Ένα ανακαινισμένο αρχοντικό δεν αρκεί για να ξαναζωντανέψει ένα χωριό, αν τα παντζούρια του παραμένουν κλειστά δέκα μήνες τον χρόνο. Χρειάζονται μόνιμοι κάτοικοι, δουλειές, υπηρεσίες φροντίδας και μια πλατεία όπου οι άνθρωποι θα συναντιούνται καθημερινά. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της πρότασης που παρουσίασε στην ΕΡΤ Βόλου η τοπογράφος μηχανικός Γραμματή Μπακλατσή για την αναζωογόνηση των μικρών οικισμών, με επίκεντρο το Νότιο Πήλιο.
Μιλώντας στην εκπομπή “Με το βλέμμα στην πόλη”, με αφορμή κοινή εισήγησή της με την Έφη Στεφανή στο Επιστημονικό Συνέδριο του ΣΕΠΟΧ, “Planning for Sustainability – Πολεοδομικός Σχεδιασμός & Περιβαλλοντική Προστασία”, στο πλαίσιο του Αστικού Οκτώβρη 2026, περιέγραψε ένα μοντέλο που συνδέει την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κατοικιών με τη φροντίδα των ηλικιωμένων, την εγκατάσταση οικογενειών και τη δημιουργία τοπικών δραστηριοτήτων. “Ο σχεδιασμός δεν είναι απλώς να κάνεις κάποιες μελέτες και να πηγαίνουν και να μπαίνουν στα συρτάρια και να μην εφαρμόζονται”, τόνισε, ζητώντας παρεμβάσεις που θα αλλάζουν την καθημερινότητα των κατοίκων.
Χωριά με όλες τις ηλικίες στην ίδια πλατεία
Η πρόταση, όπως εξήγησε, δεν αφορά τη δημιουργία απομονωμένων οικισμών αποκλειστικά για συνταξιούχους. Στόχος είναι οι μεγαλύτεροι άνθρωποι να μπορούν να ζουν αυτόνομα, με ασφάλεια και υποστήριξη, μέσα σε μια κοινότητα που περιλαμβάνει εργαζομένους, νέους και παιδιά. Η κ. Μπακλατσή αναφέρθηκε σε διεθνή παραδείγματα οργανωμένης κατοίκησης ηλικιωμένων, επισημαίνοντας ότι η παροχή υπηρεσιών δεν αρκεί όταν συνοδεύεται από ηλικιακό διαχωρισμό. Αντίθετα, προέκρινε ανοιχτές δομές, ενταγμένες στη ζωή των υφιστάμενων χωριών. Μια προσβάσιμη κατοικία, ένας χώρος συνάντησης, η δυνατότητα περιπάτου και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μπορούν, σύμφωνα με την ίδια, να στηρίξουν την ενεργό γήρανση. Παράλληλα, δημιουργούν ανάγκες για επαγγελματίες που θα μπορούσαν να εγκατασταθούν στην περιοχή μαζί με τις οικογένειές τους. Ένας φυσικοθεραπευτής, για παράδειγμα, δεν προσφέρει μόνο μια υπηρεσία. Η μόνιμη παρουσία του μπορεί να σημαίνει ένα ακόμη κατοικημένο σπίτι, πελάτες για τα τοπικά καταστήματα και παιδιά για το σχολείο.
Το Μετόχι, το Χόρτο και η σύνδεση με την Αργαλαστή
Αναφερόμενη στην εμπειρία της από τον πολεοδομικό σχεδιασμό του Νοτίου Πηλίου, η κ. Μπακλατσή παρουσίασε το Μετόχι και το Χόρτο ως περιοχές που θα μπορούσαν να ενταχθούν σε έναν τέτοιο σχεδιασμό. Έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη γειτνίαση με την Αργαλαστή και το Κέντρο Υγείας, υπογραμμίζοντας ότι η επιλογή των οικισμών πρέπει να συνδέεται με τις διαθέσιμες υποδομές και τη δυνατότητα μετακίνησης. Για το Χόρτο ανέδειξε τη θάλασσα, τις πολιτιστικές δραστηριότητες και τη δυνατότητα διαμόρφωσης ενός παραλιακού μετώπου κατάλληλου για περίπατο. Για το Μετόχι στάθηκε στην προοπτική εγκατάστασης οικογενειών και εργαζομένων. Η αποκατάσταση των κτιρίων, σημείωσε, χρειάζεται να συνοδεύεται από παρεμβάσεις προσβασιμότητας. Δεν είναι κάθε παραδοσιακό σπίτι κατάλληλο για κάθε άνθρωπο: τα σκαλοπάτια, η απόσταση από τον δρόμο και η πρόσβαση σε μεταφορικό μέσο αποτελούν ουσιαστικά κριτήρια.
Τα αρχοντικά ως κατοικίες, όχι μόνο ως καταλύματα
Ως χρήσιμη εμπειρία επικαλέστηκε παλαιότερο πρόγραμμα του ΕΟΤ για την αποκατάσταση παραδοσιακών κτιρίων, με αναφορές και στο Πήλιο. Όπως περιέγραψε, το σχήμα επέτρεπε την αξιοποίηση των ακινήτων για ένα διάστημα, χωρίς να χάνουν οι ιδιοκτήτες την κυριότητά τους.Η ίδια πρότεινε να εξεταστεί αντίστοιχη λογική για τη μόνιμη κατοίκηση και την κοινωνική φροντίδα, με συνεργασία του κράτους, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Πρόκειται, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή της, για πρόταση σχεδιασμού και όχι για ανακοινωμένο πρόγραμμα. Η επιδίωξη είναι να αποκτήσουν ξανά χρήση τα κενά σπίτια και ταυτόχρονα να δημιουργηθούν οι υπηρεσίες που θα επιτρέψουν στους κατοίκους να παραμείνουν.
Το χωριό δεν ζει μόνο τον Αύγουστο
Η κ. Μπακλατσή άσκησε κριτική στην αντίληψη ότι οι αγοραπωλησίες εξοχικών κατοικιών αρκούν για την ανάπτυξη του Πηλίου. Όταν οι ιδιοκτήτες εμφανίζονται μόνο για τις καλοκαιρινές διακοπές ή λίγες ημέρες το Πάσχα, τα σπίτια μπορεί να συντηρούνται, αλλά η καθημερινή ζωή του χωριού εξακολουθεί να υποχωρεί. Περιγράφοντας την εικόνα εγκατάλειψης, αναφέρθηκε στο κλείσιμο ακόμη και καφενείων και στην απομόνωση των κατοίκων μέσα στα σπίτια τους. Συνέδεσε, παράλληλα, τη φυγή των νέων με την έλλειψη εργασίας. “Αν δεν φέρεις δουλειά, αν δεν δημιουργήσεις παραγωγή στην ύπαιθρο, δεν είναι δυνατόν να κάνεις και συγκράτηση του πληθυσμού”, υπογράμμισε.
Για την ίδια, το δημογραφικό απαιτεί συνολική αντιμετώπιση, που να περιλαμβάνει τη στέγη, την απασχόληση και τη γήρανση. Και η αναζωογόνηση των χωριών χρειάζεται συνέχεια: όχι μια χρηματοδότηση που τελειώνει, αλλά σταθερή υποστήριξη ώστε τα φώτα στα σπίτια να παραμένουν αναμμένα και μετά το τέλος των διακοπών.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
