Ο μεγαλύτερος σε πλάτος παγετώνας του πλανήτη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας στις προβλέψεις για τη μελλοντική άνοδο της στάθμης των ωκεανών. Ο παγετώνας Θουέιτς (Thwaites), στη Δυτική Ανταρκτική, έχει περίπου το μέγεθος της Φλόριντα και υποχωρεί εδώ και δεκαετίες, ενώ η τήξη του συνεισφέρει ήδη περίπου το 4% της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Η νέα μελέτη, που εκπονήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν και του Εργαστηρίου Αεριώθησης της NASA και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, βασίζεται σε ένα νέο μοντέλο που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διεργασίες κάτω από τον τεράστιο όγκο πάγου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο παγετώνας θα μπορούσε να συμβάλει στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά έως και 1,2 ίντσες, δηλαδή περίπου 3 εκατοστά, μέχρι το τέλος του αιώνα, ακόμη και χωρίς περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη.
Τι συμβαίνει κάτω από τον παγετώνα
Κλειδί για την ταχεία υποχώρηση του Θουέιτς είναι η περιοχή όπου ο πάγος παύει να στηρίζεται στον θαλάσσιο πυθμένα και αρχίζει να επιπλέει στο νερό, σχηματίζοντας μια παγοκρηπίδα. Οι επιστήμονες αναφέρονταν παραδοσιακά σε αυτήν ως «γραμμή γείωσης», αντιμετωπίζοντάς την στα μοντέλα ως σχετικά σταθερό σημείο.
Ωστόσο, τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται στην πραγματικότητα για μια ευρύτερη ζώνη γείωσης, η οποία μπορεί να εκτείνεται σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων. Εκεί, το θαλασσινό νερό εισέρχεται και αποσύρεται διαρκώς λόγω της παλίρροιας, ανασηκώνοντας και κατεβάζοντας τον πάγο. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως «παλιρροϊκή άντληση», επιτρέπει στο σχετικά θερμό νερό να εισχωρεί βαθιά κάτω από τον παγετώνα και να επιταχύνει την τήξη του.
«Έχουμε αρχίσει να αναγνωρίζουμε μια διαφορετική κατάσταση κάτω από τους μεγάλους παγετώνες της Γης που καταλήγουν στη θάλασσα», εξηγεί ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ματία Πονιέλι, επιστήμονας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα όταν εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν.
Κίνδυνος ταχύτερης υποχώρησης μέχρι το τέλος του αιώνα
Η γεωμορφολογία του εδάφους κάτω από τον Θουέιτς επιδεινώνει την κατάσταση. Ο πυθμένας έχει κλίση προς το εσωτερικό της Ανταρκτικής, με αποτέλεσμα να εκτίθεται όλο και περισσότερος πάγος στο θερμό θαλασσινό νερό καθώς ο παγετώνας υποχωρεί.
Δύο σημαντικές υποθαλάσσιες ράχες λειτουργούν σήμερα ως φυσικά εμπόδια, συγκρατώντας τον πάγο και περιορίζοντας την ταχύτερη κίνησή του προς τον ωκεανό. Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, οι διεργασίες στη ζώνη γείωσης επιταχύνουν την αποδέσμευση του πάγου από μία από αυτές, τη ράχη Μουζινό.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανότητα 60% ο πάγος να έχει αποδεσμευτεί από τη συγκεκριμένη ράχη έως το τέλος του αιώνα. Σε αυτή την περίπτωση, ο παγετώνας ενδέχεται να υποχωρήσει γρήγορα πάνω στον κατηφορικό βραχώδη πυθμένα, προς την επόμενη μεγάλη ράχη.
Αν και μια άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 3 εκατοστά μπορεί να φαίνεται περιορισμένη, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ακόμη και αυτή η μεταβολή μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά τους κινδύνους για τις παράκτιες κοινότητες.
Τα αποτελέσματα της έρευνας «προβλέπουν μεγαλύτερο κίνδυνο και μεγαλύτερη έκθεση σε παράκτιες πλημμύρες από ό,τι αναμενόταν τις επόμενες δεκαετίες», σημειώνει ο Έρικ Ρινιό, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και καθηγητής Επιστήμης του Γήινου Συστήματος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν.
Γιατί αποκαλείται «Παγετώνας της Αποκάλυψης»
Το προσωνύμιο του Θουέιτς οφείλεται στις δυνητικά τεράστιες επιπτώσεις που θα είχε η κατάρρευσή του. Ο ίδιος ο παγετώνας περιέχει αρκετό πάγο ώστε, εάν κατέρρεε πλήρως, να προκαλέσει άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά περισσότερο από 60 εκατοστά.
Η σημασία του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον δικό του όγκο. Ο Θουέιτς λειτουργεί ως ένα είδος φυσικού φράγματος που συγκρατεί μεγαλύτερες μάζες πάγου της Ανταρκτικής. Εάν αποδυναμωθεί σημαντικά, θα μπορούσε να επιτρέψει την ταχύτερη διοχέτευση πρόσθετου πάγου στον ωκεανό, οδηγώντας μακροπρόθεσμα σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 3 μέτρα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα απειλούσε παράκτιες περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο, από το Μαϊάμι έως τη Μανίλα.
Ο Τεντ Σκάμπος, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Επιστήμης και Παρατήρησης της Γης του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε τα ευρήματα δυνητικά καθοριστικά για την πρόβλεψη της ανόδου της στάθμης της θάλασσας λόγω του Θουέιτς.
Άλλοι ειδικοί, ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο οι διαφορετικές διεργασίες στη ζώνη γείωσης επηρεάζουν την εξέλιξη του παγετώνα. Ο Ρόμπερτ Λάρτερ, θαλάσσιος γεωφυσικός της Βρετανικής Υπηρεσίας Ανταρκτικής, επισημαίνει ότι το περιβάλλον κάτω από τον πάγο είναι ακόμη πιο σύνθετο από ό,τι περιγράφεται στην επιστημονική εργασία.
Νέες μετρήσεις στην Ανταρκτική το 2028
Το επόμενο βήμα είναι η συλλογή άμεσων δεδομένων από την περιοχή κάτω από τον παγετώνα. Σύμφωνα με τον Ρινιό, οι επιστήμονες σχεδιάζουν να μεταβούν στον Θουέιτς το 2028, προκειμένου να εγκαταστήσουν όργανα που θα καταγράφουν την είσοδο και την έξοδο του θαλασσινού νερού κάτω από τον πάγο.
«Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ευαίσθητα παγοκαλύμματα του πλανήτη μας», τονίζει ο Ρινιό, προσθέτοντας ότι η καλύτερη κατανόηση των διεργασιών που εξελίσσονται κάτω από παγετώνες όπως ο Θουέιτς εντείνει την ανησυχία των επιστημόνων.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι είναι αναγκαία η άμεση μείωση των εκπομπών που θερμαίνουν τον πλανήτη, ώστε να περιοριστούν οι μελλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο, ακόμη και αν ληφθούν μέτρα τώρα, η στάθμη της θάλασσας αναμένεται να συνεχίσει να ανεβαίνει ως συνέπεια της ζημιάς που έχει ήδη προκληθεί.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
