Η Βουλγαρία έχει πλέον τον δικό της μεσαιωνικό ηγεμόνα στο έδαφός της. «Ο Τσάρος Σαμουήλ είναι μία πάρα πολύ σημαντική μορφή στην ιστορία μας, ήταν μία ηρωϊκή μορφή. Αφιέρωσε πραγματικά τη ζωή του στην υπεράσπιση του κράτους και εργάστηκε και έζησε εδώ, στη Σόφια», τονίζει, μιλώντας στην εκπομπή «Σύνορα» τηυς ΕΡΤ3 και τον Τίμο Φακαλή, ο αναπληρωτής καθηγητής του του Ινστιτούτου Βαλκανικών Σπουδών Βουλγαρικής Ακαδημίας, Τόντορ Τσομπάνοφ.
«Κατά κάποιον τρόπο επέστρεψε στην καρδιά του βασιλείου του από εκείνη την εποχή. Είμαστε, λοιπόν, ευτυχείς, ο λαός είναι ευτυχής. Είναι μία αναμενόμενη κατάσταση, όταν επιβεβαιώνεται μία ιστορική αλήθεια», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Την προηγούμενη εβδομάδα, η Σόφια καλωσόρισε το σκήνωμα του Τσάρου Σαμουήλ, ενώνοντας έστω και προσωρινά, κοινωνία και πολιτικούς.
Οι περισσότεροι Βούλγαροι εκτιμούν ότι με τον επαναπατρισμό των λειψάνων από την Ελλάδα ουσιαστικά μπαίνει τέλος και οριοθετείται η προσπάθεια οικειοποίησης του Βούλγαρου ηγεμόνα από τη Βόρεια Μακεδονία.
Τι σηματοδοτεί όμως ο επαναπατρισμός των οστών για τη Σόφια; Πολλοί είναι αυτοί που κάνουν λόγο για μια ιστορική συμφωνία, καθώς έστειλε μηνύματα, όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και εκτός, στη Βόρεια Μακεδονία.
«Οι διμερείς μας σχέσεις είναι καλές. Αλλά φοβάμαι ότι αυτές οι καλές σχέσεις βάζουν στο περιθώριο τη Βόρεια Μακεδονία», λέει στην ΕΡΤ3 ο Ντίμιταρ Ατανάσοφ, καθηγητής ιστορίας στο Ινστιτούτο Εθνολογίας της Σόφιας.
Από την άλλη, αρκετοί επιστήμονες στην βουλγαρική πρωτεύουσα αμφισβητούν ευθέως ότι τα οστά ανήκουν στον Σαμουήλ και εξηγούν γιατί.
«Οι αποδείξεις (που επικαλούνται) είναι άσχετες, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσθετο εργαλείο στη διαδικασία ταυτοποίησης των λειψάνων», τονίζει ο Ντ. Ατανάσοφ.
Από την πλευρά του, ο Τ. Τσομπάνοφ αναφέρει: «Θα διαφωνήσω έντονα με αυτή την άποψη. Η πλειονότητα των επιστημόνων, αρχαιολόγων, ιστορικών εδώ και πολλά χρόνια είναι βέβαιοι ότι αυτή είναι η εκκλησία, που χρησιμοποιούσε η οικογένεια του Σαμουήλ για την καθημερινή θρησκευτική λατρεία, αλλά και ο προτιμώμενος τόπος ταφής της δυναστείας του. Δυστυχώς, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έγιναν κάποιες προσπάθειες να επαναπροσδιοριστεί η ιστορία σε σχέση με τη νέα πολιτική διαίρεση των Δυτικών Βαλκανίων. Και (ο Σαουήλ) υπήρξε θύμα αυτού του επαναπροσδιορισμού και έγιναν προσπάθειες να αποδειχθεί ότι ήταν ένας Σλάβος επαναστάτης εναντίον της Βουλγαρίας, κάτι, που είναι γελοίο ως ιδέα».
«Πριν από έναν αιώνα, οι ‘Μακεδόνες’ άρχισαν να διαδίδουν αυτή την εκδοχή της ιστορίας, στην οποία ο Σαμουήλ εμφανίζεται ως ο πρώτος ‘Μακεδόνας’ ηγεμόνας κατά τον Μεσαίωνα. Γενιές ‘Μακεδόνων’ πολιτών έχουν εκπαιδευτεί με αυτό το αφήγημα. Είναι δύσκολο να αλλάξει η νοοτροπία των πολιτών από τη μία μέρα στην άλλη», αναφέρει ο Ντ. Ατανάσοφ.
Ο επαναπατρισμός των οστών έγινε στο πλαίσιο πολιτιστικής ανταλλαγής των δύο κρατών, με την Ελλάδα να παίρνει 48 θρησκευτικά κειμήλια που λεηλατήθηκαν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τους Βούλγαρους στρατιώτες και ανήκαν στα μοναστήρια της Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, του Τιμίου Προδρόμου και στην Ιερά Μητρόπολη Νιγρίτας Σερρών.
Στη βουλγαρική πρωτεύουσα υπάρχουν εκτός από πολλά ακόμη εκκλησιαστικά σκεύη ελληνικών μοναστηριών και εκατοντάδες χειρόγραφα, κειμήλια και θησαυροί, που κανείς δεν ξέρει τον ακριβή αριθμό τους. Κάποια από αυτά φυλάσσονται στο Ινστιτούτο Σλάβων Βυζαντινών Σπουδών «Ιβάν Ντούσεφ».
«Ένα σημαντικό μέρος αυτών παραμένει μη δημοσιοποιημένο, επειδή όταν τα δημοσιοποιείς, είναι μία άμεση ομολογία για το τι λεηλατήθηκε και πού βρίσκεται αποθηκευμένο σήμερα», λέει ο Ντ. Ατανάσοφ.
Ο Τ. Τσομπάνοφ αναφέρει: «Σε περιόδους πολέμου συμβαίνουν πράγματα και τα κράτη, ξέρετε, κατά κανόνα προσπαθούν να διατηρήσουν (τα κειμήλια), επειδή πιστεύουν ότι αν δεν προστατεύσεις ορισμένα αντικείμενα, μπορεί να εμφανιστούν ληστές ή διάφορα γεγονότα. Αλλά σας διαβεβαιώνω ότι οι ιδιωτικές συλλογές αποκλείονται».
«Με την πάροδο των δεκαετιών, η τύχη αυτών των αντικειμένων στην πραγματικότητα ξεθώριασε και δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε την ακριβή τροχιά από την οποία πέρασαν, πώς έφτασαν στα χέρια του ενός και του άλλου ιδιώτη συλλέκτη ή μιας συλλογής. Κάποια από αυτά βρίσκονται εδώ στη Βουλγαρία. Κάποια άλλα είναι διάσπαρτα σε όλο τον κόσμο. Γι’ αυτό πιστεύω ότι είναι σχεδόν αδύνατο να πιστεύουμε ότι μπορούμε να τα συγκεντρώσουμε όλα», πρόσθεσε ο Ντ. Ατανάσοφ.
Οι πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο χωρών αναμένεται να συνεχιστούν και το επόμενο διάστημα.
Αποστολή στη Σόφια: Τίμος Φακαλής
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
