Γιατί οι άνθρωποι αισθάνονται την ανάγκη να χωρίζονται σε αντίπαλα στρατόπεδα; Γιατί μια διαφορετική άποψη αντιμετωπίζεται συχνά ως προσωπική απειλή και πώς φτάσαμε, σε μια εποχή με περισσότερα μέσα επικοινωνίας από ποτέ, να δυσκολευόμαστε να ακούσουμε πραγματικά ο ένας τον άλλον; Στα ερωτήματα αυτά απάντησε ο ψυχολόγος Αιμίλιος Ράφτης, μιλώντας σήμερα στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου, σε μια συζήτηση για τον κοινωνικό διχασμό, την πολιτική πόλωση και τις επιπτώσεις τους στις ανθρώπινες σχέσεις.
Η ανάγκη να ανήκουμε κάπου και να έχουμε δίκιο
Όπως εξήγησε ο κ. Ράφτης, η τάση των ανθρώπων να χωρίζονται σε ομάδες και να ταυτίζονται με συγκεκριμένες απόψεις συνδέεται με μια βαθύτερη ψυχολογική ανάγκη: την επιθυμία να αισθάνονται ότι ανήκουν κάπου. “Το πρόβλημα όμως δεν είναι ότι διαφωνούμε. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διαφωνία μετατρέπεται σε αντιπαλότητα και ξεχνάμε να ακούμε ο ένας τον άλλον”, επισήμανε.Σύμφωνα με τον ψυχολόγο, ενώ σήμερα διαθέτουμε περισσότερους τρόπους επικοινωνίας από οποιαδήποτε άλλη εποχή, πολλές φορές δεν επιδιώκουμε να κατανοήσουμε τον συνομιλητή μας, αλλά να αποδείξουμε ότι η δική μας άποψη είναι σωστή. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, όπως ανέφερε, αρχίζει η κοινωνική πόλωση.
Ο σεβασμός δεν προϋποθέτει συμφωνία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Αιμίλιος Ράφτης στην έννοια της ενσυναίσθησης, την οποία περιέγραψε ως την ικανότητα να κατανοούμε πώς σκέφτεται και πώς αισθάνεται ο άλλος, ακόμη και όταν διαφωνούμε μαζί του. Όταν αυτή η ικανότητα απουσιάζει από τον δημόσιο διάλογο, η διαφορετική άποψη μπορεί να εκλαμβάνεται ως απειλή, με αποτέλεσμα η επικοινωνία να μετατρέπεται σε αντιπαράθεση. “Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε για να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον”, τόνισε, προσθέτοντας ότι η πραγματική ωριμότητα δεν φαίνεται όταν συμφωνούμε με τους άλλους, αλλά στον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τη διαφωνία.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, πρέπει να μάθουμε να ακούμε για να κατανοούμε και όχι απλώς για να απαντούμε. Ο ουσιαστικός διάλογος, κατά τον ίδιο, δεν έχει νικητές και ηττημένους, αλλά ανθρώπους που προσπαθούν να έρθουν πιο κοντά.
Πολιτική αντιπαράθεση και κοινωνική πόλωση
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στην πολιτική ζωή, με αφορμή τις έντονες αντιπαραθέσεις που παρατηρούνται τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Ο κ. Ράφτης επισήμανε ότι στον πολιτικό διάλογο συχνά κυριαρχεί η αντιπαράθεση αντί της προσπάθειας κατανόησης. Όταν ένας άνθρωπος ταυτίζεται έντονα με μια πολιτική παράταξη, εξήγησε, ενδέχεται να δυσκολεύεται να ακούσει και να αξιολογήσει μια διαφορετική άποψη. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι υπάρχουν και παραδείγματα ουσιαστικού διαλόγου, υπενθυμίζοντας πως η δημοκρατική συνύπαρξη δεν απαιτεί ταύτιση απόψεων. “Η δημοκρατία δεν απαιτεί να σκεφτόμαστε όλοι το ίδιο, αλλά να μπορούμε να συνυπάρχουμε ενώ σκεφτόμαστε διαφορετικά”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Πώς τα social media ενισχύουν τον διχασμό
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία, σύμφωνα με τον ψυχολόγο, μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την κοινωνική πόλωση. Όπως εξήγησε, πολλές φορές τα social media επιβραβεύουν την έντονη αντιπαράθεση αντί της ουσιαστικής σκέψης, ενώ ένα σχόλιο, μια εικόνα ή ένα like αρκούν για να σχηματίσουμε άποψη χωρίς να γνωρίζουμε όλα τα πραγματικά δεδομένα. Ο ίδιος αναφέρθηκε στο ψυχολογικό φαινόμενο της “μεροληψίας επιβεβαίωσης”, δηλαδή στην τάση των ανθρώπων να αναζητούν κυρίως πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουν. Έτσι, όπως επισήμανε, αντί να αναζητούμε την αλήθεια, κινδυνεύουμε να περιοριζόμαστε στην αναζήτηση επιβεβαίωσης των προσωπικών μας αντιλήψεων.
Η ανάγκη αποδοχής και οι ανθρώπινες σχέσεις
Ο Αιμίλιος Ράφτης αναφέρθηκε και στην εμπειρία του από τον χώρο της ψυχολογικής υποστήριξης, επισημαίνοντας ότι πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Συχνά αισθάνονται ότι δεν τους καταλαβαίνουν, βιώνουν έντονο άγχος από την κοινωνική πίεση ή επηρεάζονται από τη συνεχή σύγκριση με τους άλλους. Όπως διευκρίνισε, οι άνθρωποι αυτοί δεν αναζητούν απαραίτητα βοήθεια επειδή τους απασχολεί συνειδητά η κοινωνική πόλωση. Πίσω, όμως, από ορισμένες δυσκολίες τους μπορεί να βρίσκεται η ανάγκη για αποδοχή, ουσιαστική επικοινωνία και ανθρώπινη σύνδεση. “Ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη μόνο να ακούγεται, αλλά και να αισθάνεται ότι τον καταλαβαίνουν”, ανέφερε.
Κλείνοντας τη συνέντευξή του, ο ψυχολόγος υπογράμμισε ότι η ενσυναίσθηση, ο σεβασμός και η ουσιαστική επικοινωνία αποτελούν θεμέλια μιας πιο υγιούς κοινωνίας. “Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα για να είμαστε ενωμένοι. Χρειάζεται απλώς να θυμόμαστε ότι πίσω από κάθε διαφορετική άποψη υπάρχει ένας άνθρωπος”, ήταν το μήνυμα με το οποίο ολοκλήρωσε την παρέμβασή του στην ΕΡΤ Βόλου.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
