Η συνεργασία του Γιώργου Λάνθιμου με τους βασικούς του δημιουργικούς συνεργάτες αποτελεί πάντα έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες της ιδιαίτερης κινηματογραφικής του γλώσσας. Στη «Βουγονία», αυτή η σχέση αποκτά μια νέα, πιο υπόγεια και σύνθετη φόρμα μέσα από τη δουλειά του James Price, ενός production designer που κατανοεί σε βάθος τον κόσμο του Λάνθιμου: έναν κόσμο όπου το παράδοξο, το χιούμορ και η απειλή συνυπάρχουν μέσα σε απόλυτα περιβάλλοντα.
Ο Price δεν αντιμετωπίζει τον χώρο ως απλό σκηνικό, αλλά ως ενεργό αφηγηματικό εργαλείο. Σε στενή συνεργασία με τον Λάνθιμο, η «Βουγονία» χτίζεται πάνω σε χώρους που μοιάζουν απλοί, σχεδόν λιτοί, αλλά κρύβουν πυκνή πληροφορία, ένταση και νοηματικά στρώματα. Η δική του προσέγγιση ταιριάζει απόλυτα στη φιλοσοφία του Έλληνα δημιουργού και ενισχύει τη μοναδική ταυτότητα της ταινίας. Για αυτή τους τη συνεργασία, ο ίδιος είναι υποψήφιος για βραβείο της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
*Η συνέντευξη έχει υποστεί επεξεργασία για την καλύτερη κατανόηση.
Ερώτηση:
Ας τα πιάσουμε από την αρχή. Πώς ήταν η πρώτη φορά που συναντήσατε τον Γιώργο Λάνθιμο; Θυμάστε εκείνη τη συνάντηση;
Απάντηση:
Ναι, την θυμάμαι πολύ καλά. Η πρώτη μας συνάντηση· έγινε σε ένα καφέ στο Λονδίνο, κοντά στο Soho, στην περιοχή του Covent Garden. Ήταν πριν από την πανδημία, γύρω στο 2019. Μιλήσαμε λίγο για το Poor Things. Ο Γιώργος μου εξήγησε πώς απέκτησε τα δικαιώματα για το βιβλίο του Alasdair Gray. Εγώ τότε μόλις ξεκινούσα ως production designer, ενώ εκείνος ήταν ήδη ένας καταξιωμένος σκηνοθέτης με πολύ συγκεκριμένο προσωπικό ύφος. Ήταν κάπως εκφοβιστικό, αλλά νομίζω ότι στάθηκα καλά.
Ερώτηση:
Τι αισθανθήκατε προσπαθώντας να μπείτε στον κόσμο και στον τρόπο σκέψης του;
Απάντηση:
Είναι πολύ ενδιαφέρον να δουλεύεις με κάποιον που έχει τόσο συγκεκριμένο όραμα. Συνήθως, όταν είσαι art director, λαμβάνεις πολλές οδηγίες, αναφορές και πληροφορίες, και δεν είναι εύκολο να διαπραγματευτείς αυτό που έχεις στο μυαλό σου με αυτά που σου ζητούν. Όμως με τον Γιώργο τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά.
Ερώτηση:
Πώς είναι, στην πράξη, η συνεργασία μαζί του;
Απάντηση:
Ο Γιώργος δεν είναι τόσο περιοριστικός όσο πιστεύουν πολλοί. Είναι πολύ πιο ελεύθερος. Η διαδικασία επιτελείται μέσα από «επαναλήψεις». Αρχικά μιλάμε για μεγάλες ιδέες: αν θα χτίσουμε το σπίτι του Teddy, αν θα φτιάξουμε ένα μικρό διαστημόπλοιο, πού θα γυριστεί η ταινία, όχι όμως για την τελική εικόνα. Μετά θέλει να «φύγεις», να «σκάψεις» μέσα στις ιδέες, να επιστρέψεις με αναφορές. Τότε συζητάμε για το τι λειτουργεί και προς τα πού να πάμε. Είναι μια εξελικτική διαδικασία.
Ερώτηση:
Γιατί πιστεύετε ότι αυτή η μέθοδος κάνει τις ταινίες του τόσο ξεχωριστές;
Απάντηση:
Γιατί δεν επιλέγει ποτέ το προφανές και δεν θέλει ούτε οι συνεργάτες του να το κάνουν. Πιέζει συνεχώς τον εαυτό του και -κατ’ επέκταση- όλους γύρω του. Στο τέλος καταλήγεις σε μια (σαφή) ταινία επειδή εκείνος καθοδηγεί τη διαδικασία, αλλά χωρίς να νιώθεις ότι σου επιβάλλεται κάτι. Δεν είναι τόσο «προσχεδιασμένος» όσο, για παράδειγμα, ο κόσμος του Wes Anderson [σ.σ. ο Γουες Αντερσον είναι γνωστός για τη φόρμα του σκηνοθέτης]. Και εκείνος έχει μοναδικό όραμα, αλλά ο Γιώργος είναι ταυτόχρονα απόλυτα συνεργατικός και σκέφτεται πολύ προσεκτικά ποιοι θα είναι οι συνεργάτες του.
Ερώτηση:
Στη «Βουγονία», παρότι τα σκηνικά μοιάζουν απλά, είναι γεμάτα πληροφορία. Υπάρχει κάποιο μοναδικό στοιχείο που προσθέσατε εσείς;
Απάντηση:
Το εντυπωσιακό με τον Γιώργο είναι ότι περίπου το 90% όσων δημιουργούμε στο art department φαίνεται στην ταινία, λόγω των ευρυγώνιων φακών και των μεγάλων μονοπλάνων του. Ακόμα και αν προσπαθήσεις να κρύψεις κάτι… θα φανεί. Υπήρχε όμως όντως μία λεπτομέρεια που προσέθεσα: σε έναν διάδρομο υπήρχε ένα παράθυρο του οποίου τα διακοσμητικά σχημάτιζαν έναν σταυρό. Όταν έπεφτε ο ήλιος, ο σταυρός σχηματιζόταν στο πάτωμα. Δεν φαίνεται ποτέ στην ταινία, αλλά το είχα δει στο πραγματικό σκηνικό και ήταν πολύ όμορφο.
Ερώτηση:
Πώς σχεδιάζονται τέτοιες λεπτομέρειες;
Απάντηση:
Τα μοντελοποιούμε όλα σε 3D, σε ένα πρόγραμμα που λέγεται Blender. Έτσι μπορείς να προβλέψεις κάθε θέα από το παράθυρο, κάθε σκιά, κάθε θέση αντικειμένου. Τα σκηνικά φαίνονται απλά, αλλά είναι εξαιρετικά μελετημένα και σχεδιασμένα.
Ερώτηση:
Η ταινία χωρίζεται σε τέσσερα βασικά σκηνικά περιβάλλοντα. Πόσο δύσκολο ήταν να έχουν κοινή γραμμή;
Απάντηση:
Ήξερα από την αρχή ότι στο εξωγήινο στοιχείο του τέλους της ταινίας έπρεπε να γίνει κάτι που να μην έχει ξαναγίνει. Ο Γιώργος δεν θα δεχόταν κάτι οικείο. Αυτό μου πήρε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. Υπάρχουν τρεις βασικοί κόσμοι: του Teddy, που είναι ωμός και ρεαλιστικός· της Michelle, που ήθελα να μοιάζει με μεταμοντέρνα επιστημονική φαντασία, σαν έναν εξωγήινο χώρο σε κοινή θέα· και το φαντασιακό τέλος. Όλα ενώνονται τελικά μέσω του οράματος και της ταινίας του.
Ερώτηση:
Ποια ήταν η βασική σας αρχή στον σχεδιασμό αυτών των κόσμων;
Απάντηση:
Ποτέ δεν σκέφτηκα αν είναι φανταστικά ή ρεαλιστικά τα στοιχεία. Σκέφτηκα τι είναι πιστευτό για αυτούς τους χαρακτήρες. Μπορείς να πας όσο μακριά θέλεις αισθητικά, αρκεί ο κόσμος να μοιάζει αληθινός. Πολύ βασικό ρόλο παίζει το ένστικτο και το συναίσθημα.
Ερώτηση:
Χρησιμοποιήσατε κινηματογραφικές αναφορές;
Απάντηση:
Προσπαθώ να μην χρησιμοποιώ πολλές κινηματογραφικές αναφορές. Υπάρχουν κάποιες συνειδητές αναφορές: ο διάδρομος στο διαστημόπλοιο του Teddy παραπέμπει στο 2001: A Space Odyssey, ενώ η αίθουσα του θρόνου είναι μια αναφορά στο Incal (σ.σ. Το Ινκάλ ήταν σειρά κόμικς επιστημονικής φαντασίας σε σενάριο Αλεχάντρο Χοδορόφσκι και σχέδιο Μόμπιους.). Στο τέλος, όμως, ήθελα κάτι όσο το δυνατόν πιο πρωτότυπο, συνδυάζοντας επιστημονική φαντασία και επιστημονική πραγματικότητα.
Ερώτηση:
Ποια ήταν η πιο απαιτητική δουλειά που έχετε κάνει με τον Γιώργο Λάνθιμο;
Απάντηση:
Χωρίς αμφιβολία το Poor Things· λόγω της κλίμακας, του πλήθους των σκηνικών και του περιορισμένου χρόνου. Ήταν πολύ δύσκολο και εξαντλητικό, αλλά απαραίτητο να είμαστε λίγο «αφελείς» για να το τολμήσουμε.
Ερώτηση:
Ο Γιώργος έχει αναφέρει ότι θα ήθελε να αφοσιωθεί περισσότερο στη φωτογραφία και για αυτό θα σταματήσει να σκηνοθετεί για μια μεγάλη χρονική περίοδο. Πώς νιώθετε με την πιθανότητα να μη συνεργαστείτε ξανά σύντομα;
Απάντηση:
Είναι εξαιρετικός φωτογράφος και η δουλειά του είναι πραγματικά μοναδική. Του εύχομαι τα καλύτερα. Όταν έρθει η στιγμή, είμαι σίγουρος ότι θα επιστρέψει. Αν θελήσει να ξαναδουλέψουμε μαζί, θα είναι υπέροχο. Αν όχι, η εμπειρία που είχαμε ήταν ήδη πολύτιμη.
Ερώτηση
Κάθε φορά που βλέπω έναν καλλιτέχνη να μπαίνει σε εκείνον τον μικρό χώρο της Criterion Collection, συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό ήταν -και εξακολουθεί να είναι- το φυσικό μέσο θέασης ταινιών: τα DVD, τα VHS, ως αποθηκευτικοί χώροι ταινιών αλλά και ως αντικείμενα. Μέσα από κάποιες συνεντεύξεις μου, προσπαθώ να κάνω μια μικρή έρευνα: αν οι άνθρωποι με τους οποίους μιλάω έχουν κάποια ανάμνηση από την εποχή που νοίκιαζαν VHS από βίντεο κλαμπ ή αν υπήρχε κάποιο πολύ συγκεκριμένο εξώφυλλο που άλλαξε τη ζωή τους ή τον τρόπο που έβλεπαν τον κινηματογράφο. Θα ήθελες να μοιραστείς μια ιστορία σχετική με την κουλτούρα του VHS;
Απάντηση
Θα ήθελα πάρα πολύ να μπω σε εκείνο το «δωμάτιο-ντουλάπα» και να διαλέξω μερικές ταινίες. Μεγάλωσα στα σύνορα της Ουαλίας, σε ένα πολύ μικρό μέρος· δεν το λες ούτε καν χωριό. Το σπίτι μας ήταν μίλια μακριά από τα πάντα. Ερχόταν λοιπόν με ένα φορτηγάκι, ένας άνθρωπος -όπως ο φούρναρης-, κάθε δύο εβδομάδες και το πίσω μέρος του βαν του ήταν γεμάτο βιντεοκασέτες. Διαλέγαμε τότε ένα VHS για να το νοικιάσουμε απευθείας από το βαν.
Είχαμε εκείνο το VHS, το μεγάλο, που φόρτωνε από πάνω την κασέτα, και το χειριστήριο ήταν συνδεδεμένο με καλώδιο. Ξέρεις τι όμως; Δεν μπορώ να θυμηθώ καμία συγκεκριμένη ταινία. Αυτό που θυμάμαι είναι τον ίδιο να ανεβαίνει τον δρόμο προς το σπίτι μας και εμάς να βγαίνουμε έξω. Πολύ συχνά αυτό συνέβαινε όταν είχαμε σχολικές διακοπές, γιατί τις μέρες του σχολείου δεν ήμασταν εκεί. Στις διακοπές όμως μπορούσαμε να διαλέξουμε ταινίες για να δούμε. Ήταν μάλλον πολύ παλιές ταινίες, όχι όπως σήμερα που όλοι μπορούν να τις δουν αμέσως στο streaming. Αλλά ναι, αυτή την ανάμνηση τη θυμάμαι πολύ καθαρά.
Ερώτηση
Υποθετικά μιλώντας, αν μπορούσες να «βγάλεις από τη μέση» έναν art director από οποιαδήποτε ταινία έχει γίνει ποτέ και να πάρεις εσύ τη θέση του για να δουλέψεις σε ένα συγκεκριμένο πρότζεκτ, ποιο θα ήταν αυτό;
Απάντηση
Αν μπορούσα να βάλω τον εαυτό μου σε μια τέτοια θέση… είναι πραγματικά εξαιρετική ερώτηση. Υπάρχουν τόσες πολλές επιλογές. Θα έλεγα όμως ότι μάλλον θα διάλεγα το πρώτο Star Wars ή ίσως το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος. Από την άλλη, σκέφτομαι ότι ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ ήταν μάλλον πολύ δύσκολος άνθρωπος για να δουλέψει κανείς μαζί του, οπότε ίσως να ήταν πολύ σκληρή εμπειρία. Αλλά ναι, κάτι τέτοιο θα ήταν.
Ή και το Jason and the Argonauts (σ.σ. «Ο Ιάσωνας και οι Αργοναύτες» είχε άπειρες κατασκευές από μαριονέτες) επίσης, το οποίο λάτρευα πραγματικά, ειδικά με όλο αυτό το stop motion. Γενικά Τη δουλειά του Ρέι Χάριχάουζεν τη λατρεύω (σ.σ. ήταν ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς δημιουργούς ειδικών εφέ στην ιστορία του κινηματογράφου, πρωτοπόρος στο stop motion animation.). Αν όμως έπρεπε να διαλέξω μόνο μία, θα ήταν το αυθεντικό Star Wars, γιατί αυτό ανήκει στη δική μου γενιά.
Αν και από τη συνέντευξη πηγάζει η σημαντικότητά του, ας το κάνουμε πιο σαφές: Ο James Price είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες production designers του σύγχρονου ευρωπαϊκού και διεθνούς κινηματογράφου. Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από ακρίβεια, έντονη αίσθηση χώρου και μια σπάνια ικανότητα να μετατρέπει την αρχιτεκτονική και το σκηνικό σε αφηγηματική δύναμη.
Έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από τη μακρόχρονη συνεργασία του με τον Γιώργο Λάνθιμο, συμμετέχοντας στη διαμόρφωση μερικών από τους πιο αναγνωρίσιμους κινηματογραφικούς κόσμους της τελευταίας δεκαετίας, με κορυφαίο παράδειγμα το Poor Things, μια ταινία που απέσπασε διεθνή αναγνώριση και σημαντικές διακρίσεις. Η δουλειά του έχει τιμηθεί με μεγάλες υποψηφιότητες και βραβεία, ανάμεσά τους Όσκαρ, BAFTA, καθώς και διακρίσεις από διεθνή φεστιβάλ και ενώσεις επαγγελματιών του χώρου. Αυτό που ξεχωρίζει όμως τον James Price δεν είναι μόνο τα βραβεία, αλλά η συνέπεια και η τόλμη του να υπηρετεί ένα σινεμά που ρισκάρει, πειραματίζεται και αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στον θεατή. Για εμάς, η παρουσία του στη «Βουγονία» δεν είναι απλώς μια ακόμα κινηματογραφική ταινία, αλλά μια απόδειξη ότι οι μεγάλοι κινηματογραφικοί κόσμοι χτίζονται από δημιουργούς που ξέρουν να ακούν, να συνεργάζονται και να τολμούν.
Δείτε δουλειά του στο Instagram στο ακόλουθο link… και ακολουθήστε τον.
https://www.instagram.com/jamesroberternestprice/
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
