμφισβήτητα ολοκληρωτικό, αναμφισβήτητα αυταρχικό και αναμφισβήτητα μισαλλόδοξο”.
Από την απόφαση της ηγεσίας στον αγώνα της κοινωνίας
Ο Ραϋμόνδος Αλβανός χαρακτήρισε ψευδοδίλημμα την αντιπαράθεση για το αν το “Όχι” το είπε ο Μεταξάς ή ο λαός. Όπως εξήγησε, η πολιτική ηγεσία έλαβε την απόφαση της απόρριψης του τελεσιγράφου, αλλά η κοινωνία ήταν εκείνη που στήριξε έμπρακτα την αντίσταση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη μάχη του εφοδιασμού, στις δύσκολες συνθήκες του μετώπου και στη συμβολή του άμαχου πληθυσμού. Παράλληλα, ζήτησε ακρίβεια στην περιγραφή της στρατιωτικής έκβασης: η απώθηση των Ιταλών εισβολέων από το ελληνικό έδαφος αποτέλεσε τεράστια επιτυχία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ιταλία είχε ηττηθεί οριστικά πριν από τη γερμανική εισβολή. Υπογράμμισε, επίσης, τη σημασία αυτής της επιτυχίας σε μια περίοδο κατά την οποία οι δυνάμεις του Άξονα σημείωναν διαδοχικές νίκες.
Η μνήμη του πολέμου και το μήνυμα προς τους νέους
Η συζήτηση επεκτάθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο Εμφύλιος επηρέασε τη μνήμη ολόκληρης της δεκαετίας του 1940. Σύμφωνα με τον ιστορικό, η 28η Οκτωβρίου διατηρεί μια ιδιαίτερη θέση, καθώς παραπέμπει σε μια στιγμή κοινής προσπάθειας, ενώ άλλα σημαντικά γεγονότα της περιόδου εξακολουθούν να προσεγγίζονται μέσα από διαφορετικές πολιτικές και οικογενειακές μνήμες. “Το πώς θυμόμαστε μια εποχή αποκαλύπτει πολλά για το ποιοι είμαστε σήμερα”, ανέφερε, τονίζοντας ότι η ιστορική μνήμη συνδέεται και με τις ταυτότητες του παρόντος. Στο ερώτημα τι αφορά σήμερα έναν μαθητή το “Όχι” του 1940, απάντησε ότι η διδασκαλία της Ιστορίας χρειάζεται να εξηγεί τη σημασία των γεγονότων για τη ζωή μας. Η επέτειος, όπως είπε, θυμίζει τις δυνατότητες μιας κοινωνίας που αντιστέκεται ενωμένη σε έναν εισβολέα, αλλά και τις καταστροφικές συνέπειες της φασιστικής ιδεολογίας. Συνέδεσε τη μισαλλοδοξία και την υποτίμηση της ατομικής ζωής στο όνομα του μεγαλείου του έθνους με τον όλεθρο του πολέμου.
Εκδηλώσεις και ομιλίες στον Βόλο για την 28η Οκτωβρίου
Σήμερα Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, στις 17:00, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας διοργανώνει εκδήλωση στο αμφιθέατρο “Γιάννης Κορδάτος”, στο παραλιακό συγκρότημα Παπαστράτου. Η ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας του ΕΚΠΑ Μαρία Ευθυμίου θα μιλήσει με θέμα “Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: εφαλτήριο για συνολική αναμέτρηση των παραμέτρων του 19ου αιώνα”. Θα προηγηθεί προσφώνηση του πρύτανη Χαράλαμπου Μπιλλίνη και θα ακολουθήσει μουσικό πρόγραμμα με το Γυναικείο Φωνητικό Σύνολο “Καλλιστώ”.
Την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, στις 09:30, στο Πνευματικό Κέντρο της Μητρόπολης Δημητριάδος, θα πραγματοποιηθεί η εκδήλωση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας “Η Ελλάδα των Υψωμάτων και των Οχυρών”, την οποία συνδιοργανώνουν το 4ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας και το 2ο Πρότυπο ΓΕΛ Βόλου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αφηγήσεις, θεατρικά δρώμενα, προβολές και αφιέρωμα στον ταγματάρχη Δημήτριο Κασλά. Ο δρ Αλέξανδρος Καπανιάρης, διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Τρικάλων, θα παρουσιάσει τη δράση του αξιωματικού, το αρχείο του και τον Χώρο Μνήμης στη γενέτειρά του. Στο φουαγιέ θα λειτουργήσει ιστορική έκθεση.
Την ίδια ημέρα, στις 19:00, στο Πνευματικό Κέντρο της Μητρόπολης, στη συμβολή των οδών Κ. Καρτάλη και Ανθίμου Γαζή, θα πραγματοποιηθεί επετειακή εκδήλωση στην οποία θα τιμηθεί ο πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής και πρώην υπουργός Γιώργος Σούρλας. Η Μητρόπολη θα του απονείμει τον Χρυσό Σταυρό μετά Διπλώματος για τη συμβολή του στην εύρεση και ταυτοποίηση των οστών Ελλήνων στρατιωτών που έπεσαν στο μέτωπο του 1940.
Στο επίσημο πρόγραμμα του εορτασμού περιλαμβάνεται απότιση φόρου τιμής στο Μνημείο Ηρώων της παραλίας, την Τρίτη 27 Οκτωβρίου στις 12:00. Ανήμερα της επετείου, την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, θα τελεστεί δοξολογία στον Άγιο Νικόλαο στις 11:00, θα ακολουθήσουν επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Ηρώων στις 11:30, ενώ η μαθητική και στρατιωτική παρέλαση στην παραλία θα αρχίσει στις 12:00.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
