Μεμονωμένα περιστατικά εμφάνισης μεδουσώνκαταγράφονται και πάλι σε σημεία του Παγασητικού, χωρίς ωστόσο να παρατηρείται, προς το παρόν, εκτεταμένη παρουσία τους στις παραλίες. Για το φαινόμενο μίλησε την Τρίτη 4 Αυγούστου 2026 στην ΕΡΤ Βόλου και στη ραδιοφωνική εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου ο καθηγητής Θαλάσσιας Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και κοσμήτορας της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών, Δημήτρης Βαφείδης. Ο καθηγητής εξήγησε ότι οι πληθυσμιακές εξάρσεις των μεδουσών εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα στις ελληνικές θάλασσες και στον Παγασητικό τα τελευταία περισσότερα από δέκα χρόνια. Πρόκειται για φαινόμενο με έντονη εποχικότητα, το οποίο ευνοείται από τις υψηλές θερμοκρασίες, την ηρεμία της θάλασσας και την απουσία ισχυρών ρευμάτων και κυματισμού.
“Οι μέδουσες αποτελούν πλέον μέρος του οικοσυστήματος”
Όπως σημείωσε ο Δημήτρης Βαφείδης, οι μέδουσες δεν εμφανίζονται ξαφνικά στον Παγασητικό ούτε μεταφέρονται υποχρεωτικά από κάποια μακρινή θαλάσσια περιοχή. Μικροσκοπικές μορφές τους υπάρχουν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά γίνονται περισσότερο ορατές την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν εισέρχονται σε διαφορετικό στάδιο του κύκλου ζωής και της αναπαραγωγικής τους δραστηριότητας. Η παρουσία τους γίνεται ιδιαίτερα αισθητή κοντά στις ακτές, καθώς οι μέδουσες δεν διαθέτουν μεγάλη δυνατότητα να κινηθούν αντίθετα προς τη δυναμική του νερού. Έτσι, μεταφέρονται παθητικά από τα θαλάσσια ρεύματα και συγκεντρώνονται σε παράκτιες περιοχές.
“Οι πληθυσμιακές αυτές εκρήξεις ξεπερνούν πλέον τη δεκαετία. Είναι ένα γεγονός, το οποίο πρέπει να συνηθίσουμε και να κατανοήσουμε. Οι μέδουσες αποτελούν πια μέρος του οικοσυστήματός μας”, ανέφερε ο καθηγητής.
Οι υψηλές θερμοκρασίες και η ήρεμη θάλασσα
Οι πρώτες παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες της άνοιξης και του καλοκαιριού ευνοούν την αναπαραγωγική δραστηριότητα των μεδουσών. Παράλληλα, όταν η θάλασσα παραμένει ήρεμη, χωρίς έντονο κυματισμό και ισχυρά ρεύματα, οι οργανισμοί αυτοί μπορούν ευκολότερα να παραμένουν στην επιφάνεια και να προσεγγίζουν τις ακτές. Αντίθετα, σύμφωνα με τον Δημήτρη Βαφείδη, η έντονη κυματική δράση μπορεί να τις απομακρύνει γρήγορα από τα παράκτια σημεία. Ο κυματισμός επηρεάζει την πλευστότητά τους, με αποτέλεσμα πολλές φορές να βυθίζονται ή να μετακινούνται μακριά από τις παραλίες.
“Εάν αλλάξει ο καιρός και εμφανιστεί έντονη κυματική δράση, θα δείτε ότι οι μέδουσες θα εξαφανιστούν πολύ γρήγορα από τις ακτές”, εξήγησε.
Υπεραλίευση, οργανικό φορτίο και μείωση των θηρευτών
Στην αύξηση του πληθυσμού των μεδουσών συμβάλλει, σύμφωνα με τον καθηγητή, ένας συνδυασμός περιβαλλοντικών παραγόντων. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται η μείωση των φυσικών θηρευτών τους λόγω της υπεραλίευσης, το αυξημένο οργανικό φορτίο στη θάλασσα και οι υψηλές θερμοκρασίες. Το οργανικό φορτίο μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη του πλαγκτού, το οποίο αποτελεί τροφή για τις μέδουσες. Παράλληλα, η μείωση ειδών που τις καταναλώνουν περιορίζει τους φυσικούς μηχανισμούς ελέγχου του πληθυσμού τους. Μεταξύ των θηρευτών των μεδουσών βρίσκονται οι θαλάσσιες χελώνες, τα δελφίνια και άλλα θαλάσσια θηλαστικά, καθώς και μεγάλα ψάρια, όπως ο τόνος και ο ξιφίας.
Ο Δημήτρης Βαφείδης αναφέρθηκε και στη θαλάσσια ρύπανση από πλαστικά, επισημαίνοντας ότι αρκετά θαλάσσια ζώα μπερδεύουν τις πλαστικές σακούλες και άλλα απορρίμματα με μέδουσες, με αποτέλεσμα να τα καταπίνουν. Το γεγονός αυτό αποτυπώνει, όπως είπε, την έκταση της ανθρώπινης επίδρασης στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Δεν αποτελούν ένδειξη “υγιούς” ή “άρρωστης” θάλασσας
Απαντώντας στο ερώτημα εάν η παρουσία μεδουσών αποτελεί ένδειξη υγείας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ο καθηγητής διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να δοθεί μία απόλυτη απάντηση. Τα οικοσυστήματα μεταβάλλονται και η σύνθεσή τους προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες. Όταν ένα φαινόμενο επαναλαμβάνεται επί σειρά ετών, οι οργανισμοί που συμμετέχουν σε αυτό εντάσσονται σταδιακά στη νέα πραγματικότητα του οικοσυστήματος. Επομένως, σύμφωνα με τον ίδιο, η παρουσία των μεδουσών δεν μπορεί από μόνη της να χαρακτηριστεί ούτε ως αδιαμφισβήτητη ένδειξη υγείας, ούτε ως απόδειξη υποβάθμισης της θάλασσας.
Τι πρέπει να κάνουν οι λουόμενοι
Ο Δημήτρης Βαφείδης συνέστησε στους λουόμενους να αποφεύγουν τις μέδουσες και να μην τις αγγίζουν, ακόμη και όταν φαίνονται ακίνητες ή έχουν ξεβραστεί στην ακτή. Σε περίπτωση επαφής και εμφάνισης ερεθισμού, συμβούλεψε να μην ξύνεται το σημείο, καθώς η τριβή μπορεί να επιδεινώσει τη φλεγμονή. Η περιοχή πρέπει να καθαρίζεται προσεκτικά με θαλασσινό νερό, ενώ, εάν ο ερεθισμός επιμένει ή είναι έντονος, ο πολίτης πρέπει να απευθύνεται σε γιατρό. Όπως τόνισε, οι μέδουσες που εμφανίζονται στη Μεσόγειο δεν αντιμετωπίζονται συνήθως ως επικίνδυνες με τον τρόπο που μπορεί να είναι ορισμένα είδη άλλων θαλασσών. Μπορούν, ωστόσο, να προκαλέσουν σημαντικό τοπικό ερεθισμό, ανάλογα με το είδος και την ευαισθησία κάθε ανθρώπου. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα μικρά παιδιά, στα οποία η αντίδραση μπορεί να είναι εντονότερη. “Το σημαντικότερο είναι να μην τις αγγίζουμε και να τις αποφεύγουμε”, υπογράμμισε.
Δίκτυο καταγραφής στις ελληνικές θάλασσες
Ο καθηγητής ανέφερε ακόμη ότι λειτουργεί δίκτυο παρακολούθησης της παρουσίας μεδουσών στις ελληνικές θάλασσες. Οι καταγραφές δεν περιορίζονται στον Παγασητικό, αλλά καλύπτουν το Βόρειο, το Ανατολικό και το Νότιο Αιγαίο, το Ιόνιο, το Κρητικό Πέλαγος και τον Σαρωνικό. Μέσω του δικτύου καταγράφονται τόσο οι πληθυσμιακές εξάρσεις όσο και τα διαφορετικά είδη μεδουσών που εμφανίζονται κάθε φορά, καθώς δεν επικρατεί το ίδιο είδος σε όλες τις θαλάσσιες περιοχές της χώρας. Για τον Παγασητικό, πάντως, η εικόνα που περιγράφηκε στη συνέντευξη αφορά μεμονωμένα περιστατικά και όχι μία γενικευμένη πληθυσμιακή έξαρση που θα δικαιολογούσε ανησυχία ή αποφυγή του συνόλου των παραλιών.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
