Συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια και βαθιά κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα διακρίνει πίσω από τις κινητοποιήσεις στην Αλβανία ο ιστορικός του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ηλίας Σκουλίδας. Μιλώντας στην εκπομπή “Με το βλέμμα στην πόλη” της ΕΡΤ Βόλου, υπογράμμισε ότι το ζητούμενο για τους νέους υπερβαίνει την αλλαγή μιας κυβέρνησης και αφορά τις δυνατότητές τους να σπουδάσουν, να εργαστούν και να οικοδομήσουν ένα καλύτερο μέλλον στη χώρα τους.
“Η μετανάστευση δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά και μία ένδειξη αποδυνάμωσης της εμπιστοσύνης τους προς το κράτος”, ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας την αποχώρηση των νέων με την αίσθηση ότι δεν διαθέτουν ουσιαστικές προοπτικές.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν με αιτήματα για την εκπαίδευση, τις συνθήκες στα πανεπιστήμια και τις επαγγελματικές προοπτικές, αλλά απέκτησαν ευρύτερο περιεχόμενο. Οι καταγγελίες για διαφθορά, η έλλειψη επαρκών θέσεων εργασίας και οι αντιδράσεις σε αμφιλεγόμενα επενδυτικά σχέδια τροφοδοτούν, όπως εξήγησε, μια συνολικότερη αμφισβήτηση.
Κοινό υπόβαθρο είναι “η αίσθηση ότι οι θεσμοί δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο για όλους”. Από ένα σημείο και μετά, παρατήρησε, η δυσαρέσκεια παύει να αφορά μία συγκεκριμένη κυβερνητική επιλογή και στρέφεται προς το ίδιο το σύστημα διακυβέρνησης.
Αίτημα λογοδοσίας και κίνδυνος κομματικής οικειοποίησης
Ο κ. Σκουλίδας τοποθέτησε στο επίκεντρο των διεκδικήσεων την απαίτηση για λογοδοσία: ποιος αποφασίζει για το δημόσιο συμφέρον και ποιος τελικά επωφελείται από τις πολιτικές επιλογές.
Στο πεδίο της εκπαίδευσης, το αίτημα αυτό αφορά τις ίσες ευκαιρίες. Στο περιβάλλον συνδέεται με τις αντιδράσεις σε τουριστικά και επενδυτικά σχέδια, τα οποία, όπως είπε, η κυβέρνηση παρουσιάζει ως ευκαιρίες ανάπτυξης, ενώ οι επικριτές τους εκφράζουν φόβους για περιβαλλοντική υποβάθμιση και αδιαφανείς διαδικασίες.
Εκτίμησε ότι οι κινητοποιήσεις διαθέτουν αυτόνομα κοινωνικά χαρακτηριστικά, χωρίς ωστόσο να βρίσκονται έξω από την πολιτική αντιπαράθεση. Η αντιπολίτευση επιχειρεί να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια, ενώ ο ίδιος εντοπίζει τον κίνδυνο η κοινωνική οργή να απορροφηθεί από τη συνήθη κομματική σύγκρουση. “Νομίζω ότι θεωρούν ότι η εναλλαγή μεταξύ των ίδιων πολιτικών ελίτ δεν μπορεί να επιλύσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν”, σημείωσε για τους νέους διαδηλωτές.
Οι ομοιότητες με τις ευρωπαϊκές διαμαρτυρίες
Συγκρίνοντας την Αλβανία με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ο ιστορικός επισήμανε ότι υπάρχουν ομοιότητες, αλλά και ουσιώδεις διαφορές. Στην αλβανική περίπτωση ανέδειξε την εκπαίδευση, τη διαφθορά, την έλλειψη εργασίας και την προστασία του περιβάλλοντος. Σε άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες στάθηκε στην ακρίβεια, τη στέγαση, τις συνθήκες εργασίας και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Ως κοινό παρονομαστή περιέγραψε την αίσθηση ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται πάντοτε σε καλύτερη καθημερινότητα και ότι οι νεότερες γενιές συναντούν μεγαλύτερα εμπόδια από όσα περίμεναν. Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο των κοινωνικών δικτύων, τα οποία επιταχύνουν τη διάδοση των πληροφοριών και τη συγκέντρωση των διαδηλωτών, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν από μόνα τους οργανωτική συνοχή ή κοινή στρατηγική.
Από το 1990 στις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2018
Αναζητώντας ιστορικές αναλογίες, ο κ. Σκουλίδας ξεχώρισε δύο περιόδους κατά τις οποίες οι φοιτητές επηρέασαν καθοριστικά τη δημόσια ζωή της Αλβανίας. Η πρώτη ήταν ο Δεκέμβριος του 1990, όταν οι κινητοποιήσεις των φοιτητών του Πανεπιστημίου των Τιράνων εξελίχθηκαν σε αμφισβήτηση του τότε πολιτικού συστήματος και συνέβαλαν στη μετάβαση στον πολυκομματισμό.
Η δεύτερη ήταν οι κινητοποιήσεις του 2018-2019 για το κόστος των σπουδών και τις συνθήκες φοίτησης και διαβίωσης. Όπως επισήμανε, οι φοιτητές επιδίωξαν τότε να κρατήσουν αποστάσεις από τα κόμματα, φοβούμενοι την πολιτική οικειοποίηση της διαμαρτυρίας τους. Αυτή την εμπειρία θεωρεί πιο κοντινή στα χαρακτηριστικά των σημερινών κινητοποιήσεων.
Η ευρωπαϊκή προοπτική και η αναζήτηση διεξόδου
Η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας αποτελεί, κατά τον κ. Σκουλίδα, τόσο πηγή προσδοκιών όσο και πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Για τους διαδηλωτές, εκτίμησε, η προσδοκία δεν περιορίζεται στην οικονομική ανάπτυξη. Περιλαμβάνει ανεξάρτητη δικαιοσύνη, διαφάνεια, προστασία του περιβάλλοντος και αποτελεσματικούς θεσμούς που εφαρμόζουν τον νόμο ισότιμα. Ωστόσο, η πολιτική διέξοδος προϋποθέτει συγκεκριμένες προτάσεις. “Το ουσιαστικό ζήτημα είναι πώς αυτή η κοινωνική δυσαρέσκεια θα μετατραπεί σε ένα πρόγραμμα θεσμικών και κοινωνικών αλλαγών”, τόνισε.
Αναφέρθηκε στην ανάγκη παρεμβάσεων για την εκπαίδευση, τη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και τις επενδύσεις, αλλά και την προστασία των δικαιωμάτων απέναντι στην αστυνομική βία. Το ζητούμενο, όπως εξήγησε, είναι να διαμορφωθεί μια πειστική πρόταση για τη λειτουργία των θεσμών και όχι απλώς μια εναλλακτική ηγεσία.
“Σκοτώσαμε τον φόβο, τώρα αρκεί να έχουμε ελπίδα”
Για την εξέλιξη των κινητοποιήσεων απέφυγε τις προβλέψεις, επισημαίνοντας ότι κρίσιμα στοιχεία θα είναι η διάρκειά τους, η συμμετοχή ευρύτερων κοινωνικών ομάδων, η στάση της κυβέρνησης, η δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου και η συμπεριφορά των αστυνομικών αρχών. Καθοριστικό θεωρεί επίσης το κατά πόσο το ίδιο το κίνημα θα αποκτήσει οργάνωση και σαφή προοπτική. Χαρακτήρισε την κρίση δοκιμασία για την ποιότητα της δημοκρατίας, την κοινωνική συνοχή και την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας. Κλείνοντας, μετέφερε μια φράση που, όπως είπε, του εμπιστεύθηκε φίλος του που συμμετέχει στις διαδηλώσεις: “Σκοτώσαμε τον φόβο τώρα αρκεί να έχουμε ελπίδα”.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
