Σημαντικά ιστορικά στοιχεία γύρω από την λειτουργία των πρώτων φαρμακείων στον Βόλο, την Μαγνησία και την Θεσσαλία ευρύτερα, αναδεικνύονται μέσα από την ιστορική έρευνα που διενήργησε για λογαριασμό της Ομοσπονδίας Συνεταιρισμών Φαρμακείων Ελλάδας (ΟΣΦΕ), ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας, Αλέξανδρος Καπανιάρης, στο πλαίσιο σχετικής έκδοσης για την ιστορία των Συνεταιρισμών Φαρμακείων στην Ελλάδα.
Μεταξύ αυτών, ένα άγνωστο αρχείο του Βολιώτη φαρμακοποιού Λοΐζου, ο οποίος πρωταγωνίστησε στην ίδρυση του πρώτου Συνεταιρισμού Φαρμακοποιών στην Ελλάδα το 1930.Στα τεκμήρια περιλαμβάνεται και κείμενο περίπου 30 σελίδων, στο οποίο ο ίδιος πρότεινε τη δημιουργία Ομοσπονδίας Φαρμακοποιών, σχεδόν έξι δεκαετίες πριν αυτή ιδρυθεί.
Για τα παραπάνω ευρήματα, μίλησε στην ΕΡΤ Βόλου ο επιστημονικά υπεύθυνος της έρευνας και συγγραφέας της έκδοσης, Αλέξανδρος Καπανιάρης, στο πλαίσιο της παρουσίασης του πρώτου τόμου “Θεσσαλία 01” του προγράμματος “Μνήμη, Ταυτότητα και Προοπτική των Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών”. Παράλληλα, η γενική διευθύντρια του ΟΣΦΕ, Κωνσταντίνα Λαζάρου, αναφέρθηκε – μεταξύ άλλων – στις προοπτικές αξιοποίησης του υλικού που συγκεντρώθηκε.
Ο κ. Αλέξανδρος Καπανιάρης
“Έλαφος” το πρώτο επίσημα καταγεγραμμένο φαρμακείο του Βόλου
Το πρώτο επίσημα καταγεγραμμένο φαρμακείο στον Βόλο ήταν ο “Έλαφος”, στη συμβολή των οδών Ερμού και Δημητριάδος, το 1880, ενώ μέχρι την περίοδο του πολέμου, στην πόλη λειτουργούσαν περίπου 15 φαρμακεία.
Όπως προέκυψε από την έρευνα του κ. Καπανιάρη και της ομάδας του, ο Λοΐζος διατηρούσε φαρμακείο στην περιοχή της Αγίου Νικολάου με την Ερμού και είχε ενεργό ρόλο στην ίδρυση του Φαρμακευτικού Συλλόγου Βόλου το 1928 και, δύο χρόνια αργότερα, του πρώτου Συνεταιρισμού Φαρμακοποιών στην Ελλάδα.
Το αρχείο του περιλαμβάνει καταστατικά, σημειώσεις, αλληλογραφία και άλλα έγγραφα που αποτυπώνουν τη λειτουργία και τις σχέσεις των φαρμακοποιών εκείνης της εποχής. Ανάμεσα στα σημαντικότερα τεκμήρια βρίσκεται το κείμενο του 1930, στο οποίο ο Λοΐζος περιέγραφε την ανάγκη δημιουργίας μιας ομοσπονδίας φαρμακοποιών και καλούσε σε ευρύτερη συνεργασία. Η Ομοσπονδία Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδας ιδρύθηκε τελικά το 1987.
Φαρμακεία Βόλου: Δεν ήταν μόνο σημεία πώλησης φαρμάκων
Η έρευνα, ωστόσο, φωτίζει και μια διαφορετική εικόνα για τα φαρμακεία του Βόλου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Όπως εξηγεί ο Αλέξανδρος Καπανιάρης, τα φαρμακεία δεν λειτουργούσαν μόνο ως καταστήματα πώλησης φαρμάκων. Οι ίδιοι οι φαρμακοποιοί παρασκεύαζαν τα φάρμακα, ενώ στους χώρους των φαρμακείων πραγματοποιούνταν ακόμη και εξετάσεις ασθενών από γιατρούς. Υπήρχε, παράλληλα, διανομή φαρμάκων στα σπίτια, με τους βοηθούς των φαρμακείων να μεταφέρουν τα σκευάσματα στους πελάτες.
Τα φαρμακεία αποτελούσαν επίσης χώρους κοινωνικής και πολιτικής συνάντησης. Σε μια εποχή που η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη ήταν διαφορετική από τη σημερινή, ο φαρμακοποιός είχε πιο άμεση σχέση με την τοπική κοινωνία.Ιδιαίτερα σε δύσκολες περιόδους, όπως η Κατοχή και ο Εμφύλιος, η σχέση αυτή γινόταν ακόμη πιο έντονη, καθώς, σύμφωνα με την έρευνα, φάρμακα δίνονταν σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν να πληρώσουν άμεσα, είτε δωρεάν είτε με πίστωση.
Η ίδρυση του συνεταιρισμού φαρμακοποιών το 1930 εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κλίμα συλλογικής οργάνωσης που είχε αναπτυχθεί στον Βόλο όπου ήδη, από το 1908 είχε ιδρυθεί το πρώτο Εργατικό Κέντρο στην Ελλάδα, ενώ λίγες δεκαετίες αργότερα οι φαρμακοποιοί δημιούργησαν τον πρώτο συνεταιριστικό τους φορέα.
Η Θεσσαλία στον πρώτο τόμο της έρευνας
Το υλικό για τον Βόλο αποτελεί μέρος του πρώτου τόμου της ευρύτερης ιστορικής έρευνας, με τίτλο “Θεσμοί, πόλεις και πρόσωπα στην ιστορία του συνεταιριστικού κινήματος των Ελλήνων φαρμακοποιών”. Ο συγκεκριμένος τόμος αφορά τη Θεσσαλία και καταγράφει την ιστορία πέντε συνεταιρισμών: του Βόλου, δύο της Λάρισας, της Καρδίτσας και των Τρικάλων.
Όπως δήλωσε στην ΕΡΤ Βόλου, η γενική διευθύντρια της Ομοσπονδίας Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδας, Κωνσταντίνα Λαζάρου, η έρευνα ξεκίνησε το 2024 και θα συνεχιστεί έως το 2030, χρονιά κατά την οποία συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση του πρώτου συνεταιρισμού φαρμακοποιών στην Ελλάδα.
Για την καταγραφή αξιοποιήθηκαν αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, πρακτικά, έγγραφα, αλλά και προφορικές μαρτυρίες ανθρώπων που συνδέθηκαν με τους συνεταιρισμούς.Η ίδια επισημαίνει ότι βασικός στόχος του προγράμματος είναι να μη χαθεί το ιστορικό υλικό των συνεταιρισμών και να γίνει προσβάσιμο στις επόμενες γενιές.
Στο πλαίσιο αυτό προχωρά η ψηφιοποίηση των αρχείων, ενώ προβλέπεται και η δημιουργία σύντομων ντοκιμαντέρ για κάθε συνεταιρισμό, με συνεντεύξεις ανθρώπων που εργάστηκαν ή συμμετείχαν στη διοίκησή τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το αρχείο του Λοΐζου πρόκειται να ψηφιοποιηθεί και να συνδεθεί με το ψηφιακό αρχείο της Ομοσπονδίας, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και την Europeana.
Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί κινητή έκθεση για την ιστορία των συνεταιρισμών και των φαρμακοποιών, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει από τον Βόλο στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου και στη συνέχεια να μεταφερθεί και σε άλλες πόλεις.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
