Το πρώτο κουδούνι χτύπησε σήμερα στα σχολεία της Μαγνησίας, όμως πίσω από τις χαρούμενες εικόνες του αγιασμού οι αριθμοί αποτυπώνουν μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Τα δημοτικά σχολεία έχουν χάσει περίπου 3.350 μαθητές μέσα σε λιγότερο από δεκαπέντε χρόνια, ενώ η πτώση στις εγγραφές της Α΄ Δημοτικού προμηνύει ότι το πρόβλημα δεν έχει ακόμη φτάσει στο κατώτατο σημείο του. Για τη δραματική δημογραφική εικόνα μίλησε στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου ο Απόστολος Μούσιος, ο οποίος ολοκλήρωσε φέτος μια πορεία 40 ετών στην εκπαίδευση και 28 ετών στην προεδρία του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας.
Από 12.500 μαθητές στους 9.156
Οι αριθμοί που παρουσίασε ο Απόστολος Μούσιος είναι αποκαλυπτικοί. Το 2012 στα δημοτικά σχολεία της Μαγνησίας φοιτούσαν περίπου 12.500 μαθητές. Με το σημερινό πρώτο κουδούνι της σχολικής χρονιάς 2026-2027, ο αριθμός έχει περιοριστεί στους 9.156. Πρόκειται για απώλεια περίπου 3.350 παιδιών, δηλαδή για συρρίκνωση που προσεγγίζει το 27% μέσα σε λιγότερο από μιάμιση δεκαετία. Τα ίδια στοιχεία είχαν δημοσιοποιηθεί ήδη την παραμονή της έναρξης της σχολικής χρονιάς, με πηγή τον πρώην πρόεδρο των εκπαιδευτικών της Μαγνησίας.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η απώλεια αυτή αντιστοιχεί περίπου σε 160 σχολικές τάξεις, εάν ληφθεί υπόψη το μέγεθος των τμημάτων στην περιοχή. Όπως ανέφερε, περίπου το 82% των τάξεων στη Μαγνησία έχει λιγότερους από 20 μαθητές, με τον μέσο αριθμό να κινείται κοντά στους 16.
Από 2.100 “πρωτάκια” στα 1.270
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα στην Α΄ Δημοτικού. “Να φανταστείτε ότι το 2011 είχαμε περίπου 2.100 εγγραφές στην πρώτη Δημοτικού και σήμερα είναι 1.270”, ανέφερε ο Απόστολος Μούσιος. Σε δεκαπέντε χρόνια, δηλαδή, οι μαθητές που περνούν για πρώτη φορά την πόρτα του δημοτικού σχολείου έχουν μειωθεί κατά περίπου 830 παιδιά ή σχεδόν 40%. Και η πτώση δεν έχει σταματήσει. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι φετινές εγγραφές στην Α΄ Δημοτικού είναι ακόμη 2%-3% χαμηλότερες από πέρυσι.
“Αυτό σημαίνει ότι ακόμη δεν έχουμε πιάσει τον πάτο του βαρελιού στο θέμα του δημογραφικού”, προειδοποίησε, εκτιμώντας, με βάση και τα σημερινά δεδομένα στα νήπια και τα προνήπια, ότι η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί τουλάχιστον για τα επόμενα δύο χρόνια πριν υπάρξει ενδεχομένως σταθεροποίηση, και αυτή όμως σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Το πρόβλημα περνά πλέον και στα γυμνάσια και τα λύκεια
Η δημογραφική συρρίκνωση εμφανίστηκε πρώτη και εντονότερη στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, επειδή εκεί φτάνουν νωρίτερα οι γενιές παιδιών που γεννήθηκαν μετά την απότομη πτώση των γεννήσεων. Ο Απόστολος Μούσιος είχε προειδοποιήσει εδώ και χρόνια ότι το ίδιο κύμα θα μεταφερθεί σταδιακά και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Όπως επανέλαβε στην ΕΡΤ Βόλου, από τα σχολικά έτη 2025-2026 και 2026-2027 η μείωση αρχίζει πλέον να γίνεται ορατή και στα γυμνάσια και τα λύκεια και αναμένεται να ενταθεί όσο οι μικρότερες ηλικιακές ομάδες προχωρούν στις επόμενες βαθμίδες.
Την ίδια πραγματικότητα έχει επισημάνει και η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας, η οποία, λίγο πριν από το φετινό πρώτο κουδούνι, έκανε λόγο για το “καμπανάκι” του δημογραφικού στη μαθητική σύνθεση της περιοχής.
Η οικονομική κρίση αποτυπώθηκε χρόνια αργότερα στις σχολικές αίθουσες
Ο πρώην πρόεδρος των εκπαιδευτικών συνέδεσε ένα σημαντικό μέρος της σημερινής εικόνας με τα χρόνια της βαθιάς οικονομικής κρίσης. Τα παιδιά που γεννήθηκαν την περίοδο 2009-2011, όταν η ελληνική οικονομία εισερχόταν στην πιο δύσκολη φάση της κρίσης, άρχισαν λίγα χρόνια αργότερα να φθάνουν στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά. Τότε, όπως εξήγησε, έγινε πλέον ορατή μέσα στις σχολικές τάξεις η πτώση των γεννήσεων. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, σε εκείνη την περίοδο καταγράφηκαν μειώσεις της τάξης του 5%-6% στο μαθητικό δυναμικό.
Όμως ο ίδιος υπογράμμισε ότι η οικονομική κρίση δεν αποτελεί τη μοναδική εξήγηση. Αναφέρθηκε στις χαμηλές απολαβές των εργαζομένων, στα ανεπαρκή κατά την άποψή του οικογενειακά επιδόματα, στην ακρίβεια και στον πληθωρισμό, αλλά και στην έλλειψη επαρκών κοινωνικών δομών που θα μπορούσαν να στηρίξουν ουσιαστικά ένα νέο ζευγάρι με μικρά παιδιά.
Το ελληνικό σχολείο μικραίνει
Η Μαγνησία δεν αποτελεί εξαίρεση από την πανελλαδική τάση. Για το σχολικό έτος 2026-2027 το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε 69.895 κατανομές παιδιών στην Α΄ Δημοτικού των δημόσιων σχολείων, έναντι 71.094 την προηγούμενη χρονιά. Δηλαδή, μόνο σε έναν χρόνο καταγράφονται περίπου 1.200 λιγότερες κατανομές στην πρώτη τάξη. Οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στον ίδιο τον σχολικό χάρτη. Για τη φετινή χρονιά το υπουργείο αποφάσισε, μεταξύ άλλων, τη συγχώνευση 70 νηπιαγωγείων σε 33 σχολικές μονάδες και 12 δημοτικών σε έξι, λόγω μικρού αριθμού μαθητών. Παράλληλα υποβιβάζονται 106 δημοτικά σχολεία εξαιτίας μειωμένης φοίτησης, ενώ καταργούνται 43 νηπιαγωγεία και 32 δημοτικά, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων παρέμενε ήδη σε αναστολή λόγω πολύ χαμηλού ή μηδενικού μαθητικού δυναμικού.
Τα πανελλαδικά στοιχεία δείχνουν, συνεπώς, ότι το φαινόμενο που καταγράφεται σήμερα στη Μαγνησία αποτελεί μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης δημογραφικής μεταβολής.
“Οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί δεν απέδωσαν”
Ο Απόστολος Μούσιος υπήρξε ιδιαίτερα επικριτικός ως προς την αποτελεσματικότητα της μέχρι σήμερα δημογραφικής πολιτικής. Όπως ανέφερε, υπάρχει εδώ και χρόνια ευρεία πολιτική συμφωνία για τη σοβαρότητα του προβλήματος, αλλά το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν λαμβάνονται αποφάσεις, αλλά εάν αυτές έχουν αποτέλεσμα. “Αποδείχθηκε ότι τα μέτρα τα οποία έχουν παρθεί εδώ και δεκαετίες είναι αναποτελεσματικά”, σημείωσε, ζητώντας μια νέα προσέγγιση, με “λύσεις εφικτές, ρεαλιστικές και αποτελεσματικές”.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη στήριξης της οικογένειας, με μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια, επαρκείς κοινωνικές δομές και δυνατότητα για τους εργαζόμενους γονείς να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας για τα παιδιά τους. “Όχι σήμερα, χθες έπρεπε να έχουν γίνει” οι παρεμβάσεις, είπε χαρακτηριστικά, χωρίς να κρύβει την απαισιοδοξία του για την πορεία των επόμενων ετών.
Μια κρίση που δεν αφορά πλέον το μακρινό μέλλον
Η ευρύτερη δημογραφική εικόνα της χώρας επιβεβαιώνει την κατεύθυνση. Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.594 γεννήσεις, μειωμένες κατά 4,2% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Στη Μαγνησία, τα προσωρινά διοικητικά στοιχεία από τις ληξιαρχικές δηλώσεις των δήμων για το 2025 κατέγραψαν περισσότερους από 2.200 θανάτους έναντι 487 γεννήσεων. Τα στοιχεία αυτά χρειάζονται την επιφύλαξη ότι πρόκειται για διοικητικά δεδομένα και όχι για την τελική στατιστική αποτύπωση της ΕΛΣΤΑΤ, ωστόσο το χάσμα είναι ενδεικτικό της πίεσης που δέχεται η περιοχή.
Και γι’ αυτό η εικόνα των άδειων θρανίων αποκτά μεγαλύτερη σημασία από έναν απλό σχολικό αριθμό.
“Οι ψυχροί αριθμοί αποτυπώνουν μια αδυσώπητη, σκληρή πραγματικότητα για την τοπική κοινωνία”, ήταν η φράση με την οποία ο Απόστολος Μούσιος συνόψισε σαράντα χρόνια εμπειρίας μέσα στην εκπαίδευση.
Το φετινό πρώτο κουδούνι, επομένως, δεν σηματοδοτεί μόνο την έναρξη μιας ακόμη σχολικής χρονιάς. Στη Μαγνησία χτυπά ταυτόχρονα και ένα πολύ πιο ανησυχητικό καμπανάκι, ότι κάθε χρόνο υπάρχουν λιγότερα παιδιά για να περάσουν την πόρτα της σχολικής αίθουσας.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
