Η Γιορτή Παραδοσιακού Σπόρου και Οικολογικού Κήπου-μπαξέ, η οποία διοργανώνεται από το 2010 στις Σταγιάτες Πηλίου, φέτος διεξάγεται το Σαββατοκύριακο 25-26 Απριλίου. Το θεματικό πλαίσιο της φετινής γιορτής είναι αφενός το Νερό ως κοινό αγαθό, η διαχείρισή του σε τοπικό και θεσσαλικό επίπεδο και η προστασία των πηγών στις κοινότητες του Πηλίου. Αφετέρου η οικολογική γεωργία ως η μόνη βιώσιμη πρακτική προστασίας της βιοποικιλότητας και του περιβάλλοντος και επανασύνδεσής μας με τη τροφή για την επίτευξη διατροφικής αυτάρκειας.
Συζητήσεις, εργαστήρια για παιδιά, μουσική, παρουσιάσεις, φυτώρια, προϊόντα βιοκαλλιέργειας και οικοτεχνίας και η καθιερωμένη πλέον ανταλλαγή σπόρων θα πλαισιώσουν το προγραμμα.

ΚΥΡΙΑΚΗ 26/4/26
10:00 Εργαστήρι: Τα παιδιά φυτεύουν στον κήπο του Κοινοτικού Κέντρου
11:00 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΣΠΟΡΩΝ
12:00 Συζήτηση: Η Πολιτική της Λειψυδρίας και η Ιδιωτικοποίηση του νερού, Νικήτας Μυλόπουλος, καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Διευθυντής Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων
14:00 Γλέντι με παραδοσιακή μουσική από τους Μιχάλη Καραμούτη, Τρύφωνα Καρατζιώλη, Αντώνη Βούλγαρη και Αποστόλη Κανδήλα.

Η σύναψη Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Ινστιτούτου Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για τη δημιουργία της Θεσσαλικής Τράπεζας Σπόρων αποφασίστηκε στη συνάντηση που είχε σήμερα Τρίτη στο γραφείο του ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας με τον Διευθυντή του Ινστιτούτου Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, κ. Δημ. Βλαχοστέργιο, παρουσία του Αντιπεριφερειάρχη Πρωτογενούς Τομέα και Αγροτικής Οικονομίας κ. Δ. Τσέτσιλα, του Γενικού Διευθυντή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής κ. Δ. Σταυρίδη και της Καθηγήτριας του τμήματος Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας κ. Π. Παπαδοπούλου.   

Η Θεσσαλική Τράπεζα Σπόρων (ΘΤΣ) θα έχει ως στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην περιοχή της Θεσσαλίας, την προστασία από τη γενετική διάβρωση και την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας. 

Στην τράπεζα θα διαφυλάσσεται γενετικό υλικό από σιτηρά, κτηνοτροφικά φυτά, όσπρια, αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά, κηπευτικά και άλλα είδη που αναπολλαπλασιάζονται και μπορούν να διατηρηθούν με  σπόρο.

Τη σύσταση και οργάνωση της ΘΤΣ θα αναλάβει το Ινστιτούτο Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ενώ θα υπάρχει επιστημονική σύνδεση, αλληλεπίδραση και συνεργασία με την Τράπεζα Γενετικού Υλικού του ΕΛΓΟ που βρίσκεται στη Θέρμη και με το τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας του ΠΘ.

H υλοποίηση του έργου θα γίνει σε 2 φάσεις:

Α. Οργάνωση, Σύσταση και Λειτουργία της ΘΤΣ (Κατασκευή Υποδομών, Μηχανολογικός Εξοπλισμός, Οργάνωση, Πρώτες Συλλογές με Διάρκεια 3 έτη)

Β. Ίδρυση του φορέα διαχείρισης της ΘΤΣ (νομική υπόσταση, διαχείριση, οικονομική υποστήριξη, προσωπικό κλπ)

Μετά το πέρας της συνάντησης έγιναν οι ακόλουθες δηλώσεις:

Δ. Κουρέτας: «Προχωράμε στην ίδρυση «Θεσσαλικής Τράπεζας Σπόρων», την οποία χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Θεσσαλίας. Η Τράπεζα Σπόρων που προσβλέπει να δημιουργήσει βάση δεδομένων για τα επόμενα 100 χρόνια είναι ένα έργο το οποίο, ενόψει των παγκόσμιων εξελίξεων, θα εξασφαλίσει ότι η Θεσσαλία γίνεται γενετικά αυτάρκης αποθηκεύοντας φυτικό γενετικό υλικό. Πρόκειται για μια πολιτική απόφαση. Η αυτάρκεια προς όλες τις κατευθύνσεις ήταν μια επιλογή της Περιφέρειας Θεσσαλίας από την αρχή και μέσα από τέτοια έργα γίνεται πράξη».

Δ. Βλαχοστέργιος: «Σήμερα είχαμε μία συνάντηση με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας κ. Κουρέτα με σκοπό τη δημιουργία της Θεσσαλικής Τράπεζας Σπόρων. Πρόκειται για ένα πάρα πολύ σημαντικό και μεγαλεπήβολο σχέδιο, το οποίο αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο σε τομείς όπως η προστασία της βιοποικιλότητας, η ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς και η συμβολή στο θέμα της μείωσης της γενετικής διάβρωσης. Όλα τα ανωτέρω είναι θέματα μείζονος σημασίας, τα οποία έχει εντοπίσει ο Περιφερειάρχης ως μελλοντικά ζητήματα. Έτσι, σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ η Περιφέρεια προχωρά σε προγραμματική σύμβαση προκειμένου να υλοποιήσει το συγκεκριμένο έργο».

Δ. Τσέτσιλας: «Αποφασίστηκε σήμερα να προχωρήσουμε σε προγραμματική σύμβαση με τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για τη δημιουργία μιας Θεσσαλικής Τράπεζας Σπόρων. Ουσιαστικά πρόκειται για τη δική μας κιβωτό που θα συλλέξει και διατηρήσει τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες που καλλιεργούνταν στην περιοχή πριν το 1950. Πρόσβαση στους σπόρους θα έχουν ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα, αγρότες και δημόσιοι φορείς υπό προϋποθέσεις. Η Τράπεζα θα στεγαστεί στον υπόγειο χώρο του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ».

Το Σαββατοκύριακο 10-11 Μαΐου 2025 θα γίνει στις Σταγιάτες η Γιορτή Παραδοσιακού Σπόρου και Οικολογικού Κήπου-μπαξέ.
Στα μέσα της άνοιξης, εδώ και 15 χρόνια, συναντιόμαστε στην πλατεία Σταγιατών και «γιορτάζουμε» με συζητήσεις, εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες, περιπάτους, προβολές, μουσική, διάθεση φυτωρίων και βιολογικών προϊόντων και φυσικά με ανταλλαγή σπόρων από παραδοσιακές ποικιλίες. Το θέμα της φετινής γιορτής, που συνδιοργανώνεται από την Α.Π.Ο.Δράσης και τον Αιγίλοπα, είναι: «Γη, σπόροι, νερό: κοινοτικές προοπτικές.» Δύο σχεδόν χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία και παράλληλα με τη βιομηχανική εκμετάλλευση της γης και των βουνών στο όνομα της «πράσινης ενέργειας», θα συζητήσουμε για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής, την αυτάρκεια της τροφής και την προστασία των φυσικών αγαθών.

Το πρόγραμμα της Γιορτής:

Σάββατο 10/5/25
10:00 Έναρξη γιορτής – διάθεση φυτωρίων
12.00 Εργαστήρι διατήρησης σπόρων και παραγωγής φυτωρίων
16.00 Εργαστήρι οικιακής μεταποίησης αγροτικών προϊόντων
18:00 Συζήτηση: «Η χρήση γης στη Θεσσαλία και το μέλλον της τροφής και της αγροτικής παραγωγής»

Κυριακή 11/5/25
10:30 Εργαστήρι σχεδιασμού και αγροοικολογικής διαχείρισης κήπου (για παιδιά και ενήλικες)
11:30 Ανταλλαγή Σπόρων
12:30 Συζήτηση: «Γη, Σπόροι, Νερό: Κοινοτικές προοπτικές αυτάρκειας και αυτοοργάνωσης»
15:00 Γλέντι με παραδοσιακή και λαϊκή μουσική.

Ζούμε καθημερινά λόγω των πολέμων, αλλά και ιστορικά ως λαός έχουμε βιώσει το δράμα της προσφυγιάς και τον πόνο της μετανάστευσης. Σήμερα εκτός των πολιτικών και οικονομικών μεταναστών και προσφύγων,
προστίθενται και αυτοί της κλιματικής κρίσης ή της βίαιης αλλαγής χρήσης γης, όπως το βιώσαμε με τις περσινές καταστροφικές φωτιές και πλημμύρες και στην περιοχή μας. Οι βίαιοι εκτοπισμοί κοινοτήτων και οι
καταστροφές οικοσυστημάτων στο όνομα της ανάπτυξης (αιολικά, χρυσός, Αχελώος, καύση σκουπιδιών κλπ) απειλούν όλο και περισσότερους ανθρώπους. Ο αγώνας για την επιβίωση, την ποιότητα ζωής
(συμπεριλαμβανομένου του σπόρου και της τροφής) αλλά και την αντιστροφή όλων των αιτιών της μετανάστευσης και της προσφυγιάς απαιτεί ενεργές και δυναμικές κοινότητες, χωρίς αποκλεισμούς. Απαιτεί
αλληλεγγύη, προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ανταλλαγή πολύτιμης γνώσης και εμπειριών, δημιουργική έμπνευση και συνεργατικότητα.

Φέτος η γιορτή είναι αφιερωμένη στον σύντροφο, αγωνιστή και συγγραφέα του προτάγματος για την Αποανάπτυξη και Τοπικοποίηση Γιώργο Κολέμπα, πριν ένα χρόνο ακριβώς έφυγε από κοντά μας, (Σάββατο
18 Μαΐου 2024, 18.00) και στην Ανθρωπογεωγραφία της μετανάστευσης λαών, σπόρων και ιδεών (Κυριακή 19 Μαΐου 2024, 12.30) με τη συμμετοχή κινημάτων και οργανώσεων από την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Το πρόγραμμα της Γιορτής
Σάββατο 18/5/24
10:00 Έναρξη γιορτής – διάθεση φυτωρίων
12.00 Εργαστήρι σχεδιασμού και αγροοικολογικής διαχείρισης κήπου (για παιδιά και ενήλικες)
16.00 Εργαστήρι αφήγησης – προσωπικές ιστορίες με θέμα: «Σπόροι και μετανάστες»
18:00 Συζήτηση: Η συμβολή του Γιώργου Κολέμπα στα κοινωνικά και περιβαλλοντικά κινήματα και το όραμα της Αποανάπτυξης
21:00 Προβολή ταινίας «Η Ντούνια και η πριγκίπισσα του Χαλεπιού»
Κυριακή 19/5/24
10:30 Εργαστήρι διατήρησης σπόρων
11:30 Ανταλλαγή Σπόρων
12:30 Συζήτηση: Η ανθρωπογεωγραφία της μετανάστευσης λαών, σπόρων και ιδεών. Συμμετέχουν: Κινήματα και οργανώσεις από την Ελλάδα και την Ευρώπη
15:00 Γλέντι με παραδοσιακή και λαϊκή μουσική. 

Α.Π.Ο.Δράσης – Αιγίλοπας

Έπειτα από 2 χρόνια πανδημικής αναστολής της Γιορτής Παραδοσιακού Σπόρου, που διοργανώνεται από το 2009 από την Α.Π.Ο.Δράσης και τον Αιγίλοπα, επανερχόμαστε δυναμικά. Εξάλλου οι σπόροι δεν σταματούν να βλασταίνουν και τα προτάγματα της Γιορτής Παραδοσιακού Σπόρου είναι επίκαιρα όσο ποτέ. Η οικολογική γεωργία, η διατροφική αυτάρκεια, η αυτονομία και η αυτοοργάνωση θα μας απασχολήσουν και φέτος. Συζητήσεις, εργαστήρια, φυτώρια, διατροφή, τοπικά προϊόντα, παιχνίδια, μουσική, μονοπάτια, νερό, περιβάλλον θα αποτελέσουν το πλαίσιο της Γιορτής Παραδοσιακού Σπόρου και Οικολογικού Κήπου-Μπαξέ, το Σαββατοκύριακο 7-8 Μαΐου, στις Σταγιάτες.