Μια συγκινητική γέφυρα ανάμεσα στη μνήμη, την ιστορία και τη νέα γενιά χτίζεται στο Γυμνάσιο Κάτω Λεχωνίων “Λουκία και Σοφία Τοπάλη”, εκεί όπου οι μαθητές δεν μαθαίνουν απλώς για το παρελθόν του τόπου τους, αλλά το αγγίζουν, το ερευνούν και το κρατούν ζωντανό.
Η φιλόλογος του σχολείου, Πολυξένη Μητσοπούλου, μιλώντας στην εκπομπή “Με το βλέμμα στην πόλη”, αποκάλυψε μια σπουδαία εκπαιδευτική και ιστορική διαδρομή, που ξεκίνησε από τη μνήμη της θυσίας των αδελφών Τοπάλη και έφτασε μέχρι το Πανεπιστήμιο της Γενεύης και το άγνωστο μέχρι σήμερα βοτανικό έργο της Σοφίας Τοπάλη.
“Θεωρήσαμε χρέος να φέρουμε ξανά στην επιφάνεια και στη μνήμη κυρίως των μαθητών και μαθητριών μας το έργο τους, την προσφορά τους αλλά και τη θυσία τους”, τόνισε η κ. Μητσοπούλου, εξηγώντας πως η περσινή ονοματοθεσία του σχολείου αποτέλεσε την αφετηρία μιας βαθύτερης έρευνας.
Η ίδια μίλησε με έντονη συγκίνηση για τις προσωπικές οικογενειακές μνήμες που κουβαλά από τα γεγονότα της εκτέλεσης των Τοπαλαίων και της Καλαβρού. “Η μητέρα μου υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας μαζί με τον Γιάννη Μαντίδη του απαγχονισμού των Τοπάληδων και της Καλαβρού. Ως παιδί είχε αποκλειστεί στο σπίτι της θείας της απέναντι ακριβώς από το χώρο της εκτέλεσης και μας μιλούσε από μικρά παιδιά για όλο αυτό”, ανέφερε.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, ακόμη και οι ίδιοι οι κάτοικοι των Λεχωνίων αγνοούσαν μια άλλη σπουδαία πτυχή της Σοφίας Τοπάλη: το επιστημονικό της έργο στη βοτανική. Μέσα από συνεργασίες με τον ερευνητή τοπικής ιστορίας Νίκο Μαστρογιάννη, το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων και το Πανεπιστήμιο της Γενεύης, αποκαλύφθηκε πως η Σοφία Τοπάλη συμμετείχε το 1935 σε σημαντικές βοτανικές έρευνες στο Πήλιο, την Εύβοια και την Πελοπόννησο, δίπλα στον Ελβετό καθηγητή Γκουστάβ Μποβέρ.
“Μάθαμε έκπληκτοι για το βοτανικό έργο της Σοφίας Τοπάλη, το οποίο σώζεται στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης”, είπε η κ. Μητσοπούλου, περιγράφοντας μια γυναίκα “πρωτοπόρο για την εποχή της”, που κατέγραφε φυτά και βότανα της ελληνικής χλωρίδας και σχεδίαζε ακόμη και χάρτες των περιοχών συλλογής.
Σήμερα, οι μαθητές του σχολείου συνεχίζουν συμβολικά το έργο της. Με τη συνεργασία του ΕΠΑΛ Ζαγοράς, δημιουργούν φυτολόγιο με φυτά και βότανα του Πηλίου, ενώ θα κατασκευάσουν και ψηφιακό χάρτη με τα σημεία συλλογής. Ένα αντίτυπο του φυτολογίου θα αποσταλεί στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης.
“Όλα αυτά γίνονται για τα παιδιά μας, αλλά και για να μάθει το χωριό τι ακριβώς έκανε αυτή η γυναίκα τη δεκαετία του ’30 και τι πνευματικό άνθρωπο χάσαμε ύστερα από όλο αυτό το φρικτό έγκλημα”, σημείωσε.
Ξεχωριστή συγκινησιακή φόρτιση δίνει και το γεγονός ότι στο πρόγραμμα συμμετέχει μαθητής που είναι εγγονός του δημοσιογράφου Γιάννη Μαντίδη, του ανθρώπου που κατέγραψε τη μνήμη της Σοφίας Τοπάλη.
Η κορύφωση αυτής της προσπάθειας αναμένεται το φθινόπωρο, στο συνέδριο της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας στον Βόλο, όπου θα υπάρξει ειδικό αφιέρωμα στη Σοφία Τοπάλη με τη συμμετοχή των σχολείων και επιστημόνων από την Ελλάδα και τη Γενεύη.
Και μέσα σε όλα αυτά, η φράση της κ. Μητσοπούλου μοιάζει να συνοψίζει το βαθύτερο νόημα αυτής της συλλογικής προσπάθειας: “Δεν θα το επιτρέψουμε να ξεχαστεί. Κυρίως για τις νέες γενιές”.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
