Οι Βρυξέλλες «βράζουν» στους 33°C, η Δυτική Ευρώπη σπάει ρεκόρ Μαΐου και η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη θερμαίνεται με διπλάσια ταχύτητα από τον υπόλοιπο πλανήτη. Κι όμως, ούτε το Βέλγιο ούτε η Ελλάδα έχουν σκεφτεί σοβαρά το θέμα των δημόσιων κολυμβητηρίων. Η μία χώρα έχασε το 40% των δημόσιων πισινών της σε 25 χρόνια, η άλλη δεν είχε ποτέ αρκετές.
Ανταπόκριση από Βρυξέλλες
Ευρω-καύσωνας στον προθάλαμο του καλοκαιριού
Ένας «θόλος ζέστης», με αέριες μάζες παγιδευμένες κάτω από ένα ισχυρό αντικυκλωνικό σύστημα, σκεπάζει τη Δυτική Ευρώπη, με θερμοκρασίες 10 έως 16 βαθμούς πάνω από τα κλιματολογικά κανονικά για την εποχή. Το Ηνωμένο Βασίλειο έσπασε το ρεκόρ Μαΐου στον Kew Gardens με 34,8°C — κατά δύο βαθμούς πάνω από το προηγούμενο. Η Γαλλία ξεπέρασε ήδη το δικό της ρεκόρ Μαΐου των 30,5°C. Η Πορτογαλία αγγίζει τους 40°C. Το Βέλγιο αναμένεται να καταρρίψει ρεκόρ θερμοκρασιών για τον μήνα.
Δεν πρόκειται για απομονωμένο επεισόδιο. Σύμφωνα με κοινή έκθεση της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S) και του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026, η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον πλανήτη, με ρυθμό θέρμανσης διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, καθώς η αύξηση υπολογίζεται σε περίπου 0,53°C ανά δεκαετία έναντι 0,26°C για τον υπόλοιπο κόσμο, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Το 95% της Ευρώπης κατέγραψε θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο κατά το σύνολο του 2025.
Η Ευρώπη βράζει. Κι αυτό κάνει ακόμα πιο απτή – και πιο επείγουσα – μία παλιά ιστορία που αφορά στη σχέση των κρατών της με τις δημόσιες πισίνες.
Το γαλλικό μέτρο σύγκρισης
Σύμφωνα με σημερινά στοιχεία, η Γαλλία διαθέτει 4.100 δημόσιες πισίνες και 3,7 εκατομμύρια ιδιωτικές δηλαδή μία δημόσια πισίνα ανά 16.000 κατοίκους. Κι όμως, η Γαλλική Ομοσπονδία Επαγγελματιών Πισίνας (FPP) εκτιμά ότι λείπουν ακόμα 400 κολυμβητήρια.
Το πρόβλημα, όπως το διατυπώνει η FPP, είναι η γεωγραφική ανισότητα, αφού πάνω από ένα τρίτο των γαλλικών δήμων δεν διαθέτει καμία πισίνα, με τον δείκτη παροχών στις φτωχότερες γειτονιές να υπολείπεται κατά 40% του εθνικού μέσου όρου. Αυτά τα νούμερα, που στη Γαλλία συζητώνται ως σκάνδαλο κοινωνικής αδικίας, στην Ελλάδα θα αντιμετωπίζονταν ως αξιοζήλευτη πολυτέλεια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Γαλλία έχει ιστορία εθνικής βούλησης επί του θέματος, καθώς το 1969, μετά από δύο τραγικά δυστυχήματα με 43 νεκρά παιδιά, εκπόνησε εθνικό πλάνο κατασκευής εκατοντάδων κοινοτικών κολυμβητηρίων (Opération 1.000 piscines).
Το βελγικό παράδοξο
Το Βέλγιο, χώρα 11,6 εκατομμυρίων κατοίκων και έδρα των θεσμών της ΕΕ, παρέχει μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες αντίφασης στην Ευρώπη, ιδίως τώρα που ο θερμόμετρο στις Βρυξέλλες ανεβαίνει σε επίπεδα που ούτε ο Ιούλιος δεν έβλεπε εύκολα παλαιότερα.
Σύμφωνα με το βελγικό περιοδικό Médor, τα μόνα διαθέσιμα δεδομένα της ομοσπονδιακής φορολογικής αρχής SPF Finances καταγράφουν μόλις 391 ιδιωτικές πισίνες σε ολόκληρο το Βέλγιο (254 στη Φλάνδρα, 127 στη Βαλλωνία και 10 στις Βρυξέλλες). Ο αριθμός είναι προφανώς πολύ χαμηλός και αντικατοπτρίζει ένα κενό στατιστικών, αφού στη Βαλλωνία μόλις ~40 από τις 262 κοινότητες επιβάλλουν φόρο πισίνας. Όπου δεν υπάρχει φόρος, δεν υπάρχει και δήλωση.
Ακόμα πιο αποκαλυπτική είναι η εξέλιξη των δημόσιων κολυμβητηρίων. Μεταξύ 1995 και 2019, ο αριθμός τους στη Φλάνδρα και τις Βρυξέλλες μειώθηκε από 486 σε 299 (σημ: μείωση σχεδόν 40%). Στις Βρυξέλλες, καμία νέα δημόσια πισίνα δεν ανεγέρθηκε από το 1988, ενώ ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 250.000 κατοίκους. Έτσι, η πρωτεύουσα της ΕΕ έχει 1 δημόσια πισίνα ανά 67.000 κατοίκους, το χειρότερο ποσοστό στη χώρα, τριπλάσιο από τον φλαμανδικό μέσο όρο (1 ανά 22.000).
Η συνέπεια για τα παιδιά είναι ότι σχεδόν το 30% των δημοτικών σχολείων στη Φλάνδρα δεν παρέχει πλέον μάθημα κολύμβησης. Στα γαλλόφωνα σχολεία των Βρυξελλών το το ποσοστό αγγίζει το 50%. Τη στιγμή που η θερμοκρασία στην πρωτεύουσα της ΕΕ σπάει ρεκόρ Μαΐου, τα παιδιά που δεν έχουν ιδιωτική πισίνα στην αυλή τους ψάχνουν για νερό μόνο … στα σιντριβάνια.
Η ελληνική αντίφαση
Η Ελλάδα εμφανίζει ένα μοναδικά αντιφατικό πορτρέτο με αναρίθμητες ιδιωτικές πισίνες και σχεδόν ανύπαρκτη δημόσια υποδομή. Σύμφωνα με τον Σύλλογο Ελληνικών Επιχειρήσεων Πισίνας και Υδρομασάζ, υπάρχουν στη χώρα 120.000 έως 130.000 ιδιωτικές πισίνες σε κατοικίες. Από αυτές, μόλις 22.300 είναι δηλωμένες στην εφορία (δηλαδή, 2 στις 10).
Τα επίσημα δεδομένα του υπουργείου Περιβάλλοντος, από τη βάση αυθαιρέτων του Τεχνικού Επιμελητηρίου, δείχνουν ότι από το 2011 έως σήμερα έχουν δηλωθεί για «τακτοποίηση» πάνω από 1.900.000 τετραγωνικά μέτρα παράνομων κολυμβητικών δεξαμενών, που αντιστοιχούν σε περίπου 38.000 πισίνες. Εν τω μεταξύ, η Αθήνα, πρωτεύουσα 3,7 εκατομμυρίων κατοίκων, διαθέτει μόλις τέσσερα δημοτικά κολυμβητήρια.
Σε εθνικό επίπεδο, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν σε 150 έως 250 δημόσια και δημοτικά κολυμβητήρια για 10 εκατομμύρια κατοίκους. Για να φτάσει στο γαλλικό επίπεδο, η Ελλάδα θα έπρεπε να χτίσει από μηδενική αφετηρία περίπου 400 νέα κολυμβητήρια. Για να φτάσει στο ισπανικό, πάνω από 700.
Δημόσιες vs ιδιωτικές πισίνες / Ευρωπαϊκή σύγκριση
| Χώρα | Δημόσιες πισίνες | Ιδιωτικές πισίνες | 1 δημόσια πισίνα / κατ. |
| Γερμανία | ~6.000+ | 770.000 | ~1 / 14.000 |
| Ισπανία | ~5.000+ | 1,3 εκατ. | ~1 / 9.000 |
| Γαλλία | ~4.100 | 3,7 εκατ. | ~1 / 16.000 |
| Βέλγιο | ~440–500 | 391 δηλ. (πραγμ. αριθμός: αδήλωτος) | ~1 / 25.000 (Βρυξ.: ~1 / 67.000) |
| Ελλάδα | ~150–250 | 120.000–130.000 (δηλ.: 22.300) | ~1 / 50.000+ |
Ισπανία και Γερμανία στην πρωτοπορία
Η Ισπανία αποτελεί το πιο χτυπητό θετικό παράδειγμα. Κάθε πόλη με πάνω από 300 κατοίκους διαθέτει δημοτική πισίνα, και χώρο κοινωνικής ζωής με τσουλήθρες, γκαζόν, βραδινές εκδηλώσεις, με είσοδο 1-2 ευρώ. Δεδομένου ότι η Ισπανία έχει 1,3 εκατομμύρια ιδιωτικές πισίνες (λιγότερες από τη Γαλλία) η ισορροπία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού πλούτου στο νερό είναι εντελώς διαφορετική από ό,τι στην Ελλάδα.
Η Γερμανία, από την άλλη, με 770.000 ιδιωτικές πισίνες, αντισταθμίζει με πάνω από 6.000 δημόσια κολυμβητήρια, είτε κλειστά είτε υπαίθρια, ορισμένα θεσμοί αιώνων. Στο Βερολίνο μόνο λειτουργούν δεκάδες δημόσιες πισίνες με ελάχιστο αντίτιμο. Η κολύμβηση εκεί αντιμετωπίζεται ως δικαίωμα και όχι ως προνόμιο.
Η ΕΕ δεν έχει λόγο και αυτό είναι μέρος του προβλήματος
Θα περίμενε κανείς η Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως τώρα που η ίδια της η υπηρεσία Copernicus τεκμηριώνει με αριθμούς την επιτάχυνση της θέρμανσης, να έχει κάποιο πλαίσιο για την πρόσβαση των πολιτών σε δημόσια νερά. Δεν έχει. Η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) ρυθμίζει την ποιότητα του νερού, και η Ελλάδα εδώ διαπρέπει, αλλά μόνο στα θαλάσσια ύδατα. Το 97% των ελληνικών παραλιών κατατάσσεται σε «άριστη ποιότητα», τρίτη καλύτερη στην ΕΕ. Για τον σχεδιασμό κολυμβητηρίων υπάρχουν ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας (EN 15288), αλλά κανένας ευρωπαϊκός Κανονισμός δεν υποχρεώνει κράτος-μέλος της ΕΕ να παρέχει έστω μία δημόσια πισίνα ανά τάδε κατοίκους.
Το αθλητικό δικαίωμα ανήκει στη συμπληρωματική αρμοδιότητα της ΕΕ (άρθρο 165 ΣΛΕΕ): η Ένωση μπορεί να προτείνει, να συντονίζει, να χρηματοδοτεί αλλά δεν επιβάλλει. Τα κράτη-μέλη που επιλέγουν να μην επενδύουν στην κοινή κολύμβηση δεν αντιμετωπίζουν καμία κύρωση.
Το παράδοξο μιας θαλασσινής χώρας
Η Ελλάδα, χώρα 16.000 χιλιομέτρων ακτογραμμής, αντιμετωπίζει τη θάλασσα ως υποκατάστατο του δημόσιου κολυμβητηρίου. Σε βαθμό που αυτό λειτούργησε ιστορικά ως δικαιολογία. Γιατί να χτίσεις δημοτική πισίνα όταν έχεις παραλία; Αλλά η παραλία δεν είναι παντού, και η πρόσβαση σε αυτή δεν είναι ίση. Ο κάτοικος της ενδοχώρας, ο μαθητής της Δυτικής Αθήνας, ο ηλικιωμένος στα Γιαννιτσά, τα δεκάδες χιλιάδες παιδιά που περνούν το καλοκαίρι τους σε ορεινές περιοχές της Πελοποννήσου δεν κολυμπούν στο Αιγαίο.
Στο μεταξύ, οι παράνομες πισίνες αυξάνονται αλματωδώς και μάλιστα σε περιοχές με τη θάλασσα σε μικρή απόσταση. Αρκετές μελέτες και φυσικά οι δορυφορικοί χάρτες αποκαλύπτουν μεγάλο πλήθος σε νησιά, όπου ενώ υπάρχει λειψυδρία ελάχιστες πισίνες χρησιμοποιούν θαλασσινό νερό.
Εν κατακλείδι, η Ευρώπη θερμαίνεται με ρυθμό που δεν είχε ξαναδεί. Οι καύσωνες γίνονται πιο συχνοί, πιο πρώιμοι, πιο ακραίοι. Το κοινό νερό, το δημόσιο, το προσβάσιμο σε όλους θα γίνεται όλο και πιο πολύτιμο. Και τα φανερά κολυμβητήρια στις πόλεις θα γίνονται όλο και μεγαλύτερη κοινωνική ανάγκη.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
