Η πρόσφατη αποκάλυψη κυκλώματος φοροδιαφυγής με εικονικά τιμολόγια, εταιρείες-«φαντάσματα» και ζημία εκατομμυρίων ευρώ για το Δημόσιο έφερε εκ νέου στο προσκήνιο τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οργανωμένα δίκτυα, προκειμένου να αποκρύπτουν κέρδη και να μην αποδίδουν φόρους και ΦΠΑ.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση γυναίκας που, αν και εμφανιζόταν ως άστεγη, φέρεται να διέμενε σε πολυτελή βίλα 280 τετραγωνικών μέτρων με πισίνα στα βόρεια προάστια. Η υπόθεση εντάσσεται σε έρευνα της ΑΑΔΕ για εικονικές συναλλαγές ύψους άνω των 98 εκατ. ευρώ και διαπιστωμένη φοροδιαφυγή περίπου 17,9 εκατ. ευρώ.
Οι εταιρείες αυτές ξεκινούν συνήθως με μια απολύτως νομότυπη εικόνα, προτού αρχίσει να ξετυλίγεται ένα σύνθετο δίκτυο εικονικών συναλλαγών.
Από το νόμιμο ΑΦΜ στην εξαφάνιση με χρέη
Το πρώτο βήμα είναι η ίδρυση μιας εταιρείας με όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Λαμβάνει κανονικά ΑΦΜ, ανοίγει τραπεζικούς λογαριασμούς και εμφανίζεται να ασκεί νόμιμη επιχειρηματική δραστηριότητα.
Στη συνέχεια, όμως, αρχίζει η έκδοση ή η λήψη εικονικών τιμολογίων. Με αυτόν τον τρόπο οι εμπλεκόμενοι μπορούν να εμφανίζουν διογκωμένα έξοδα, μειωμένα κέρδη και, κατά συνέπεια, να καταβάλλουν μικρότερο φόρο εισοδήματος. Παράλληλα, σε άλλες περιπτώσεις εισπράττουν τον ΦΠΑ από τους πελάτες τους, χωρίς να τον αποδίδουν ποτέ στο Δημόσιο.
Όταν οι υπεύθυνοι αντιληφθούν ότι πλησιάζει φορολογικός έλεγχος, η εταιρεία διακόπτει τη λειτουργία της ή εγκαταλείπεται, αφήνοντας πίσω της συσσωρευμένα χρέη. Λίγο αργότερα, εμφανίζεται μια νέα επιχείρηση με διαφορετικό ΑΦΜ, αλλά συχνά με την ίδια δραστηριότητα, το ίδιο προσωπικό, την ίδια διεύθυνση, τον ίδιο λογιστή και τους ίδιους πραγματικούς δικαιούχους.
Χαρακτηριστικό είναι το υποθετικό παράδειγμα μιας εταιρείας που χρωστά 1,3 εκατ. ευρώ και κλείνει λίγο πριν από τον έλεγχο. Στη θέση της ιδρύεται μια δεύτερη εταιρεία, η οποία συνεχίζει ουσιαστικά την ίδια λειτουργία, αφήνοντας τα παλαιά χρέη στο Δημόσιο.
Ο ρόλος των «μπροστινών»
Κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία αυτών των σχημάτων διαδραματίζουν οι λεγόμενοι «μπροστινοί». Πρόκειται συχνά για ανθρώπους με χαμηλά εισοδήματα και χωρίς περιουσιακά στοιχεία, οι οποίοι εμφανίζονται ως διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι των εταιρειών.
Με αυτόν τον τρόπο αποκρύπτονται οι πραγματικοί οργανωτές και οι τελικοί αποδέκτες των χρημάτων. Οι «μπροστινοί» είναι αυτοί που εμφανίζονται στα επίσημα έγγραφα και βρίσκονται αντιμέτωποι με τις Αρχές, ενώ τα πρόσωπα που ελέγχουν το δίκτυο παραμένουν στο παρασκήνιο.
Πώς λειτουργεί η απάτη «καρουζέλ»
Ιδιαίτερα διαδεδομένο είναι το λεγόμενο «καρουζέλ» του ΦΠΑ, το οποίο συνδέεται συνήθως με ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
Μια εταιρεία αγοράζει προϊόντα, όπως αυτοκίνητα, ενδύματα ή υποδήματα, από άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να καταβάλλεται ΦΠΑ στον προμηθευτή. Στη συνέχεια, τα προϊόντα πωλούνται στην Ελλάδα με ΦΠΑ, τον οποίο όμως η εταιρεία εισπράττει και δεν αποδίδει στο κράτος.
Τα αγαθά ή τα τιμολόγια περνούν διαδοχικά από πολλές συνδεδεμένες επιχειρήσεις και, τελικά, μπορεί να επιστρέψουν στην αρχική εταιρεία ή στο ίδιο δίκτυο. Αυτή η κυκλική κίνηση έδωσε στην απάτη την ονομασία «καρουζέλ».
Οι έλεγχοι επικεντρώνονται κυρίως σε κλάδους με μεγάλο τζίρο και αυξημένη κινητικότητα, όπως το χονδρεμπόριο, η ένδυση και η υπόδηση, τα αυτοκίνητα και τα καύσιμα.
Τα ίχνη που αποκαλύπτουν το δίκτυο
Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πλέον ψηφιακά δεδομένα, διασταυρώσεις στοιχείων και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να εντοπίζει επαναλαμβανόμενα μοτίβα στη λειτουργία ύποπτων επιχειρήσεων.
Στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκονται στοιχεία όπως:
- Η συμμετοχή του ίδιου προσώπου στη διοίκηση πολλών εταιρειών.
- Οι κοινές διευθύνσεις, τηλεφωνικοί αριθμοί και επαγγελματικές εγκαταστάσεις.
- Το ίδιο προσωπικό, οι ίδιοι λογιστές και οι ίδιοι εμπορικοί συνεργάτες.
- Η πολύ μικρή διάρκεια ζωής των επιχειρήσεων.
- Οι συνεχείς αλλαγές διαχειριστών και εταιρικής σύνθεσης.
- Η απότομη διακοπή της λειτουργίας τους όταν αρχίζει ένας έλεγχος.
- Η άμεση ίδρυση νέας εταιρείας με πανομοιότυπη δραστηριότητα.
Η τεχνολογία δεν υποκαθιστά τον φορολογικό έλεγχο, αλλά επιτρέπει στους ελεγκτές να συνδυάζουν μεγάλο όγκο πληροφοριών και να εντοπίζουν γρηγορότερα τις επιχειρήσεις που παρουσιάζουν ύποπτη συναλλακτική συμπεριφορά.
Οι απώλειες από τέτοια κυκλώματα δεν επιβαρύνουν μόνο τα δημόσια έσοδα. Ζημιώνουν και τις νόμιμες επιχειρήσεις που συναλλάσσονται μαζί τους, ενώ δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού στην αγορά.
Η πλήρης εξάλειψη της φοροδιαφυγής μπορεί να είναι δύσκολη, ωστόσο η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων αυξάνει σημαντικά τις δυνατότητες έγκαιρου εντοπισμού των δικτύων. Όπως επισημάνθηκε στο ρεπορτάζ του ΕΡΤnews, πίσω από τον όρο «φοροδιαφυγή» βρίσκεται στην πραγματικότητα ένα οργανωμένο οικονομικό έγκλημα, με μεγάλες συνέπειες για το κράτος και την κοινωνία.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
