Την πρώτη της αξιολόγηση για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη-μέλη εφαρμόζουν τους νέους κανόνες ευθύνης του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καλύπτοντας τις πρώτες τρεις εβδομάδες από την έναρξη ισχύος του (12 Ιουνίου 2026).
Ανταπόκριση – Βρυξέλλες
Η έκθεση εξετάζει τέσσερα κράτη-μέλη που έχουν χαρακτηριστεί ως τελούντα υπό μεταναστευτική πίεση και δικαιούχα αλληλεγγύης στο πλαίσιο του πρώτου Ετήσιου Κύκλου Διαχείρισης της Μετανάστευσης: την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία.
Το διακύβευμα
Ο πυρήνας του νέου συστήματος είναι η ισορροπία ανάμεσα στην ευθύνη και την αλληλεγγύη, καθώς οι δύο έννοιες, στη λογική του Συμφώνου, αλληλοενισχύονται. Η μεταρρύθμιση αυξάνει τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών, ιδίως στα εξωτερικά σύνορα, αλλά εισάγει παράλληλα έναν μόνιμο, υποχρεωτικό και ευέλικτο μηχανισμό αλληλεγγύης για τη στήριξη όσων βρίσκονται υπό πίεση.
Για Κύπρο και Ισπανία, η Επιτροπή αποφαίνεται πως η επιχειρησιακή συνεργασία δεν εγείρει καμία ιδιαίτερη ανησυχία, και συνεπώς δεν απαιτείται περαιτέρω παρακολούθηση. Η προσοχή εστιάζεται στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Η εικόνα για την Ελλάδα
Η αξιολόγηση για την Ελλάδα είναι σαφώς θετική. Η Κομισιόν αναγνωρίζει «σταθερή δέσμευση και σημαντικές προσπάθειες» στην προετοιμασία για την εφαρμογή του Συμφώνου, με την εθνική νομοθεσία προσαρμογής να έχει υιοθετηθεί στις 9 Ιουνίου 2026.
Στο επιχειρησιακό σκέλος, οι ελληνικές Αρχές έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικά βήματα, όπως ο καθορισμός των εγκαταστάσεων για τη διαδικασία συνόρων, οι πιλοτικές ασκήσεις σε διάφορες τοποθεσίες και η σύσταση μηχανισμού πολυ-υπηρεσιακού συντονισμού με τη συμμετοχή EUAA και Frontex. Η Αρχή Διαφάνειας ορίστηκε ως ο ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο screening και τις διαδικασίες συνόρων, ενώ δημιουργήθηκε πρόσθετη δυναμικότητα υποδοχής στην Κρήτη με ειδικές λύσεις μεταφοράς για την ταχεία μετακίνηση αιτούντων εκτός του νησιού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της Εθνικής Μονάδας Δουβλίνου. Στις 2 Ιουνίου, 15 επιπλέον έκτακτοι υπάλληλοι εντάχθηκαν στη Μονάδα υπό το Επιχειρησιακό Σχέδιο της EUAA, ανεβάζοντας το συνολικό προσωπικό στους 69 εργαζόμενους, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία πρόσληψης 116 ακόμη υπαλλήλων ορισμένου χρόνου. Σε τεχνολογικό επίπεδο, η χώρα συνδέθηκε επιτυχώς με το κεντρικό σύστημα Eurodac, αναβάθμισε το DubliNet και το εθνικό σύστημα διαχείρισης υποθέσεων «Αλκυόνη ΙΙ» ώστε να υποστηρίζει αυτοματοποιημένο υπολογισμό προθεσμιών και ενσωμάτωση με το Eurodac.
Το πλέον καθοριστικό εύρημα αφορά την αλλαγή πρακτικής, καθώς κατά τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής (12 Ιουνίου – 7 Ιουλίου), οκτώ κράτη-μέλη υπέβαλαν αιτήματα αναδοχής και γνωστοποιήσεις εκ νέου ανάληψης προς την Ελλάδα. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η Ελλάδα έχει διακόψει την πρακτική της μη αποδοχής ευθύνης και δεν δόθηκαν αρνητικές απαντήσεις για λόγους εκτός του πεδίου του AMMR κατά την περίοδο αυτή. Καμία πραγματική μεταφορά δεν έχει ακόμη υποβληθεί προς την Ελλάδα, δεδομένης της πρόσφατης αυτής μεταβολής.
Το συμπέρασμα της Κομισιόν είναι προσεκτικά διατυπωμένο αλλά ευνοϊκό, αναφέροντας ότι τα μέτρα που έλαβε η Ελλάδα αποτελούν «θετικές ενδείξεις» ότι έχει αρχίσει να διορθώνει τις πρακτικές που παρατηρήθηκαν υπό το Δουβλίνο ΙΙΙ και ότι επιδεικνύει ετοιμότητα για ορθή εφαρμογή του νέου πλαισίου. Με δεδομένο ότι οι κανόνες ισχύουν για λιγότερο από έναν μήνα και οι σχετικές προθεσμίες δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί, η Κομισιόν δεν καταλήγει οριστικά στο ότι οι παλαιές πρακτικές έχουν πλήρως αποκατασταθεί και αφήνει την τελική κρίση για την επόμενη αξιολόγηση της 15ης Οκτωβρίου.
Η αντίθεση με την Ιταλία
Η θέση της Ιταλίας φωτίζει, εξ αντιδιαστολής, γιατί η ελληνική επίδοση θεωρείται θετική. Παρότι η Ρώμη έχει επίσης καταβάλει σημαντικές προσπάθειες προετοιμασίας η Κομισιόν διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν πάψει οι πρακτικές του Δουβλίνου, και συγκεκριμένα η αναστολή αποδοχής μεταφορών που ισχύει από τον Δεκέμβριο 2022 (πλην περιπτώσεων οικογενειακής επανένωσης ασυνόδευτων ανηλίκων). Οι σχετικές εγκύκλιοι δεν έχουν ποτέ ανακληθεί τυπικά. Χαρακτηριστικά, στο διάστημα αναφοράς η Ιταλία απέρριψε και τις 12 μεταφορές που ζητήθηκαν — κάτι που, υπό τον AMMR, δεν επιτρέπεται, καθώς το κράτος υποδοχής οφείλει να προτείνει εναλλακτική ημερομηνία αντί να απορρίπτει.
Η Επιτροπή καλεί την Ιταλία να άρει «κατά προτεραιότητα» όλα τα εναπομείναντα εμπόδια.
Τι ακολουθεί
Επειδή οι νέοι κανόνες ισχύουν μόλις τρεις εβδομάδες, τα συμπεράσματα χαρακτηρίζονται ρητά προκαταρκτικά. Η επόμενη αξιολόγηση αναμένεται στις 15 Οκτωβρίου 2026, οπότε θα έχουν αρχίσει να τρέχουν οι προθεσμίες που θα δείξουν αν οι νέες πρακτικές λειτουργούν στην πράξη. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι να μετατρέψει τις «θετικές ενδείξεις» του Ιουλίου σε επιβεβαιωμένη, σταθερή εφαρμογή έως το φθινόπωρο.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
