Ένας χώρος που για χρόνια έμενε στο περιθώριο της καθημερινής ζωής του Βόλου ετοιμάζεται να αποκτήσει έναν εντελώς διαφορετικό ρόλο. Το βόρειο τμήμα του Πεδίου του Άρεως περνά πλέον στην επόμενη φάση, με δώδεκα εταιρείες να συμμετέχουν στη διαδικασία για το έργο προϋπολογισμού 3,1 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Και τα σχέδια δείχνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη διαμόρφωση κοινόχρηστου χώρου, αλλά για την προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου πολυλειτουργικού πυρήνα άθλησης, πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής στη νοτιοδυτική είσοδο της πόλης.
Η πρόταση που κέρδισε τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό
Πίσω από τη βραβευμένη αρχιτεκτονική πρόταση βρίσκεται μια ευρύτερη διεπιστημονική ομάδα, με βασικούς σχεδιαστές τον Βολιώτη αρχιτέκτονα Δημήτρη Στεφανάκη και τον Θάνο Μουσμουλίδη. Ο ίδιος ο κ. Στεφανάκης έσπευσε, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου, να διευκρινίσει ότι η μελέτη δεν αποτελεί δουλειά ενός ανθρώπου. Στην ομάδα συμμετείχαν και άλλοι αρχιτέκτονες και μελετητές διαφορετικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων οι Γιάννης Μιμίτος και Φώφη Διαμάκου. Η αφετηρία βρίσκεται περίπου πέντε χρόνια πίσω. Το 2021 προκηρύχθηκε πανελλήνιος δημόσιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για την περιοχή, στον οποίο κατατέθηκαν πολλές προτάσεις. Η συγκεκριμένη ομάδα διακρίθηκε και πάνω σε εκείνη την αρχιτεκτονική ιδέα εξελίχθηκε η μελέτη που σήμερα φθάνει στο στάδιο αναζήτησης αναδόχου.
Δεν αναπλάθεται ακόμη ολόκληρο το Πεδίον του Άρεως
Τα 3,1 εκατ. ευρώ και η διαδικασία στην οποία εμφανίζονται δώδεκα ενδιαφερόμενες εταιρείες δεν αφορούν την πλήρη ανάπλαση ολόκληρου του Πεδίου του Άρεως. Το έργο που βρίσκεται τώρα μπροστά αφορά την πρώτη φάση και συγκεκριμένα το βόρειο τμήμα, ανάμεσα στο Εκθεσιακό Κέντρο και τις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. “Αυτή τη στιγμή δεν θα γίνει ανάπλαση όλου του πάρκου, όπως το ξέρουμε με τη λίμνη και τον Ιππικό Όμιλο”, εξήγησε ο Δημήτρης Στεφανάκης, διευκρινίζοντας ότι η υπόλοιπη έκταση προβλέπεται να ακολουθήσει σε δεύτερη φάση.
Περίπου 10 στρέμματα αλλάζουν μορφή
Το βόρειο τμήμα που μελετήθηκε σε αυτή τη φάση καταλαμβάνει περίπου δέκα στρέμματα. Η γενική κάτοψη που τέθηκε στη διάθεση της ΕΡΤ Βόλου αποκαλύπτει τη βασική σχεδιαστική ιδέα: ένας μεγάλος οβάλ δακτύλιος οργανώνει περιμετρικά την κίνηση και στο εσωτερικό του αναπτύσσονται οι επιμέρους δραστηριότητες. Στον χώρο προβλέπονται αθλητικές εγκαταστάσεις, γήπεδα, σημεία αναψυχής, καθιστικά, πέργκολες, φυτεύσεις και υποδομές πολιτισμού. Ο κ. Στεφανάκης περιέγραψε συγκεκριμένα στίβο, γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και βόλεϊ, τοίχο αναρρίχησης, αμφιθέατρο και εκτεταμένους χώρους πρασίνου και φύτευσης. Η λογική είναι ο ίδιος χώρος να μπορεί να αλλάζει χρήση μέσα στην ημέρα: να λειτουργεί ως πάρκο, ως σημείο άθλησης, ως τόπος συνάντησης και ως υπαίθριος χώρος εκδηλώσεων.
Ένα μικρό πάρκο μέσα στο πάρκο
Οι φωτορεαλιστικές εικόνες αποτυπώνουν πολύ καθαρά αυτή τη φιλοσοφία. Τα αθλητικά γήπεδα δεν εμφανίζονται απομονωμένα μέσα σε ένα μεγάλο σκληρό δάπεδο. Αντίθετα, διακόπτονται από νησίδες πρασίνου, δέντρα, καθιστικά και χώρους σκίασης. Σε άλλο σημείο ξεχωρίζει ο τοίχος αναρρίχησης, ενώ δίπλα του αναπτύσσονται βαθμιδωτές κατασκευές που παραπέμπουν σε μικρό υπαίθριο αμφιθέατρο. Πέργκολες δημιουργούν σκιασμένες ζώνες παραμονής, ενώ ο περιμετρικός δακτύλιος λειτουργεί ταυτόχρονα ως στοιχείο κίνησης και ως το στοιχείο που “δένει” μεταξύ τους όλες τις διαφορετικές δραστηριότητες. Ο Δημήτρης Στεφανάκης το συνοψίζει ως ένα “μικρό πολυλειτουργικό πάρκο αθλητισμού, πολιτισμού, ανάπαυσης και αναψυχής”.
Το στοίχημα: Να γίνει ένα ωραίο πάρκο που θα χρησιμοποιείται
Η πιο ενδιαφέρουσα ίσως πλευρά της συνέντευξης δεν αφορά κάποιο γήπεδο ή κάποια κατασκευή. Αφορά το ερώτημα τι κάνει έναν δημόσιο χώρο πραγματικά επιτυχημένο. Για τον αρχιτέκτονα, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μην κατασκευαστεί ένας χώρος που θα είναι εντυπωσιακός στα σχέδια αλλά δεν θα λειτουργεί στην καθημερινότητα. Η προσβασιμότητα βρίσκεται για αυτόν στον πυρήνα της πρότασης: παιδιά, μεγαλύτεροι άνθρωποι, φοιτητές, κάτοικοι της Νεάπολης, άνθρωποι που θέλουν να αθληθούν ή απλώς να καθίσουν σε έναν πράσινο χώρο πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούν το ίδιο πάρκο. “Το στοίχημα είναι να λειτουργήσει”, είναι ουσιαστικά το μήνυμα του σχεδιασμού. Και όχι μόνο όταν παραδοθεί, αλλά και δέκα ή είκοσι χρόνια αργότερα.
Πράσινο που να μπορεί να συντηρηθεί
Η δεύτερη μεγάλη αρχή της πρότασης είναι το πράσινο. Ο κ. Στεφανάκης συνέδεσε ευθέως τον σχεδιασμό με τις ανάγκες των σύγχρονων πόλεων μέσα στην κλιματική κρίση. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι το πάρκο να λειτουργεί όσο γίνεται πιο αυτόνομα περιβαλλοντικά, τόσο ως προς τα υλικά όσο και ως προς τον τρόπο κατασκευής του. Ταυτόχρονα, όμως, έθεσε και έναν λιγότερο “θεαματικό” αλλά κρίσιμο παράγοντα: τη συντήρηση. Η μελέτη, τόνισε, πρέπει να είναι σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο ώστε όσα κατασκευαστούν να μπορούν να αντέξουν και να παραμείνουν χρήσιμα για την πόλη σε βάθος χρόνου.
Η ζωή του Πανεπιστημίου να βγει προς το πάρκο
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η γειτνίαση με τις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η πρόταση δεν αντιμετωπίζει το πάρκο ως έναν απομονωμένο χώρο. Η φιλοδοξία είναι μέρος της καθημερινής ζωής της Πανεπιστημιούπολης να μπορέσει να “εκτονωθεί” προς το Πεδίον του Άρεως, ώστε φοιτητές, αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες να αποκτήσουν έναν μεγάλο υπαίθριο χώρο δίπλα στις σχολές. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ιδωθεί μαζί με το Μουσείο της Αργούς και τις υπόλοιπες παρεμβάσεις που σχεδιάζονται ή υλοποιούνται στην περιοχή.
Ένα μεγαλύτερο σχέδιο για τη νοτιοδυτική είσοδο του Βόλου
Ο αρχιτέκτονας τοποθετεί το Πεδίον του Άρεως μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα. Το Μουσείο της Αργούς, οι πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις και οι νέες παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο δημιουργούν σταδιακά έναν νέο πόλο στη νοτιοδυτική πλευρά του Βόλου. Η βασική πολεοδομική σκέψη είναι να μη συγκεντρώνονται όλες οι δραστηριότητες στο σημερινό κέντρο, αλλά να αρχίσει η πόλη να “ανοίγει” προς τη νοτιοδυτική της είσοδο. “Μιλάμε για μια αναβάθμιση όλου του νοτιοδυτικού μετώπου της πόλης”, ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Στεφανάκης. Το Πεδίον του Άρεως, επομένως, δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο πάρκο αλλά ως κρίκος σε μια μεγαλύτερη αλυσίδα αστικής αναγέννησης.
Και μετά τα 10 στρέμματα, άλλα περίπου 40
Η μελλοντική δεύτερη φάση είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα από περιβαλλοντική άποψη. Η συνολική μελέτη επεκτείνεται από την περιοχή του “αεροπλάνου” μέχρι τις εκβολές του Ξηριά, σε μια έκταση περίπου 40 στρεμμάτων. Εκεί, όμως, η αρχιτεκτονική προσέγγιση αλλάζει. Η ομάδα δεν θέλει έντονη αστικοποίηση του χώρου. Αντίθετα, στόχος είναι να διατηρηθεί ο φυσικός και τοπιακός χαρακτήρας της περιοχής και, κυρίως, ο χαρακτήρας του υδροβιότοπου. Προβλέπεται εξυγίανση των υδάτων με τις απαιτούμενες υδραυλικές παρεμβάσεις, καθώς και ήπιες διαδρομές μέσα στο πράσινο. Πατημένο χώμα, βιοκλιματικά και περιβαλλοντικά υλικά, μονοπάτια, χώροι για πικνίκ και αναψυχή, μικρής κλίμακας αθλητικές εγκαταστάσεις, παιδικές χαρές και μικρά αμφιθέατρα αποτελούν τη βασική κατεύθυνση. “Δεν θέλουμε έντονη αστική παρέμβαση”, τόνισε ο Δημήτρης Στεφανάκης, εξηγώντας ότι η αρχιτεκτονική εκεί θα πρέπει να υποχωρεί ώστε να κυριαρχεί το φυσικό τοπίο.
Από τη μακέτα στην πόλη
Οι φωτορεαλιστικές απεικονίσεις δίνουν μια πρώτη εικόνα του πώς θα μπορούσε να είναι ο χώρος όταν ολοκληρωθεί. Το πραγματικό στοίχημα, όμως, αρχίζει τώρα. Δώδεκα εταιρείες έχουν εμφανιστεί στη διαδικασία για το έργο των 3,1 εκατ. ευρώ και η παρέμβαση περνά πλέον από την αρχιτεκτονική πρόταση και τις μελέτες στο δύσκολο στάδιο της υλοποίησης. Και αν η πρώτη φάση πετύχει, η αλλαγή δεν θα αφορά μόνο δέκα στρέμματα. Θα αποτελέσει το πρώτο χειροπιαστό βήμα μιας πολύ μεγαλύτερης προσπάθειας να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ο Βόλος “διαβάζει” ολόκληρη τη νοτιοδυτική του είσοδο, από έναν χώρο διέλευσης σε έναν χώρο όπου η πόλη θα έχει λόγο να σταματά.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
