Για όσους στην Ευρώπη εξακολουθούσαν να θεωρούν την κλιματική αλλαγή πρόβλημα των επόμενων γενεών, το φετινό καλοκαίρι έφερε μια σκληρή υπενθύμιση: οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της έχουν ήδη φτάσει στην καθημερινότητα.
Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ και η ξηρασία που έπληξαν την Ευρώπη τους τελευταίους μήνες, φαινόμενα που οι επιστήμονες συνδέουν με την υπερθέρμανση του πλανήτη, έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στις μεταφορές, στη γεωργία και στη δημόσια υγεία. Παράλληλα, η φετινή περίοδος των δασικών πυρκαγιών εξελίσσεται σε μία από τις χειρότερες που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη.
Το συνολικό οικονομικό πλήγμα εκτιμάται ήδη σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το κόστος δεν πρόκειται να περιοριστεί στις ζημιές που καταγράφονται μέσα στο καλοκαίρι. Αντίθετα, οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων μπορεί να συνεχίσουν να συσσωρεύονται για χρόνια.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος όπου το κλίμα μεταβάλλεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του πλανήτη, με τις συνέπειες να πιέζουν πλέον τους κρατικούς προϋπολογισμούς, να προκαλούν έντονες διακυμάνσεις στον πληθωρισμό, να αλλάζουν τον τουριστικό χάρτη και να αναγκάζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει τον τρόπο παραγωγής ενέργειας και μεταφοράς αγαθών.
Ρεκόρ θερμοκρασίας, προβλήματα στην ενέργεια και τις μεταφορές
Οι θερμοκρασίες έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, προκαλώντας αλυσιδωτές οικονομικές συνέπειες.
Η στάθμη του Ρήνου και του Δούναβη υποχώρησε σημαντικά, περιορίζοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων σε δύο από τις σημαντικότερες ποτάμιες αρτηρίες της Ευρώπης. Παράλληλα, περισσότερες από έξι πυρηνικές μονάδες αναγκάστηκαν να διακόψουν ή να περιορίσουν την παραγωγή τους λόγω προβλημάτων στην ψύξη των αντιδραστήρων.
Στη γεωργία, οι εκτιμήσεις για τις σοδειές υποβαθμίστηκαν ήδη από τον Ιούλιο. Καλλιέργειες που η συγκομιδή τους γίνεται αργότερα μέσα στη χρονιά, όπως το καλαμπόκι και ο ηλίανθος, υπέστησαν απώλειες της τάξης του 6%-7%.
Το ακραίο θερμικό φορτίο επηρεάζει παράλληλα την παραγωγικότητα των εργαζομένων και έχει ήδη συνδεθεί με δεκάδες χιλιάδες θανάτους. Μόνο στη Γερμανία έχουν καταγραφεί περισσότεροι από 10.000 θάνατοι που σχετίζονται με τον καύσωνα.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις καλούνται να αυξήσουν τις δαπάνες για την αντιμετώπιση πυρκαγιών και άλλων έκτακτων αναγκών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις περιορίζεται και η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Πλήγμα στην ανάπτυξη
Οι οικονομικές συνέπειες είναι ήδη μετρήσιμες.
Η ING εκτιμά ότι η διακοπή της ναυσιπλοΐας στον Ρήνο θα μειώσει κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το φετινό ΑΕΠ της Γερμανίας. Στην Ουγγαρία, η MBH Bank υπολογίζει ότι κάθε εβδομάδα κατά την οποία ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός της χώρας παραμένει εκτός λειτουργίας αφαιρεί περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ.
Παράλληλα, η γερμανική ασφαλιστική Allianz εκτιμά ότι ο καύσωνας διάρκειας δύο εβδομάδων τον Ιούνιο θα μειώσει κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες το ΑΕΠ της Ευρώπης.
Για τις οικονομίες που εκτίθενται περισσότερο στην κλιματική αλλαγή, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, η επίπτωση στην ανάπτυξη θα μπορούσε να φτάσει το 5%-7% έως το 2030.
Και αυτές οι εκτιμήσεις ενδέχεται να είναι συντηρητικές, καθώς δεν περιλαμβάνουν το πλήρες κόστος από τις πυρκαγιές, την ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες ακραίες καιρικές συνθήκες που αναμένονται.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά περίπου 1% φέτος.
Η Νότια Ευρώπη μπροστά σε διπλό πλήγμα
Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης αναμένεται να δεχθούν ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα, καθώς αντιμετωπίζουν υψηλότερες θερμοκρασίες και μεγαλύτερη έκθεση σε καύσωνες, ξηρασία και πυρκαγιές.
Ένας από τους κλάδους που κινδυνεύουν περισσότερο είναι ο τουρισμός.
«Μπορείτε να φανταστείτε τουρίστες να περπατούν στη νότια Ιταλία ή την Ισπανία με 45 βαθμούς; Εγώ όχι», σχολιάζει οικονομολόγος της ING, εκτιμώντας ότι η μορφή του ευρωπαϊκού τουρισμού θα αλλάξει.
Οι επισκέπτες ενδέχεται να αρχίσουν να αποφεύγουν τους θερινούς μήνες στις πιο θερμές περιοχές και να προτιμούν την άνοιξη και το φθινόπωρο. Παράλληλα, ένα μέρος της τουριστικής κίνησης μπορεί να μετατοπιστεί προς τη βόρεια Ευρώπη.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερους επισκέπτες στη Νότια Ευρώπη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά ταυτόχρονα να περιορίσει την παραδοσιακά ισχυρή θερινή περίοδο, πλήττοντας ξενοδοχεία, εστιατόρια και άλλες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από την καλοκαιρινή αιχμή.
Ακριβότερα τρόφιμα και νέες πληθωριστικές πιέσεις
Η κλιματική κρίση δημιουργεί όμως και ένα δεύτερο πρόβλημα για τη Νότια Ευρώπη: την αύξηση των τιμών των τροφίμων.
Οι ακραίες θερμοκρασίες και η ξηρασία περιορίζουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι τιμές και να ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις.
Μελέτη που επικαλείται η Reuters εκτιμά ότι ο καύσωνας του 2022 αύξησε τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη κατά 0,34 ποσοστιαίες μονάδες μέσω των υψηλότερων τιμών τροφίμων, με τις χώρες του Νότου να υφίστανται δυσανάλογα μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης.
Τα προβλήματα στις μεταφορές εντείνουν την κατάσταση. Η περιορισμένη ναυσιπλοΐα στους ποταμούς δυσκολεύει, μεταξύ άλλων, τη μεταφορά καυσίμων σε ορισμένες περιοχές, διευρύνοντας τις διαφορές στις τιμές από περιοχή σε περιοχή.
Πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς
Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ένα δύσκολο δημοσιονομικό δίλημμα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Από τη μία πλευρά, τα κράτη χάνουν φορολογικά έσοδα εξαιτίας της μειωμένης οικονομικής δραστηριότητας. Από την άλλη, πρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και να επενδύσουν σε υποδομές που θα μπορούν να αντέξουν τις νέες κλιματικές συνθήκες.
Η Allianz εκτιμά ότι η ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων από τη μειωμένη παραγωγή μπορεί να φτάσει το 1,8% στη Γαλλία και το 1,3% στην Ιταλία και την Ισπανία.
Ταυτόχρονα, η κερδοφορία των επιχειρήσεων πιέζεται, περιορίζοντας τις επενδύσεις και εντείνοντας τις οικονομικές απώλειες.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές χώρες εξακολουθούν να βασίζονται περισσότερο σε έκτακτες αντιδράσεις παρά σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις πρόληψης. Η αντιμετώπιση πυρκαγιών, πλημμυρών και ενεργειακών προβλημάτων όταν αυτά εκδηλώνονται είναι ακριβότερη και συχνά λιγότερο αποτελεσματική από την προσαρμογή των υποδομών εκ των προτέρων.
Το δύσκολο σταυρόλεξο για την ΕΚΤ
Η αυξανόμενη οικονομική ζημιά από την κλιματική αλλαγή δημιουργεί τελικά ακόμη μία πρόκληση: την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Οι κυβερνήσεις χρειάζονται περισσότερα χρήματα για την προστασία των οικονομιών τους, την ενεργειακή μετάβαση, τις υποδομές και την άμυνα, την ώρα που τα επίπεδα χρέους είναι ήδη υψηλά, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία.
Ταυτόχρονα, οι κλιματικοί κλυδωνισμοί μπορούν να αυξήσουν τον πληθωρισμό μέσω των τροφίμων και της ενέργειας, περιορίζοντας τα περιθώρια της ΕΚΤ να στηρίξει την οικονομία με χαμηλότερα επιτόκια.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: οι ακραίες θερμοκρασίες μειώνουν την παραγωγή, αυξάνουν τις τιμές, περιορίζουν τα φορολογικά έσοδα και επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ ταυτόχρονα απαιτούν όλο και μεγαλύτερες επενδύσεις για την προσαρμογή των οικονομιών.
Και το σημαντικότερο είναι ότι το κόστος δεν σταματά όταν τελειώνει ένας καύσωνας ή μια περίοδος πυρκαγιών. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις των ακραίων φαινομένων μπορεί να συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια, καθώς οι αρχικές ζημιές προκαλούν μια αλυσίδα πιο αργών οικονομικών συνεπειών.
Η κλιματική αλλαγή, επομένως, δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό σενάριο για την Ευρώπη. Έχει ήδη μετατραπεί σε οικονομικό κόστος, δημοσιονομική πρόκληση και παράγοντα που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι παράγουν ενέργεια, καλλιεργούν τη γη, μεταφέρουν εμπορεύματα και κάνουν διακοπές.
Πηγή AFP
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
