Η ακραία ζέστη δεν αποτελεί πλέον ένα περιστασιακό και γεωγραφικά περιορισμένο φαινόμενο. Οι καύσωνες γίνονται μεγαλύτεροι σε διάρκεια, ισχυρότεροι και συχνότεροι, καλύπτοντας εκτεταμένες περιοχές της Γης και αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια ανάκαμψης μεταξύ διαδοχικών επεισοδίων. Για αυτό και η χρήση του όρου «κύματα καύσωνα» για την περιγραφή τόσο εκτεταμένων φαινομένων είναι πλέον ανεπαρκής, όπως διαπίστωσε μεγάλη έρευνα του Reuters.
Προκειμένου να αποτυπώσει καλύτερα αυτή τη νέα πραγματικότητα, το Reuters συνεργάστηκε με ερευνητές του κλίματος και ανέλυσε τα δεδομένα θερμοκρασίας σε παγκόσμιο επίπεδο, για κάθε ώρα κάθε ημέρας από το 1960. Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, το Reuters εισήγαγε τον όρο «θερμικές καταιγίδες» (heat storms).
«Τα εξαιρετικά έντονα κύματα καύσωνα ήταν παλαιότερα σπάνια, αλλά αυτό δεν ισχύει πλέον. Τώρα σαρώνουν τον πλανήτη», γράφει ο Μωρίς Ταμαν, βετεράνος δημοσιογράφος και επικεφαλής της έρευνας με τίτλο «Η Εποχή των Θερμικών Καταιγίδων».
Βασιζόμενο σε συνεντεύξεις με δεκάδες επιστήμονες και ερευνητές, το Reuters όρισε ως «θερμική καταιγίδα» ένα επεισόδιο «ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών» που διαρκεί τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες ημέρες και καλύπτει περισσότερο από το 1% της επιφάνειας της Γης- μια έκταση περίπου ίση με τη μισή έκταση του Καναδά.
Τη δεκαετία του 1960, στον πλανήτη καταγράφονταν κατά μέσο όρο περίπου πέντε θερμικές καταιγίδες. Η μεγαλύτερη από αυτές κάλυπτε το 6% της Γης και διαρκούσε 46 ημέρες. Σήμερα, ο μέσος αριθμός έχει φτάσει τις 102 θερμικές καταιγίδες ετησίως. Η μεγαλύτερη έχει επηρεάσει το 85% της επιφάνειας του πλανήτη, αγγίζοντας «σχεδόν κάθε άνθρωπο το 2023 και το 2024».
Όπως επισημαίνει η έρευνα, οι θερμικές καταιγίδες δεν είναι απλώς μεγαλύτερες και εντονότερες από τους καύσωνες. Διαφέρουν και ως προς ένα ακόμη χαρακτηριστικό: εμφανίζονται διαδοχικά, σχηματίζοντας μια αδιάκοπη αλυσίδα φαινομένων. Σύμφωνα με νέα ανάλυση των παγκόσμιων θερμοκρασιακών δεδομένων, την οποία πραγματοποίησε το Reuters σε συνεργασία με επιστήμονες, τα τελευταία 18 συνεχόμενα χρόνια τουλάχιστον μία θερμική καταιγίδα βρίσκεται σε εξέλιξη κάπου στον πλανήτη, ενώ συχνά εκδηλώνονται περισσότερες από μία ταυτόχρονα.
Ο Τάμαν, βραβευμένος με Πούλιτζερ το 2025 για την έρευνά του γύρω από το διεθνές εμπόριο φαιντανύλης και με πολυετή εμπειρία στο θέμα της κλιματικής αλλαγής, ανέφερε ότι η ιδέα για το συγκεκριμένο εγχείρημα γεννήθηκε από την απογοήτευσή του για το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει την επιστημονική κοινότητα από το ευρύ κοινό.
Όπως έγραψε, είναι χρήσιμο για τους επιστήμονες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να συζητούν την ανάγκη περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, «τι μπορεί να καταλάβει ένας απλός άνθρωπος από αυτό; Όχι πολλά», λέει ο δημοσιογράφος. Αντίθετα, η ακραία ζέστη είναι κάτι που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται άμεσα και βιωματικά- και πλέον σχεδόν όλοι στον πλανήτη έχουν βιώσει τις επιπτώσεις της.
Τους τελευταίους μήνες, η υπερθέρμανση του πλανήτη και η επακόλουθη αύξηση της θερμοκρασίας έχουν γίνει ακόμη πιο αισθητές, προκαλώντας ολοένα και πιο ακραία φαινόμενα, όπως η κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ το περασμένο καλοκαίρι και οι θάνατοι περισσότερων από 35.000 ανθρώπων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σχετική είδηση: Ευρώπη: Τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θάνατοι από τα διαδοχικά κύματα καύσωνα
Ιστορίες που αποτυπώνουν το ανθρώπινο κόστος της ακραίας ζέστης
Η έρευνα του Reuters δίνει ανθρώπινη διάσταση στο φαινόμενο, παρουσιάζοντας συγκεκριμένες ιστορίες από διαφορετικές περιοχές του κόσμου. Ένα από τα δημοσιεύματα της έρευνας αφηγείται την περιπέτεια του Τζάστις Τράμπλερ, ενός 17χρονου μαθητή από το Τέξας, που είναι αρχηγός της ομάδας αμερικανικού ποδοσφαίρου του σχολείου του. Ενώ προσπαθεί να προσελκύσει το ενδιαφέρον εκπροσώπων πανεπιστημίων που παρακολουθούν τις επιδόσεις του, η ακραία ζέστη, με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους 37,8 βαθμούς Κελσίου, τον καταβάλλει. Ο νεαρός αρχίζει να κάνει εμετό και χρειάζεται να μεταφερθεί στο νοσοκομείο.
Ένα άλλο μέρος της έρευνας περιγράφει πώς εκατοντάδες από τα χαρακτηριστικά ροζ δελφίνια του Αμαζονίου πέθαναν από την υπερβολική ζέστη, καθώς οι θερμοκρασίες στο ποτάμι έφτασαν σε ακραία επίπεδα.
Στις Φιλιππίνες, ένας καθηγητής παρατήρησε μια μέρα ότι ένας από τους μαθητές του είχε σκύψει πάνω στο θρανίο του και έκλαιγε. Όταν τον παρότρυνε να σηκωθεί, διαπίστωσε ότι το πρόσωπο και το στήθος του αγοριού είχαν καλυφθεί με αίμα εξαιτίας αυτόματης ρινορραγίας, ενός συχνού προβλήματος σε συνθήκες ακραίας ζέστης.
Η υπερθέρμανση συνεχίζεται, ενώ οι εκπομπές αυξάνονται
Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά «μόλις» 1,4 βαθμούς Κελσίου. Και καθώς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται, οι θερμοκρασίες αναμένεται να φτάσουν τουλάχιστον τους 1,7 βαθμούς Κελσίου περίπου έως το 2050. Αυτό αναφέρει το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) στην ετήσια έκθεσή του για το «χάσμα εκπομπών» (Emissions Gap).
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, έχουν ανατρέψει προηγούμενες προσπάθειες περιορισμού της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.
Για να περιοριστεί η υπέρβαση του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού για συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, το UNEP υπογραμμίζει ότι απαιτείται «μαζική επέκταση» των προσπαθειών μείωσης των εκπομπών σε παγκόσμια κλίμακα. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τη διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα COP31, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.
Γιατί οι ερευνητές επέλεξαν τον όρο «θερμικές καταιγίδες»
Προκειμένου να βοηθήσει τόσο το κοινό όσο και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να κατανοήσουν πόσο δραστικά μεταβάλλει τη ζωή στη Γη ακόμη και η σημερινή υπερθέρμανση των 1,4 βαθμών Κελσίου, το Reuters προτείνει να δίνονται ονόματα στις θερμικές καταιγίδες, όπως συμβαίνει με τους τυφώνες.
«Η ονομασία των φαινομένων είναι ένας ισχυρός τρόπος για να κατανοήσουν οι άνθρωποι ότι κάτι συμβαίνει», δήλωσε στο Reuters ο Άντονι Λάιζεροβιτς, διευθυντής του Προγράμματος Επικοινωνίας για την Κλιματική Αλλαγή του Πανεπιστημίου Γέιλ. Ωστόσο, όπως σημείωσε, «δεν κάνουμε σήμερα κάτι αντίστοιχο με τους καύσωνες», παρότι εκτιμάται ότι η ακραία ζέστη προκαλεί σχεδόν μισό εκατομμύριο θανάτους ετησίως.
Εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, χιλιάδες κλιματολόγοι χρησιμοποιούν σκόπιμα τον όρο «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» για να περιγράψουν τον ταχύ και επικίνδυνο ρυθμό ενίσχυσης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Τον ίδιο όρο έχουν υιοθετήσει και ακτιβιστές. Τα ευρήματα της έρευνας του Reuters, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι αυτή η περιγραφή δεν αποτελεί πρωτίστως πολιτική τοποθέτηση, αλλά απορρέει από επιστημονικά δεδομένα.
Με πληροφορίες από Reuters, Covering Climate Now
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
