Γράφει η Βέρα Δημοπούλου

Πολλές φορές στη ζωή μας πορευόμαστε και ακολουθούμε μονοπάτια επιλέγοντας πάντα τη καλύτερη  δυνατή επιλογή προκειμένου να εκφράσουμε τις ανάγκες μας και τον εαυτό μας. Σε κάποια τέτοια μονοπάτια τυχαίνει να έλθουμε κοντά με καποιους ανθρώπους οι οποίοι φαίνεται να ήρθαν ώστε να μας βοηθήσουν να εξελιχτούμε και να ολοκληρώσουμε τη δεδομένη φάση της ζωή μας με περισσότερη επίγνωση και πίστη στον σκοπό μας.

Φαίνεται τελικά να συντονιζόμαστε μαζί τους καθώς εκείνη τη δεδομένη στιγμή ταυτίζονται οι σκέψεις μας, τα οράματά μας, τα πιστεύω μας και οι αρχές μας. Όμως συχνά αυτές οι σχέσεις διαρκούν όσο η συγκεκριμένη φάση της ζωής μας και μετέπειτα αφού συνεχίσουμε τη διαδρομή μας κι αυτές αλλάζουν και δεν εχουν την ίδια ουσιαστική επίδραση στη ζωή μας. Αυτό συμβαίνει γιατί το μονοπάτι που έπρεπε να διανύσουμε έχει πια ολοκληρωθεί και ήρθε η ώρα για μεταστροφή και εξερεύνηση σε μια νέα πορεία κατεύθυνσης.

Οι κατευθύνσεις που θα ακολουθήσουμε μπορεί να είναι για άλλους πολλές με συνεχόμενες αλλαγές που προκύπτουν από τα βιώματα και τις εμπειρίες μας και για άλλους πιο απλές μικρές διαδρομές που προκύπτουν από το απροσδόκητο και κάποιες φορές και το μοιραίο.

Γιατί ο κάθε άνθρωπος είναι προορισμένος για έναν σκοπό και αυτός o σκοπός του μπορεί να είναι τόσο ταπεινός όσο και γεμάτος με μεγαλείο και όραμα χωρίς όμως να είναι ο ένας πιο σημαντικός από τον άλλον. Κάθε ψυχή σε αυτή τη ζωή έχει κάποιο έργο να ολοκληρώσει και για αυτό την εκάστοτε στιγμή συδέεται με ανθρώπους που τη βοηθούν να επιτελέσει την ολοκληρωσή του.

Έτσι, σε αυτή τη μοναδική πορεία του καθενός, έρχονται στιγμές σύνδεσης με όμορφους ανθρώπους που φαίνεται να μας δίνουν δύναμη να συνεχίσουμε τον δρόμο μας με περισσότερη σιγουριά και ασφάλεια. Συνδεόμαστε μαζί τους με έναν τέτοιο ανθρώπινο και βαθύ τρόπο, που μας κάνει να πιστεύουμε οτι μια τέτοια σύνδεση είναι πιθανό να κρατήσει παντοτεινά.

Ωστόσο η ζωή είναι απρόβλεπτή όπως και οι συνθήκες της και εμείς πολλές φορές προσπαθούμε μάταια να κρατήσουμε μια σταθερή βάση μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις της ζωής μας.

Αυτό που χρειάζεται να καταννοήσουμε είναι πως κάποιες σχέσεις γεννιούνται αποκλειστικά σε κάποιες δεδομένες συνθήκες και η διάρκειά τους κάποιες φορές μπορεί να κρατήσει όσο και οι δεδομένες συνθήκες της εκάστοτε φάσης της ζωής μας.

Αναμφίβολα οτι είναι αναλλοίωτο και αληθινό διαρκεί για πάντα, μα οι ανθρώπινες σχέσεις είναι τρωτές και αμφίβολες όπως ακριβώς και η ίδια η ζωή μας.

Έτσι λοιπόν χρειάζεται να απολαμβάνουμε και να βιώνουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τέτοιες σχέσεις και να είμαστε ευγνώμονες που οι κατάλληλοι άνθρωποι εμφανίστηκαν σε κάθε δεδομένη στιγμή στη ζωή μας.

Γιατί δεν μπορούμε ποτέ να προβλέψουμε τις αυριανές συνθήκες του βίου μας αλλά πάντα μπορούμε να τιμάμε την ανθρώπινη φύση και τις μαγικές συνδέσεις της που ήρθαν για να μας ολοκληρώσουν και να μας κάνουν να είμαστε πιο ανθρώπινοι και πιο αληθινοί πρωτίστως και κυρίως με τον εαυτό μας. Το μέλλον δεν μπορεί να το ξέρει κανείς αλλά χρωστάμε στον εαυτό μας να τιμάμε το παρών με το καλύτερο δυνατό τρόπο και με τους ανθρώπους που είναι κοντά μας σε αυτό χωρίς να προσδοκάμε οτι όλοι όσοι θα συναντήσουμε στις μικρές και στις μεγάλες διαδρομές μας θα μένουν κοντά μας για πάντα.

Γράφει ο Γρηγόρης Δημητριάδης

Εδώ και μέρες διαβάζουμε εμβρόντητοι αποκαλυπτικά δημοσιεύματα για τις τύχες των βιβλίων πίσω από τις κλειστές πόρτες των εργαστηρίων της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ούτε ένα ούτε δύο αλλά εκατομμύρια βιβλία αγοράζονται, απογυμνώνονται από τη βιβλιοδεσία τους, κόβονται, σαρώνονται σε μεγάλη ταχύτητα και στη συνέχεια οδηγούνται στην ανακύκλωση. Το περιεχόμενό τους ψηφιοποιείται. Όμως το βιβλίο πεθαίνει. Η σοκαριστική διαδικασία αποκαλύφθηκε μετά από τη δικαστική διαμάχη συγγραφέων με την Anthropic, δημιουργό του Claude. Η εταιρεία είχε θέσει έναν σχεδόν φαουστικό στόχο: τη δημιουργία μιας ψηφιακής βιβλιοθήκης που θα περιλάμβανε, κατά την εσωτερική διατύπωση, «όλα τα βιβλία του κόσμου». Το σχέδιο έχει την ονομασία Project Panama. Εσωτερικό έγγραφο, που ήρθε στο φως, περιέγραφε την προσπάθεια ως σχέδιο για να σαρωθούν καταστρεπτικά «όλα τα βιβλία του κόσμου». Και πρόσθετε κάτι ακόμη πιο σοκαριστικό: δεν ήθελαν να γίνει γνωστό ότι εργάζονταν πάνω σε αυτό.

Όμως τα χειρότερα αποκαλύφθηκαν μέσα στο 2026. Παλαιοβιβλιοπώλες σε διαφορετικές χώρες δέχονταν κρούσεις από αγνώστους ή περίεργους αγοραστές, που εμφανίζονταν και ζητούσαν μεγάλες ποσότητες μεταχειρισμένων βιβλίων. Παλαιότερες εκδόσεις, εξαντλημένα βιβλία, τεχνικά εγχειρίδια, επιστημονικές μονογραφίες, τοπικές εκδόσεις και εξειδικευμένους τίτλους δεκαετιών. Η Wall Street Journal έδωσε τον Αύγουστο του 2026 έναν ανατριχιαστικά εύστοχο τίτλο στο φαινόμενο: τα σπάνια βιβλία γνωρίζουν άνθηση στις πωλήσεις – και στη συνέχεια «κόβονται σε κομμάτια και ταΐζονται στην AI». Εκπληκτικό, αν σκεφτεί κάποιος πως μπορείς να σκανάρεις ένα βιβλίο, να μεταφέρεις το περιεχόμενό του στον ψηφιακό κόσμο, χωρίς να το καταστρέψεις. Τόσο απλό. Κι όμως, η ψηφιακή διαστροφή γυρίζει την πλάτη στο αυτονόητο.

Μια τεράστια αγορά δεδομένων ανακαλύπτει ότι υπάρχει ακόμη ένας πλούτος ανθρώπινης γνώσης που δεν βρίσκεται στο Διαδίκτυο

Ως πού θα φτάσει η ψηφιακή «ανθρωποφαγία» των βιβλίων; Μήπως έχουν σειρά ακόμα και πολύτιμες εκδόσεις περασμένων αιώνων; Αν και δεν υπάρχουν (ακόμα) αποδείξεις γι’ αυτό, τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί. Έχουμε όμως κάτι αρκετά σοβαρό από μόνο του: μια τεράστια αγορά δεδομένων ανακαλύπτει ότι υπάρχει ακόμη ένας πλούτος ανθρώπινης γνώσης που δεν βρίσκεται στο Διαδίκτυο. Βρίσκεται στα ράφια βιβλιοθηκών και μουσείων. Και ξαφνικά ένας σπάνιος τόμος παύει να αντιμετωπίζεται ως στοιχείο πολιτιστικής μνήμης. Γίνεται υποψήφιο θύμα «δημιουργικής καταστροφής…

Το ερώτημα είναι πώς θα προστατευτούν εκδόσεις σε ελάχιστα αντίτυπα, που τα έχουν ανάγκη οι γίγαντες της Τεχνητής Νοημοσύνης για να συμπληρώσουν τον κατάλογό τους και να εμπλουτίσουν τους αλγορίθμους; Ποιος προστατεύει το τελευταίο αντίτυπο; Ποιος γνωρίζει ότι το βιβλίο που μπαίνει στον βιομηχανικό κόφτη δεν είναι ένα από τα τελευταία αντίτυπα που κυκλοφορούν στην αγορά; Και ποιος αποφασίζει ότι η ψηφιακή εικόνα των σελίδων αποτελεί επαρκές υποκατάστατο του πρωτοτύπου;

Δεν είμαι τεχνοφοβικός, το ξεκαθαρίζω. Αλλά ως λάτρης του βιβλίου δεν μπορώ να συμμεριστώ την αμοραλιστική αντίληψη των ψηφιακών κλειδοκρατόρων ότι αυτό που αξίζει είναι η πληροφορία και το χαρτί είναι απλώς ένα ξεπερασμένο μέσο διάδοσής της. Αυτή είναι μια επικίνδυνα φτωχή αντίληψη για το βιβλίο. Ένα παλιό βιβλίο δεν αποτελείται μόνο από τις λέξεις του. Είναι η έκδοσή του. Η τυπογραφία του. Η βιβλιοδεσία του. Οι διορθώσεις. Οι σημειώσεις στο περιθώριο. Μια υπογραφή. Μια αφιέρωση. Μια σφραγίδα βιβλιοθήκης. Η διαδρομή του από άνθρωπο σε άνθρωπο. Όλα αυτά μπορούν να αποτελούν ιστορία, μνήμες, μοναδικότητα, συναίσθημα. Ο σαρωτής κρατά το κείμενο. Ο κόφτης μπορεί να καταστρέψει το τεκμήριο. Η ισοπέδωση προ των πυλών. Και η παραπομπή σε μνήμες που πληγώνουν, ξανά στο προσκήνιο. Κι όλα αυτά κανένα scanner δεν μπορεί να τα αντιληφθεί και να τα αποτυπώσει.

Ποτέ δεν συμπάθησα την ιδέα της κακομεταχείρισης ενός βιβλίου. Θυμάμαι ακόμα στα χρόνια μου στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, πόση στενοχώρια και απέχθεια μού προκαλούσε το σκίσιμο των σχολικών βιβλίων στο τέλος της χρονιάς. Έχουν όμως καταγραφεί και καταστροφές μεγάλης κλίμακας στην ιστορία. Η καταστροφή της Βαγδάτης το 1258 από την εισβολή των Μογγόλων συμπεριέλαβε και τον αφανισμό της βιβλιοθήκης της – έτσι χάθηκε ένας σπάνιος θησαυρός γνώσεων. Η Ιερά Εξέταση έκανε επίσης συστηματική δουλειά, απαγορεύοντας βιβλία και καίγοντας ανεπιθύμητες εκδόσεις. Το 1553, η Ιερά Εξέταση στη Ρώμη διέταξε την καύση του Ταλμούδ σε όλη την Ιταλία, με επιθέσεις και σε τυπογραφεία. Βέβαια, η πιο τρομακτική και αποτρόπαια πράξη διαδραματίστηκε στη χιτλερική Γερμανία. Στις 10 Μαΐου 1933, στην Opernplatz (Πλατεία της Όπερας) του Βερολίνου και σε πανεπιστημιακές πόλεις σε ολόκληρη τη Γερμανία, βιβλία παραδόθηκαν στις φλόγες. Μαρξ, Φρόιντ, Μπρεχτ, Ρεμάρκ και δεκάδες άλλοι συγγραφείς χαρακτηρίστηκαν ανεπιθύμητοι. Στο Βερολίνο περίπου 20.000 τόμοι κάηκαν μπροστά σε ένα τεράστιο πλήθος, με την παρουσία του ίδιου του Γκέμπελς.

Παλιά κατέστρεφαν το βιβλίο επειδή δεν ήθελαν τη γνώση που περιείχε. Σήμερα μπορεί να καταστρέφεται ακριβώς επειδή τη θέλουν. 

Προσοχή, δεν είναι στις προθέσεις μου να κάνω συγκρίσεις με το χτες και να μηδενίσω την προσπάθεια ψηφιοποίησης της γνώσης. Άλλωστε, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Όμως υπάρχει μια τρομακτική αντιστροφή. Τότε κατέστρεφαν το βιβλίο επειδή δεν ήθελαν τη γνώση που περιείχε. Σήμερα μπορεί να καταστρέφεται ακριβώς επειδή τη θέλουν. Τότε το βιβλίο καιγόταν για να μη διαβαστεί. Σήμερα τεμαχίζεται για να «διαβαστεί» όσο το δυνατόν γρηγορότερα από μια μηχανή. Ακριβώς αυτό είναι που σοκάρει όλους μας, η ψηφιακή αδηφαγία του παραλογισμού.

Κάπου εδώ πρέπει να εγκαταλείψουμε τον τεχνολογικό ενθουσιασμό και να θέσουμε ένα απλό πολιτικό ερώτημα: ποιος έδωσε σε μια ιδιωτική εταιρεία το δικαίωμα να ονειρεύεται ότι θα συγκεντρώσει «όλα τα βιβλία του κόσμου»;

πηγή

Είχα γράψει κάποτε ένα άρθρο, με τίτλο «Καλλιτέχνες ή αλλιώς πραγματικοί ηγέτες», σημειώνοντας πόσο σημαντική και ουσιαστική είναι η ύπαρξή τους. Πόσο σπουδαία οι άνθρωποι αυτοί κρατούν τα σκήπτρα της κοινωνίας μας και, δη, πώς ένας καλλιτέχνης μόνο μπορεί να σε κάνει να φρικάρεις ή να χαρείς με τον πιο έντονο τρόπο.

Ίσως η τέχνη, σαν εργαλείο, οχυρώνει τα πιο βαθιά μας συναισθήματα. Γι’ αυτό και, μετά από χρόνια, και πόσο μάλλον σε μια ιδιαίτερη εποχή, δεν ξεχνάμε ανθρώπους οι οποίοι υπήρξαν γύρω μας σαν μικροί «θεοί». Η θεοποίηση είναι σίγουρα μια, εν μέρει, νοσηρή κατάσταση, η οποία, αν γίνεται με ορθό τρόπο, είναι, αν μη τι άλλο, παραγωγική.

Εννοώντας: ζούμε σε έναν κόσμο που -μοιάζει- να μην έχει το θεό του. Η ακροδεξιά, το φαστ φουντ της μουσικής, οι πρόχειροι και άδειοι στίχοι και ο κυνισμός έχουν πάρει τα πάνω τους. Φοβάμαι πως πολλά πιτσιρίκια πλέον δεν απολαμβάνουν τη μουσική σαν δίαυλο προς την ψυχαγωγία τους, αλλά σαν μια ακραία μορφή του «Σκεδάνυμμι».

Πολλές φορές, φοβάμαι ότι μαζί με την απώλεια μεγάλων καλλιτεχνών, φτάνει και η απώλεια του έργου τους. Όμως νιώθω και θέλω να πιστεύω ότι ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας θα υπάρχει ανά τους αιώνες. Για τον οποίο θα περιγράψω την προσωπική μου σχέση με τη μουσική του και τις σκέψεις μου.

Σε έναν κόσμο που -μοιάζει- να μην έχει τον θεό του, το να θεοποιείς το έργο ενός συνανθρώπου, ενός πατέρα, στιχουργού, τραγουδιστή, που έχει εκδηλώσει τις ευαίσθητες πτυχές του, είναι το εφαλτήριο για την ανάπτυξη της ανθρωπότητας. Ενός ανθρώπου που, όσο ζούσε, στο προφίλ του στο Facebook, δεν άφηνε ασχολίαστη οποιαδήποτε κακή στιγμή της ανθρωπότητας για να υπερασπιστεί τον αδύναμο.

Ήμουν 8 χρονών όταν πήγαινα κατασκήνωση και άκουγα στα μεγάφωνα τα κομμάτια του, τα οποία, έως τώρα που είμαι κοντά στα 25, με συντροφεύουν στην καρδιά μου.

«Ρίξε κόκκινο στη νύχτα, ρίξε λάδι στη φωτιά… Μα υπάρχω ακόμα… Είμαι ακόμα εδώ… Παίρνω ανάσα και χρώμα, σε τροχιά άλλη πετώ».

Στίχοι που, με την όμορφη φωνή του, ένιωσα σαν να με συντροφεύουν στη βαθιά παιδική μου ανασφάλεια και να με κάνουν να πιστεύω ότι ο κόσμος εκεί έξω είναι ασφαλής.

Η ασφάλεια έχει χαθεί στη σημερινή κοινωνία και, σε έναν βαθμό, στη σημερινή τέχνη. Έχουμε γεμίσει με τράπερς, υλιστές της ποπ (εντάξει, υπάρχουν και πολλοί αξιόλογοι, αλλά ναι) και μια ραπ που, ορθώς μεν, μας υπενθυμίζει συνέχεια τον σάπιο κόσμο που ζούμε.

Και αν φέρεις σε αντιπαραβολή τα παραπάνω, την κουλτούρα της ύβρεως που έχει εγκατασταθεί μεταξύ μας — νέα παιδιά που εκχυδαΐζουν τα πάντα και μεγάλοι που το κάνουν ακόμη χειρότερο — με τους στίχους που τραγουδούσε ο άνθρωπος αυτός, «Ποια πόλη, ποια χώρα, ποια θάλασσα σε ταξιδεύει τώρα;», καταλαβαίνεις πόσο βαθιά ανάγκη έχουμε από τέτοιους καλλιτέχνες, που προάγουν την ποιητική και ποιοτική μουσική. Και, ακόμη περισσότερο, πόσο βαθιά είναι η απώλειά τους.

Χάνουμε συνεχώς παιδιά. Χάνουμε συνεχώς νέο κόσμο και αυτό πονάει. Πονάει γιατί ίσως δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να ακούσουν τόσο όμορφη μουσική.

Στα 9 μου χρόνια, άκουσα στο μάθημα της μουσικής στο σχολείο το κομμάτι του «Είναι το γέλιο σου» και ένιωσα μια χαρά μαζί με συγκίνηση. Έτσι έκλαψα και έμαθα πόσο όμορφα συναισθήματα μπορεί να έχω μέσα μου. Αμέσως ρώτησα τον δάσκαλο:

«Ποιος είναι αυτός;»

Και μου είπε:

«Ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας».

Κι εγώ είπα:

«Μα καλά, τι όνομα είναι αυτό;»

Μακάρι τα πράγματα να ήταν έτσι, ώστε ο Μαχαιρίτσας να μπαίνει μέχρι και σήμερα σε κάθε σχολείο και να γίνεται η ανάλυση της μουσικής του. Σε κάθε κέντρο δημιουργικής απασχόλησης, και παρόμοιοι μουσικοί. Και, δη, να έχουν όλα τα παιδιά τη δική μου τύχη, να βρούνε ανθρώπους που σέβονται αυτό το πολιτιστικό κεφάλαιο και τους κάνουν να εκτιμούν αυτή τη μουσική.

Η μουσική είναι ακόμα καλύτερη όταν τη μοιραζόμαστε. Και οι ήρωές μας είναι αυτοί που κουβαλάνε την ίδια αγάπη για τον άνθρωπο και τον πολιτισμό με εμάς, μεταδίδοντάς μας την ευγένεια και το μεγαλείο της ψυχής.

Γιώργος Τριανταφύλλου – Συγγραφέας – Φοιτητής

Γράφει η Βέρα Δημοπούλου

Ο καιρός περνάει και οι εποχές διαδέχονται συνεχώς η μία τη άλλη. Και κάπως έτσι ο χρόνος αφήνει τα αναλλοίωτα σημάδια του στη μορφή μας καθώς μαζί του και εμείς μεγαλώνουμε, ωριμάζουμε και αλλάζουμε στο πέρασμα του..

Αυτό όμως που παραμένει χαραγμένο στη καρδιά μας παντοτινά είναι οι όμορφες και μοναδικές στιγμές που ζούμε σε κάποιες γλυκές εποχές όπως αυτές του καλοκαιριού.

Βέβαια οι παλιότεροι σίγουρα θα θυμούνται πιο δροσερά και ευχάριστα καλοκαίρια και όχι αποπνικτικές μέρες με τις αχτίδες του ήλιου να μοιάζουν με πυρακτωμένα σίδερα όπως ακουμπούν το ανθρώπινο κορμί. Η αλήθεια είναι πως πια οι μεσημεριανές ώρες στις πόλεις τις κάνουν να θυμίζουν με πόλεις νεκροταφεία που δεν υπάρχει ψυχή και ζωή.

Όμως ακόμα και στα πιο δύσκολα καλοκαίρια που μας περιμένουν, πάντα θα έχουμε την ανάμνηση κάποιων ξεχωριστών βραδιών ή και δροσερών βουτιών που μας δημιουργούν συναισθήματα ανάτασης ψυχής και μας αφήνουν να πλανηθούμε ελεύθεροι μακριά από τη ρουτίνα και τον καθημερινό αγωνιώδες βίο μας.

Υπάρχουν όμως και καλοκαίρια που δεν ξεχνιούνται ποτέ –αυτά ούτε μαραίνονται ούτε φθείρονται όπως το ανθρώπινο σώμα. Είναι τα καλοκαίρια που βρίσκονται στα βάθη της καρδιάς μας και οι ζεστές και μοναδικές  στιγμές με ανθρώπους που ήρθαμε τόσο κοντά και μοιραστήκαμε τόσο πολλά-γελάσαμε, κουβεντιάσαμε, πονέσαμε εμπιστευτήκαμε και ζήσαμε τη μοιρασιά της κοινής εμπειρίας του βιώματος του μαζί και απαλύναμε τους τόνους της ψυχρής μοναξιά μας.

Μέσα στην εξέλιξη μας κάποιες τέτοιες στιγμές δυνάμωσαν έγινες κομβικές φιλίες και στηρίγματα ζωής. Άλλες πάλι ξέφτισαν σαν τα χρώματα των φύλλων το φθινόπωρο και έγιναν απλώς αναμνήσεις ίσως με λίγη νοσταλγία και πίκρα που δεν εξελίχτηκαν σε κάτι πιο μόνιμο και σταθερό.

Αυτό όμως που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι τολμήσαμε σε εκείνα τα μοιράσματα να εκτεθούμε να ακουμπήσουμε κομμάτια της ψυχής μας και να έρθουμε πιο κοντά με την αληθινή μας φύση και να αφήσουμε τη μάσκα της υποκρισίας που μας συνοδεύει αναγκαστικά τις περισσότερες φορές για την ασφάλεια και την επιβίωση μας. Και αυτό πέρα από την τελική έκβαση αυτών των δεσμών είναι ένα μεγάλο ανθρώπινο κατόρθωμα.

Να καταφέρνει κανείς  δηλαδή να ξεκουράζεται , να χαλαρώνει το πρόσωπο και το κορμί του και να αφήνεται σε στιγμές μοιρασιάς χωρίς απαραίτητα να συνδέεται  με χρησιμοθηρικές σχέσεις ανταλλαγής οπού κάθε πράξη προσφοράς πρέπει να αντιστοιχεί και σε μία ανάλογη πράξη ανταπόδοσης.

Έτσι λοιπόν σε εκείνες τις σχέσεις και σε κείνες τις στιγμές αφήσαμε τον αυθεντικό εαυτό μας και μοιραστήκαμε, δώσαμε και πήραμε ικανοποίηση  για αυτή την αυθεντικότητα της ποιότητας της ψυχής μας και αυτό είναι που θα κάνει την ενθύμηση μέσα μας πάντα φλογερή να μας θυμίζει την ένταση των αληθινών συναισθημάτων.

Και αν ακόμα σε κάποιες από  εκείνες τις αναμνήσεις υπάρχει ένα μικρό αγκάθι και μια μικρή αίσθηση ματαίωσης που ενώ ξεδιπλώσαμε την αυθεντικότητα μας κάποιοι απλώς πήραν τη στιγμή και δεν επένδυσαν σε αυτή  πρέπει κανείς να θυμάται πως από μόνη της εκείνη η στιγμή είναι που αξίζει και όχι η τελική της έκβαση.

Γιατί στα αιώνια καλοκαίρια της καρδιάς μας κερδίζουν οι αληθινές στιγμές και όχι η πορεία του χρόνου και σίγουρα κάποιες από αυτές θα κρατήσουν για πάντα όπως και οι  αναμνήσεις τους!

Η κλιματική αλλαγή που βιώνουμε έντονα τις δύο τελευταίες δεκαετίες, έχει ως κυριωτερο γνώρισμα τη μείωση των χιονοπτώσεων στους ορεινούς όγκους της Θεσσαλίας..

Το αποτέλεσμα είναι ότι αποθηκεύεται λιγότερο νερό στις υπόγειες, φυσικές δεξαμενές.

Στην ίδια περίοδο οι ανάγκες άρδευσης στον πρωτογενή τομέα αυξάνονται.

Το ίδιο συμβαίνει με τις ανάγκες ύδρευσης των πολεοδομικών συγκροτημάτων.

Αν ληφθεί υπόψη ότι πρώτιστη ανάγκη είναι η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος σε καλή κατασταση ,τότε ο προβληματισμός για τη συνέχεια,

δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Σαν κοινωνία και κράτος , έχουμε καθυστερήσει σημαντικά στην κατασκευή έργων συλλογής και διαχείρισης του νερού  

Από την δεκαετία του ’80 είχε σχεδιαστεί η κατασκευή τριών νέων, μεγάλων λιμνοδεξαμενων-φραγματων, τα οποία θα λειτουργούσαν και ως αντιπλημμυρικά έργα: στο Μουζάκι ( Πάμισος), στην Πύλη (Πορταιτης) και στη Σκοπιά Φαρσάλων (Ενιπέας).

Δεν έγινε ούτε ένα.

Το τελευταίο μεγάλο έργο ήταν το φράγμα Σμοκόβου που λειτούργησε από το 2022 και μετά . Την ίδια περίοδο σε τοπικό επίπεδο Μαγνησίας τέθηκε σε λειτουργία το φράγμα Παναγιωτικο  ,στο κεντρικό Πήλιο. Χάρις στην ύπαρξη του υδρεύεται ολόκληρος ο Δήμος Νοτίου Πηλίου, από Αργαλαστή μέχρι Τρίκερι.

Τελικά η Θεσσαλία οφείλει την σημερινή της ευημερία στα φράγματα- λιμνοδεξαμενές :

1. της λίμνης Πλαστήρα (1959,          (Ταυρωπός, παραπόταμος του         Αχελώου, για άρδευση  του             Θεσσαλικού καμπου και                   παραγωγή υδροηλεκτρικής           ενεργειας),                                   2. στο Φράγμα Σμοκόβου (2002,          Σοφαδιτης,άρδευση,ύδρευση          και υδροηλεκτρική ενεργεια)

3. Ταμιευτηρας Κάρλας (2014,             Κερασιωτης- για άρδευση                 240.000 στρεμμάτων και                 ύδρευση του Βόλου)

καθώς και στα μικρότερα, άλλα πολύτιμα  φράγματα :

1. Φράγμα Παναγιωτικο (2001,           Πήλιο, υδρευση)

2. Φράγμα Ληθαίου (Τρίκαλα για        άρδευση 20.000 στρεμ.)

3. Λιβαδίου Ελασσώνα ( άρδευση)

4. Βρυσιας Φαρσάλων (άρδευση )

5. Μαυρομάτικο ( άρδευση,                Αλμυρός)

Στον άμεσο σχεδιασμό και σε φάση πλησίον της έναρξης εργασιών κατασκευής είναι το μεγάλο έργο στον Ενιπέα, στη Σκοπιά Φαρσάλων και εδώ σταματάμε.

Οι πρόσφατες έγκυρες μελέτες που κατέγραψαν τα υπόγεια αποθέματα νερού στη Θεσσαλία, κάνουν λόγο για μη αντιστρέψιμη κατάσταση, για υποβάθμιση της στάθμης και αρνητικό ισοζύγιο στον κύκλο της χρήσης του γλυκού νερού.

 Αν δεν κατασκευστουν τώρα, τα φράγματα σε Πύλη, Μουζάκι και Σκόπια Φαρσάλων, η Θεσσαλία θα γίνει η δεύτερη έρημος στην Ευρώπη, μετά την Ισπανική έρημο Ταβέρνα στην Ανδαλουσία .

Στο Βόλο η ΔΕΥΑΜΒ ξεκινά να δεσμεύσει αμφισβητούμενες ποσότητες πηγαίου νερού από δύο περιοχές του Πηλίου , με κλειστά υπόγεια δίκτυα ενώ θα έπρεπε αυτό να συνδυαστεί με δύο μικρούς ταμιευτήρες νερού, ακριβώς κάτω από τις πηγές.

Με τον τρόπο αυτό ,θα συγκέντρωνε με δυνατότητα ελέγχου και βιοσημοτητας τα νερά, αλλά προτιμά εύκολες λύσεις που στην περιοχή Καλιακούδας , εφαρμόστηκαν με καταστροφικό τρόπο για το περιβάλλον.

Κλείνοντας είναι σίγουρος ότι σήμερα πρέπει να ξεκινήσει ο σχεδιασμός μιας μεγάλης μονάδας παραγωγής πόσιμου νερού από αφαλάτωση με τις επόμενες δύο προυποθεσεις:

Α. η απαιτούμενη ενέργεια να            παράγεται από φωτοβολταϊκά.      συστήματα

Β. Η αλμη να συλλέγεται και να           μην αφήνεται στο θαλάσσιο           περιβάλλοντα χώρο .

     Τέτοιες τεχνολογίες είναι             πλέον εφικτές .

Γράφει ο Στέλιος Λημνιός, σύμβουλος μειοψηφίας στον Δήμο Βόλου

Γράφει ο Δημ. Κουρέτας, Περιφερειάρχης Θεσσαλίας

Η Θεσσαλία βρίσκεται στο κέντρο των αλλαγών. Το νέο πλαίσιο θέλει μια ΚΑΠ πιο στοχευμένη, πιο περιβαλλοντική, πιο συνδεδεμένη με νερό, κλιματική ανθεκτικότητα, νέους αγρότες, ποιότητα, περιφερειακή ανάπτυξη και αποτελέσματα. Η παρουσίαση της Περιφέρειας Θεσσαλίας όμως δείχνει ότι το σημερινό θεσσαλικό μοντέλο χαρακτηρίζεται από τρία ευάλωτα στοιχεία: εξάρτηση από επιδοτήσεις, εξάρτηση από αρδευόμενες καλλιέργειες και εξάρτηση από ιδιωτικοποιημένη γνώση/εισροές.

Η έρευνα που διεξήγαγε η Περιφέρεια Θεσσαλίας και στην οποία συμμετείχε πλήθος παραγωγών και φορέων του πρωτογενούς τομέα έδειξε ισχυρή προτίμηση σε ένα σενάριο που πραγματικά θα πηγαίνει σε διατήρηση των αρδευόμενων εκτάσεων, στην παράλληλη εξοικονόμηση νερού και διαμόρφωση μέσα από την συμμετοχή των αγροτικών κοινοτήτων μη δεσμευτικών ζωνών καλλιέργειας που θα επικαιροποιούνται μέσα από οργανωμένες διαδικασίες.

Οι προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στην περιοχή μας είναι πολλές.  

Η πρώτη πρόκληση είναι το νερό. Η νέα ΚΑΠ επιτρέπει ενισχύσεις και επενδύσεις για αποδοτική διαχείριση νερού, ανθεκτικότητα και κλιματική προσαρμογή. Όμως στη Θεσσαλία οι παραγωγοί προτιμούν συχνά λύσεις που συνδυάζουν εξοικονόμηση με ενίσχυση της προσφοράς νερού. Στην έρευνα μας η συντριπτική πλειοψηφία (παραπάνω κατά 86,21%) έδειξε διάθεση για εξοικονόμηση και ενίσχυση πόρων, αλλά οι «μη δεσμεύσεις» που καταγράφονται, δείχνουν ότι δεν υπάρχει πλήρης αποδοχή βαθιάς αναδιάρθρωσης του παραγωγικού μοντέλου.

Η δεύτερη πρόκληση είναι το βαμβάκι. Το σχέδιο της νέας ΚΑΠ διατηρεί την ειδική ενίσχυση βάμβακος, αλλά θέτει όρο να μην υπάρχει υπερβολική πίεση σε νερό και έδαφος. Στη Θεσσαλία, όπου το βαμβάκι συνδέεται με αρδευτική κανονικότητα, εκκοκκιστήρια, χαμηλή ποιοτική αποτίμηση και commodity παραγωγή, αυτό μπορεί να δημιουργήσει ένταση. Η πολιτική πρόκληση είναι να μη μεταφραστεί η νέα ΚΑΠ απλώς σε «περιορισμό του βαμβακιού», αλλά σε αναβάθμιση ποιότητας, διαφανή ταξινόμηση ίνας, εδαφοκλιματική ζωνοποίηση, καλύτερες ποικιλίες, συμβολαιακά σχήματα και δίκαιη συμμετοχή των παραγωγών στην αξιακή αλυσίδα.

Η τρίτη πρόκληση είναι η αναδιάρθρωση καλλιεργειών. Η μελέτη της Περιφέρειας δείχνει ότι οι παραγωγοί είναι θετικοί σε τεχνολογίες χαμηλότερου ρίσκου —ευφυής άρδευση, μετρητές, φωτοβολταϊκά, ενεργειακές κοινότητες— αλλά πολύ πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε βαθύτερες αλλαγές, όπως η μετάβαση από υδροβόρες καλλιέργειες σε ξερικές ή διαφοροποιημένες καλλιέργειες υψηλής αξίας. Επομένως, η νέα ΚΑΠ δημιουργεί πίεση για αλλαγή, αλλά η αλλαγή δεν θα γίνει αν παρουσιαστεί ως απότομη εγκατάλειψη του υφιστάμενου μοντέλου. Χρειάζεται σταδιακότητα, ασφάλεια εισοδήματος, συμβουλευτική και αγορές απορρόφησης.

Η τέταρτη πρόκληση είναι η εμπιστοσύνη. Το νέο σύστημα βασίζεται σε σχέδια, ορόσημα, ελέγχους, πιστοποιήσεις και δεδομένα. Στη Θεσσαλία όμως η μελέτη της Περιφέρειας καταγράφει χαμηλή εμπιστοσύνη στις πιστοποιήσεις, στη συμβουλευτική, στη νομοθεσία και στη συνέχεια των θεσμών. Αν τα νέα eco-schemes σχεδιαστούν κεντρικά και τεχνικά, χωρίς συμμετοχή παραγωγών, θα ενισχύσουν την εργαλειακή συμμόρφωση και όχι την πραγματική μετάβαση.

Η πέμπτη πρόκληση είναι η διαφοροποίηση ανά Περιφερειακή Ενότητα. Η Λάρισα δείχνει ισχυρή προτίμηση (80,7%) στη διατήρηση των αρδευόμενων εκτάσεων με παράλληλη εξοικονόμιση νερού, αλλά παραμένει κοντά σε λογικές επιδότησης και αύξησης υδατικών πόρων. Η Καρδίτσα, με 84%, φαίνεται πιο συνεπής με τον ελεγχόμενο εκσυγχρονισμό, αλλά διατηρεί κουλτούρα αφθονίας νερού και σύνδεση με το βαμβάκι ως χύμα προϊόν. Τα Τρίκαλα, με 56,5%, δείχνουν πιο υβριδικό και πραγματιστικό μονοπάτι. Η Μαγνησία έχει πιο πλουραλιστική εικόνα και επιζητά πολιτικές που θα αναδείξουν την ποιότητα των προιόνων και των τοπικών χαρακτηριστικών (γεωλογικών, μορφολογικών, πολιτισμικών.

Η έκτη πρόκληση είναι η μετατροπή της Θεσσαλίας σε ειδικό περιφερειακό κεφάλαιο του ελληνικού σχεδίου. Η νέα αρχιτεκτονική επιτρέπει περιφερειακά και εδαφικά κεφάλαια. Η Θεσσαλία έχει ισχυρό επιχείρημα: είναι περιοχή μεγάλης αγροδιατροφικής σημασίας, με πλημμύρες Daniel και Elias, υδατικό έλλειμμα, εξάντληση υδροφορέων, κλιματικό ρίσκο, commodity lock-in, έλλειμμα εμπιστοσύνης και ανάγκη αναδιάρθρωσης. Άρα δεν αρκεί να ενταχθεί σε οριζόντια μέτρα. Χρειάζεται ειδικό θεσσαλικό πακέτο: νερό, έδαφος, καλλιέργειες, ενέργεια, ποιότητα, αγορές, συμβουλευτική, συνεργατικά σχήματα και κοινωνική ανθεκτικότητα.

Προτεινόμενη κατεύθυνση για τη Θεσσαλία

Η νέα ΚΑΠ δημιουργεί για τη Θεσσαλία ένα παράθυρο ευκαιρίας, αλλά και ένα πεδίο διαπραγμάτευσης. Η ευκαιρία είναι ότι επιτρέπει να συνδεθούν ΚΑΠ, συνοχή, νερό, ενέργεια, αγροτική γνώση, ποιότητα και περιφερειακή ανάπτυξη. Η σύγκρουση είναι ότι το υφιστάμενο μοντέλο παραμένει βαθιά συνδεδεμένο με αρδευόμενες καλλιέργειες, στρεμματικές ενισχύσεις, επιδοτήσεις, ιδιωτική συμβουλευτική και αδύναμη διαπραγματευτική θέση των παραγωγών.

Για να λειτουργήσει η νέα ΚΑΠ στη Θεσσαλία, πρέπει να σχεδιαστεί ως δίκαιη, σταδιακή και εδαφικά διαφοροποιημένη μετάβαση. Αυτό σημαίνει: περιφερειακό κεφάλαιο Θεσσαλίας στο εθνικό σχέδιο, υδατική στρατηγική με μετρητές, τηλεμετρία, μικρά και μεσαία έργα, κλειστά δίκτυα και οικολογικές ροές, αναδιάρθρωση καλλιεργειών με βάση εδάφη, νερό και αγορές, ειδικό σχέδιο για βαμβάκι ποιότητας, δημόσια αγροτική συμβουλευτική, συμμετοχικό σχεδιασμό eco-schemes, ενίσχυση συνεταιρισμών και ομάδων παραγωγών, ενεργειακές κοινότητες με προτεραιότητα στην άρδευση και όχι στην απλή εκμετάλλευση γης για φωτοβολταϊκά και δείκτες δίκαιης μετάβασης, όπως πρόσβαση σε νερό, θεσμική εμπιστοσύνη, ποιότητα ζωής, συμμετοχή παραγωγών, διαδοχή εκμεταλλεύσεων και ανθεκτικότητα σε κλιματικές καταστροφές.

Αυτά τα θέματα αναμένεται να συζητηθούν στην εκδήλωση ενημέρωσης και διαβούλευσης που διοργανώνει η Περιφέρεια Θεσσαλίας την Τετάρτη 26 Αυγούστου το απόγευμα στο JOIST στη Λάρισα, καθώς η Θεσσαλία διεκδικεί διακριτή θέση στη νέα ΚΑΠ 2028–2034. Ταυτόχρονα καλώ όλους τους φορείς να συμμετέχουν στο Γενικό Ηλεκτρονικό Ερωτηματολόγιο Διαβούλευσης για τη νέα ΚΑΠ 2028–2034, η οποία θα επηρεάσει καθοριστικά το μέλλον της θεσσαλικής γεωργίας/κτηνοτροφίας και οι θέσεις της Περιφέρειας πρέπει να προκύψουν μέσα από ουσιαστικό διάλογο με τους ανθρώπους της παραγωγής και τις τοπικές κοινωνίες.

 της Μαρίας Σπανού

Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, στη χώρα μας γράφoνται μαύρες σελίδες στην νεότερη ιστορία της από τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή. Έτσι και φέτος, η χώρα και πάλι σε πύρινο κλοιό: ανεξέλεγκτες πυρκαγιές πολιορκούν περιοχές, που έχουν κηρυχτεί σε κατάσταση συναγερμού. Πάνω από 70 πύρινα μέτωπα μαίνονται με τα σημαντικότερα σε Βοιωτία, Αργολίδα, Άρτα, Κρήτη αλλά και αλλού, με τον καπνό να πνίγει τον ουρανό της Ελλάδας, να διασχίζει την Μεσόγειο και να φτάνει ως τις ακτές της Βόρειας Αφρικής.  Σπαρακτικές σκηνές παντού. Κραυγές τρόμου και αγωνίας. Εκκενώσεις οικισμών, απεγκλωβισμοί και αποκαρδιωτικές εικόνες καταστροφής. Απίστευτη μάχη όσων επιχειρούν τα τελευταία μερόνυχτα και …προσμονή για την εξ’ ουρανού σωτηρία.

Η συνολική εικόνα των καταστροφών θα αποτυπωθεί τις επόμενες ημέρες, όταν θα ολοκληρωθεί η καταγραφή. Το σίγουρο είναι πως το πλήγμα στον τόπο είναι τεράστιο και οι επιπτώσεις του θα μας συνοδεύουν για χρόνια. Τουλάχιστον ας μη θρηνήσουμε και άλλους ανθρώπους.

Και καθώς συντετριμμένοι θρηνούμε για το άδικο, ο φόβος για το απροσδόκητο μας  στοιχειώνει κι αυτό το καλοκαίρι… Πως ν’ απαντήσεις στο ότι μέσα σε λίγη ώρα οι γαλαζοπράσινοι και φιλόξενοι αυτοί τόποι, όλο ζωή, μετατράπηκαν σε ρημαγμένους; Πως βάφηκαν με τόσο μαύρο; Πως ν’ αντέξουμε τόση πίκρα μεσούντος του καλοκαιριού;

Τι να ήξερε άραγε ο μεγάλος δημιουργός  Μάνος Ελευθερίου όταν έγραφε εκείνο  το  ποίημα «Ρημαγμένοι κήποι: Το σπίτι γέμισε με λύπη και με σταχτί πικρό καπνό…». Ήταν στις 11 Μαρτίου του 1963 (παραμονή των γενεθλίων του), όταν ο Σύλλογος Φίλων Ελληνικής Μουσικής (Σ.Φ.Ε.Μ.) διοργάνωσε στο «Ακροπόλ» την πρώτη του συναυλία, η οποία ήταν συγχρόνως και η πρώτη κοινή συναυλία του Χρήστου Λεοντή και του Μάνου Λοΐζου. Εκεί ακούστηκε από την Έφη Παναγιώτου, το πρώτο αυτό τραγούδι του Μάνου Ελευθερίου – κι ένα από τα πρώτα του Λεοντή  «Το σπίτι γέμισε με λύπη και με σταχτί πικρό καπνό». Ας μην ξεχνούμε ότι πάντα η  Ποίηση συναντιέται και συνδιαλέγεται με τον Φόβο που προκύπτει από την κάθε λογής τραγωδία από καταβολής κόσμου. Πανάρχαιοι και οι δύο, συμπορεύονται στο χρόνο, ο Φόβος ως έμφυτο συναίσθημα που υπακούει στο αρχέγονο αίσθημα της αυτοσυντήρησης, η δε Ποίηση ως παρηγορητική του διέξοδος.

Εξήντα τρία χρόνια μετά, πόσο τραγικά επίκαιρο ακούγεται το τραγούδι αυτό του ποιητή, αποτυπώνοντας τόσο καημό μαζί τόση ευαισθησία,  που εκείνος -αείμνηστος πια- εξέφραζε στο πρωτοφανέρωμά του. Το γιγάντιο έργο του σε  στίχους,  όπως τα «παραπονεμένα λόγια» του Μάνου Ελευθερίου, δεν έμειναν στο συρτάρι για ολίγους, αλλά ευτυχώς τραγουδήθηκαν. Και τραγούδησαν τη  δική μας ζωή, που τελευταία, «σ’ αυτό το δύσκολο καιρό» (επίσης δικό του)  μας στοιχειώνει  η ανελέητη περιβαλλοντική καταστροφή.

Εδώ και πολλά χρόνια, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση, έχει αναπτυχθεί ένας έντονος δημόσιος διάλογος γύρω από τα μεγάλα αδιέξοδα που αντιμετωπίζει ο χώρος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και ειδικότερα ο έντυπος Τύπος. Η συνεχής πτώση των κυκλοφοριών και η συρρίκνωση των εσόδων δεν αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε ολόκληρο τον κόσμο. Εκείνο όμως που συχνά απουσιάζει από τη συζήτηση είναι ο αντίκτυπος αυτής της κρίσης στα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης.

Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, χιλιάδες τοπικές εφημερίδες έχουν κλείσει τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας εκατοντάδες «ειδησεογραφικές ερήμους», δηλαδή περιοχές χωρίς ουσιαστική τοπική ενημέρωση. Αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, ενώ και στην Ελλάδα ο περιφερειακός Τύπος έχει υποστεί σημαντική συρρίκνωση από το 2007 και μετά. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου, αλλά την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας.

«Ψήφος εμπιστοσύνης» των τοπικών κοινωνιών στον περιφερειακό Τύπο

Στο αθηνοκεντρικό κράτος, με την υπερσυγκέντρωση των μεγαλύτερων Μέσων Ενημέρωσης, συχνά υποτιμάται η σημασία των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Κι όμως, η εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών προς αυτά λειτουργεί ως παρήγορο αντίβαρο στη γενικευμένη κρίση αξιοπιστίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα του Digital News Report 2026 του Ινστιτούτου Reuters, την ώρα που η συνολική εμπιστοσύνη των πολιτών στις ειδήσεις βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ο περιφερειακός Τύπος εξακολουθεί να διατηρεί μια ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες. Η αντίθεση αυτή αποτυπώνει τη διαχρονική αξία της ενημέρωσης που βρίσκεται κοντά στον πολίτη και στα προβλήματα της καθημερινότητάς του.

Ο περιφερειακός Τύπος αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο, όχι μόνο για τις τοπικές κοινωνίες που υπηρετεί αλλά και για τη χώρα συνολικά. Αναδεικνύει προβλήματα που διαφορετικά δύσκολα θα έφταναν στην κεντρική διοίκηση και λειτουργεί ως ένας πολύτιμος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ περιφέρειας και κράτους. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, είχαμε δημιουργήσει ειδική ομάδα με αρμοδιότητα την καθημερινή παρακολούθηση των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορούσαμε να εντοπίζουμε εγκαίρως προβλήματα που απασχολούσαν τις τοπικές κοινωνίες και να παρεμβαίνουμε αποτελεσματικότερα για την επίλυσή τους.

Ταυτόχρονα, τα περιφερειακά Μέσα ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς εξουσίας, ενισχύοντας τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την πολυφωνία. Συμβάλλουν στην τοπική ανάπτυξη, στηρίζουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μέσω της προβολής τους και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, λειτουργούν ως φυτώριο νέων δημοσιογράφων, δίνοντας ευκαιρίες σε ανθρώπους που διαφορετικά δύσκολα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το επάγγελμα.

Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Τα τοπικά μέσα, και ιδιαίτερα οι εφημερίδες, αποτελούν πολύτιμο ιστορικό αρχείο, καταγράφοντας τη μικροϊστορία κάθε τόπου, τις αντιδράσεις των πολιτών στις μεγάλες εθνικές προκλήσεις και την πορεία των τοπικών κοινωνιών μέσα στον χρόνο. Πάνω απ’ όλα, όμως, υπηρετούν τη Δημοκρατία. Ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, καλλιεργούν ισχυρότερους δεσμούς με τον τόπο τους και ενδυναμώνουν το αίσθημα του ανήκειν στην τοπική κοινότητα. Πώς να είναι, άλλωστε, κανείς πολιτικά ενεργός όταν αισθάνεται ότι η φωνή του δεν ακούγεται;

Υπάρχουν βιώσιμες λύσεις για την ανάταξη των περιφερειακών ΜΜΕ

Έχοντας, λοιπόν, κατανοήσει τη σημασία και την αναγκαιότητα των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης, οφείλουμε να εξετάσουμε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη στήριξή τους, ώστε να συνεχίσουν να επιτελούν τον κρίσιμο ρόλο τους. Πρώτο και βασικό βήμα είναι η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τα περιφερειακά ΜΜΕ, μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας με τους εκπροσώπους του κλάδου, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους.

Στην κατεύθυνση αυτή, θα μπορούσε να εξεταστεί η κάλυψη του κόστους συνδρομών των περιφερειακών Μέσων σε ειδησεογραφικά και φωτογραφικά πρακτορεία, καθώς και η χρηματοδότηση προγραμμάτων επιμόρφωσης των δημοσιογράφων τους. Εξίσου σημαντικό είναι να εφαρμοστεί στην πράξη η πρόβλεψη για τη διάθεση του 30% της κρατικής διαφήμισης στα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης, ενώ απαιτείται και ουσιαστική βελτίωση του προγράμματος στήριξης του έντυπου Τύπου, με μεγαλύτερη διάρκεια, σαφείς κανόνες κατανομής των πόρων και λιγότερη γραφειοκρατία.

Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι υπάρχουν εφαρμόσιμες λύσεις. Το πρόγραμμα Local News Partnership του BBC, το Local Journalism Initiative του Καναδά, αλλά και τα εργαλεία στήριξης που εφαρμόζονται στη Γαλλία, δείχνουν ότι η ενίσχυση της περιφερειακής ενημέρωσης μπορεί να συνδυαστεί με την προστασία της ανεξαρτησίας και της πολυφωνίας. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ανακαλύψει τον τροχό. Μπορεί να αξιοποιήσει τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και να τις προσαρμόσει στις δικές της ανάγκες.

Είναι επιτακτικό, λοιπόν, η Πολιτεία να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη στήριξη των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της αγοράς. Διαφορετικά, ολοένα και περισσότερες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν να μετατραπούν σε «ερήμους ενημέρωσης», με σοβαρές συνέπειες για την πολυφωνία, τη λογοδοσία και τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών.

Ας μην έχουμε αυταπάτες. Η εξαφάνιση των περιφερειακών Μέσων θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη δημοκρατική λειτουργία και την κοινωνική συνοχή της χώρας μας. Θα εγκαταλείψουμε την προσπάθεια στήριξης της περιφερειακής πολυφωνίας σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία; «Φτάσε εκεί που δεν μπορείς και ο πιο σωστός δρόμος είναι ο ανήφορος», έλεγε ο Νίκος Καζαντζάκης. Αυτόν τον δρόμο οφείλουμε να ακολουθήσουμε.

Γράφει ο Αλέξης Καραγεωργίου*

Η πύρινη δημόσια σφαίρα

Η σύγκρουση των Τεμπών υπήρξε ένα φρικιαστικό γεγονός στιγμιαίας πολλαπλότητας: πολλοί θάνατοι ταυτόχρονα, αγαπημένα σώματα μπλεγμένα μεταξύ τους, χρονικές γραμμές πρόωρα διαλυμένες, χαροκαμένες ψυχές καθηλωμένες σε μια τραγική στιγμή που μοιάζει να αρνείται να παρέλθει.

Από την πρώτη στιγμή, το δυστύχημα υπερέβη τη διάσταση ενός «συμβάντος». Η πύρινη σφαίρα της σύγκρουσης μετατράπηκε σε φαντασματικό πυρήνα γύρω από τον οποίο άρχισε να αναδιοργανώνεται το συλλογικό φαντασιακό και οι σημασίες του-, πολιτικές και άλλες..

Τα Τέμπη δεν υπάρχουν πια ως μεμονωμένο γεγονός· εγγράφηκαν αμέσως στη συμβολική τάξη των ελληνικών/εθνικών καυτωμάτων/δυστυχημάτων/καταστροφών —Εξπρές Σάμινα 2000, Marfin 2010, Μάτι 2018, 2017 Μάνδρα— και συνεχίζουν να διαμορφώνονται αναδρομικά από ήδη υπάρχοντα τραύματα, φόβους, θυμούς και πολιτικές μνησικακίες, βλέψεις και συμφέροντα.

Το παρελθόν συγχωνεύεται με το παρόν μέσα σε μια θολού βυθού πολιτική κοινωνιολογία συναισθημάτων, συγκινησιακών φορτίσεων και παθών (affects) .

Η ποιητική του επιταφίου, η εξέγερση του 2008, ο αντιμνημονιακός παροξυσμός του 2012-2015, η κουλτούρα των λαοσυνάξεων και λαϊκών δικαστηρίων και του λυντσαρίσματος των κηρυγμένων χωρίς δίκη «ενόχων» του «εγκλήματος» φαίνεται να επιστρέφει με περιστέρια, καθαρά χέρια καθώς και επισείοντας μια εκδικητική ρομφαία..

Το πένθος εργαλειοποιήθηκε και έγινε το απαραίτητο καύσιμο ηχηρών κινητοποιήσεων μιας νέας διάστασης του Νέου-Λαϊκισμού (δικαστικός, θρησκευτικός, εθνολαϊκός κλπ) που σταδιακά φαίνεται να οδηγεί σε σουρεαλιστικές αλλαγές στο κομματικό τοπίο.

Ο θρίαμβος της ετερογονίας των σκοπών και της πανουργίας του λόγου είναι τέλειος. Η πολιτική τερατογένεση είναι κβαντικής αβεβαιότητας, και υπερσιβηρικού ψύχους και φορτίου.

Η αυτοάνοση δημοκρατία

Στους Rogues (Παρίες κατά το rogue state –κράτος παρίας), ο Γάλλος φιλόσοφος Jacques Derrida (1930-2004) περιγράφει την αυτοάνοση λογική της δημοκρατίας: στην προσπάθειά της να προστατεύσει τον εαυτό της, μπορεί τελικά να στραφεί εναντίον των ίδιων των όρων της ύπαρξής της.

Κάτι αντίστοιχο μοιάζει να ενεργοποιήθηκε και στην ελληνική δημόσια σφαίρα μετά τα Τέμπη. Οι θεσμοί που υποτίθεται ότι θα απορροφούσαν το σοκ — δικαιοσύνη, τεχνική πραγματογνωμοσύνη, κοινοβουλευτικός έλεγχος, δημοσιογραφία — μετατράπηκαν σταδιακά σε πολλαπλασιαστές δυσπιστίας. Κάθε πόρισμα παρήγαγε αντιπόρισμα· κάθε καθυστέρηση εκλαμβανόταν ως απόδειξη συγκάλυψης· κάθε αβεβαιότητα ως ηθική ενοχή.

«Κανένα άλλο δυστύχημα δεν παρήγαγε τόση μαζική συναισθηματική φόρτιση και κινητοποίηση, τόση πολιτικοποίηση και κομματικοποίηση, τόση συνωμοσιολογία, ανορθολογισμό και τρελές «εμπειρογνωμοσύνες», που κυριάρχησαν μάλιστα για ένα διάστημα (λαθραίο ξυλόλιο) στη δημόσια σφαίρα.»

Για πολλούς νέους ανθρώπους και όχι μόνον, το Δυστύχημα των Τεμπών μπορεί να έχει λειτουργήσει έτσι επειδή συμπυκνώνει πολλές ήδη υπάρχουσες δυσπιστίες: «το κράτος δεν λειτουργεί», «κανείς δεν λογοδοτεί», «η ανθρώπινη ζωή έχει μικρή αξία μπροστά στο σύστημα», «όλοι ήξεραν αλλά τίποτα δεν άλλαζε».

Το τραύμα δεν οδηγείται σε θεραπευτική επεξεργασία αλλά εντέχνως σε αδιάκοπη ανακύκλωση. Η δημοκρατία των διαδικασιών μετασχηματίζεται σε δημοκρατία των συγκινήσεων και υπαίθριων ή γυάλινων ετυμηγοριών .

Οι χορογράφοι του οργισμένου πλήθους

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη αναδύονται σταδιακά νέες πολιτισμικές φιγούρες: οι χορογράφοι/καθοδηγητές/εμψυχωτές του θυμωμένου, συμπονετικού πλήθους.

Ένας πολυμορφικός στρατηγιστής της συγκίνησης φυτρώνει σε κάθε τομή του κόσμου των ΜΜΕ και μέσων κοινωνικής δικτύωσης με τον κοινωνικό κόσμο που γνωρίζει πώς να διατηρήσει το γεγονός πέρα από τη στιγμή της υλικής του ύπαρξης. Επιμελείται του λιτανικού πένθους και του blame game με επιλεκτικές αφηγήσεις, επιλεκτικές ενοχοποιήσεις, προσεκτικά επεξεργασμένες εικόνες, σωστές λέξεις ώστε η συναισθηματική φωτιά να μη σβήσει ποτέ.

Δεν δημιουργεί ο ίδιος τη θλίψη· της δίνει μορφή, ρυθμό και κατεύθυνση — προς έναν εχθρό, προς μια επικρατούσα πολιτική ασυμμετρία. Και γαία πυρί μειχθήτω.

Η οργή μετατρέπεται έτσι σε πολιτικό κεφάλαιο. Το πένθος αποκτά διαχειριστές, τελετουργίες και ρυθμούς επανενεργοποίησης στην πολιτική ατζέντα .

Η πολιτικοποίηση του πένθους και η μετατροπή του πόνου σε πολιτικό όπλο μετέτρεψε τη συλλογική τραγωδία από αφορμή για κοινωνική συνοχή και αυτοκριτική, σε εργαλείο χειραγώγησης.

Στη σύγχρονη Έλληνική εκλογική δημοκρατία των συγκινήσεων, οι πολιτικές αναλύσεις αντικαθίστανται από τον Νέο- λαϊκισμό, υπονομεύοντας τη δημοκρατική λειτουργία και την κοινωνική σταθερότητα

Η μνησικακία ως ταυτότητα

Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η ανάλυση του Max Scheler (1874-1928) στο βιβλίο του για τον «Μνησίκακο Άνθρωπο.» Η μνησικακία δεν είναι στιγμιαία έκρηξη θυμού αλλά παρατεταμένη συναισθηματική επένδυση πάνω στην πληγή. Το τραύμα αδυνατεί να εκτονωθεί και τελικά μετατρέπεται σε ηθική κοσμοεικόνα.

Το κοινωνικό σώμα δεν ζητά πλέον μόνο εξηγήσεις· αναζητά μια καθολική διαφθορά πίσω από κάθε επιμέρους αποτυχία. Η καχυποψία γίνεται μορφή ταυτότητας.

Παράλληλα, όπως θα έλεγε ο φιλόσοφος και θεωρητικός της κουλτούρας και των «χώρων συνύπαρξης» Peter Sloterdijk (1947+), η κοινωνία λειτουργεί με «τράπεζες θυμού». Η οργή κατατίθεται , επανεπενδύεται και ανακυκλοφορεί πολιτικά.

Υπάρχουν δηλ πολιτικά κινήματα που συλλέγουν, οργανώνουν και κατευθύνουν την κοινωνική οργή.

Τα συλλαλητήρια δεν είναι μόνο χώροι μνήμης αλλά μηχανισμοί διατήρησης της συναισθηματικής θερμοκρασίας του τραύματος και μηχανές αυτόματης ανάληψης αντισυστημικού μένους και συσπειρωτικής δυναμικής.

Το πένθος κινδυνεύει έτσι να γίνει πολιτικά αναγκαίο, επειδή χωρίς τη συνεχή αναζωπύρωσή του η ίδια η κοινότητα διαμαρτυρίας απειλείται με διάλυση.

Ο Νικόλας Σεβαστάκης το περιγράφει αρκετά χαρακτηριστικά γράφοντας ότι «η εκλογική δημοκρατία είναι αδιαχώριστα και δημοκρατία των παθών και των συγκινήσεων».

Η ηθική της μαρτυρίας

Εδώ αναδύεται και το πιο δύσκολο ερώτημα: πώς μιλά κανείς για ένα τέτοιο γεγονός χωρίς να το καθηλώνει σε ένα κλειστό πλαίσιο σημασίας;

Ο αρθρογράφος μέσα στην αρένα των αφηγήσεων βιώνει αυτή τη Derridean δυσκολία της ευθύνης. Αντιλαμβάνεται ότι το γεγονός εργαλειοποιείται, αλλά γνωρίζει επίσης ότι η απόσυρση από τη δημόσια σημασία του θα ισοδυναμούσε με μια δεύτερη σιωπή των νεκρών.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό αλλά βαθιά ηθικό: πώς μπορούμε να μιλήσουμε για το πένθος χωρίς να το εγκλωβίζουμε σε ένα δογματικό πλαίσιο; Πώς αποφεύγουμε να γεμίζουμε τα μπετόνια της οργής ενώ γύρω μας σχηματίζονται κοινωνίες υποδουλωμένες στον φανατισμό;

Πως μπορούμε να περιμένουμε μια δίκαιη δίκη όταν γεννιούνται κόμματα που έχουν ήδη αποφασίσει για το ποιοι είναι οι ένοχοι;

Αυστηρή Δημοκρατία ή εμφύλιος παθών και συναισθημάτων;

Η οργή από μόνη της δεν είναι κίνδυνος. Χωρίς οργή ίσως να μην υπήρχε ποτέ απαίτηση λογοδοσίας. Ο πραγματικός κίνδυνος αρχίζει όταν η δημοκρατία παύει να μπορεί να μετασχηματίζει το πάθος σε κοινό κόσμο αλήθειας υποστηριζόμενο από ισχυρούς πυλώνες διακριτών εξουσιών.

Τότε το πένθος δεν οδηγεί στη δικαιοσύνη αλλά στη διαρκή αναπαραγωγή της δυσπιστίας. Η κοινωνία εισέρχεται σε μια κατάσταση εμφυλίου όπου ανταγωνίζονται όχι επιχειρήματα αλλά τραύματα, όχι αποδείξεις αλλά ηθικές εντάσεις.

Και ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται η βαθύτερη αυτοάνοση απειλή της εποχής μας: όταν οι δημοκρατίες, στην προσπάθειά τους να δικαιώσουν τους νεκρούς τους, κινδυνεύουν να μετατραπούν σε μηχανές αέναης συναισθηματικής ανάφλεξης, όπου η μνησικακία γίνεται μόνιμο ανίερο καύσιμο πολιτικής συνοχής.

Πρέπει όμως να τονισθεί ότι μια κοινωνία που ζητά δικαιοσύνη μετά από μια τραγωδία, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι λειτουργεί με μνησικακία.

Επιπλέον, όταν η πολιτική οργανώνεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την καταγγελία, την ηθική καθαρότητα και την αδυναμία συγχώρησης ή θεσμικής επεξεργασίας, τότε αρκετοί θεωρητικοί χρησιμοποιούν νιτσεϊκά εργαλεία ανάλυσης .δηλ. η μνησικακία περιγράφεται και ερμηνεύεται ως συναίσθημα των αδυνάμων. Η μνησίκακη διάθεση, να συγκροτείται μεν υπό το πρίσμα μιας ομαδικής ανημπόριας, στο πλαίσιο δε μιας ψυχικής υποβολής.(Αγγελική Γαζή : Νίκος Δεμερτξής-Θάνος Λίποβατς, Φθόνος και Μνησικακία Πόλις. 2006)

Συμπέρασμα: Ο Λαϊκισμός του πένθους στη «Δημοκρατία των Συγκινήσεων»

Κυριαρχία του θυμικού: Η πολιτική αντιπαράθεση δεν βασίζεται σε προγράμματα, στατιστικά ή βέλτιστα επιχειρήματα. Κυριαρχούν οι εικόνες, τα συνθήματα και η πρόκληση έντονων συναισθημάτων (οργή, απόγνωση), με αποτέλεσμα να περιθωριοποιείται η τεκμηριωμένη γνώση και να επικρατούν οι κομπογιαννίτες των παραθύρων.

Απλοποίηση προβλημάτων: Οι λαϊκιστικές αφηγήσεις και ρητορείες προσφέρουν «εύκολους ενόχους» και μαγικές λύσεις, καλλιεργώντας τη λογική του «εμείς ενάντια στους διεφθαρμένους», γεγονός που πολώνει την κοινωνία

Υπονόμευση των θεσμών: Η απαξίωση των διαδικασιών, της δικαιοσύνης και των δημοκρατικών εγγυήσεων οδηγεί τους πολίτες σε απογοήτευση, στρώνοντας το έδαφος για ακραίες φωνές.

Αδυναμία χάραξης πολιτικής: Όταν η πολιτική άγεται και φέρεται από τα συναισθήματα της στιγμής, είναι αδύνατο να σχεδιαστούν μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις που απαιτούν ψυχραιμία και συναίνεση.

Η υγεία μιας δημοκρατίας προϋποθέτει τον σεβασμό στο συλλογικό τραύμα, αλλά απαιτεί οι αποφάσεις να λαμβάνονται με βάση τον θεσμικό ορθολογισμό, μακριά από τον φορτισμένο συναισθηματικό χειρισμό και τις απλουστεύσεις ενός περιστερεώνα σωτήρων..

*Ο Αλέξης Καραγεωργίου ήταν από το 2003-2015 Εθνικός εκπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανωτέρων Επιθεωρητών Εργασίας (SLIC) για θέματα Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας.

Γράφει ο Ιωάννης Τσούγκος

Καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Σε περιόδους εκλογής νέων διοικήσεων στα πανεπιστήμια, η συζήτηση στρέφεται συνήθως στα πρόσωπα. Στην πραγματικότητα όμως, το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: ποια κατεύθυνση θέλουμε να δώσουμε στο δημόσιο πανεπιστήμιο και με ποιον τρόπο είμαστε διατεθειμένοι να την υπηρετήσουμε.

Το δημόσιο πανεπιστήμιο αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς θεσμούς της κοινωνίας μας. Είναι χώρος γνώσης, δημοκρατίας και κοινωνικής κινητικότητας. Οφείλει να παραμένει ανοιχτό σε όλους, να στηρίζει τους φοιτητές και να υπηρετεί την κοινωνία με συνέπεια και αξιοπιστία. Αυτός ο χαρακτήρας δεν είναι απλώς μια αρχή. Είναι η ίδια η αποστολή του.

Την ίδια στιγμή, όμως, είναι σαφές ότι τα πανεπιστήμιά μας δεν υστερούν σε ανθρώπους. Υστερούν στον τρόπο που οργανώνουν τη λειτουργία τους. Η έλλειψη θεσμικής συνέχειας, οι ασυνέχειες στη στρατηγική, η απόσταση ανάμεσα στις αποφάσεις και την καθημερινότητα, δημιουργούν ένα αίσθημα ότι μπορούμε περισσότερα από όσα τελικά πετυχαίνουμε.

Πιστεύω βαθιά ότι το επόμενο βήμα δεν είναι να περιγράψουμε ξανά τα προβλήματα. Είναι να αλλάξουμε τον τρόπο λειτουργίας.

Η απόφασή μου να θέσω υποψηφιότητα για την πρυτανεία προέκυψε ως συνειδητή επιλογή ευθύνης, μέσα από την εμπειρία πολλών ετών στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στην εκπαίδευση, στην έρευνα και στη διοίκηση. Κυρίως όμως προέκυψε μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο με συναδέλφους, που ανέδειξε με καθαρότητα τόσο τις δυνατότητες όσο και τα όρια του τρόπου με τον οποίο λειτουργούμε σήμερα.

Ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο χρειάζεται διοίκηση με διαφάνεια, όχι ως τυπική υποχρέωση αλλά ως καθημερινή πρακτική. Χρειάζεται θεσμική συνέχεια, ώστε οι στρατηγικές επιλογές να έχουν βάθος χρόνου. Χρειάζεται μια κουλτούρα αξιολόγησης που να βελτιώνει και να μην εξαντλείται σε διαδικασίες χωρίς αποτέλεσμα.

Χρειάζεται επίσης να δώσει πραγματικό χώρο στους ανθρώπους του. Στους νέους πανεπιστημιακούς που θέλουν να δημιουργήσουν, στους ερευνητές που αναζητούν υποστήριξη, στους διδάσκοντες που προσπαθούν να προσφέρουν ποιοτική εκπαίδευση μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν είναι απλώς μέρος του πανεπιστημίου. Είναι η ψυχή του.

Επικουρικά και σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των εξωτερικών μελών του Συμβουλίου Διοίκησης μπορεί να αποτελέσει μια ουσιαστική ευκαιρία. Όχι ως τυπική συμμετοχή, αλλά ως γέφυρα με την κοινωνία, την οικονομία και τη διεθνή εμπειρία. Η αξιοποίηση ανθρώπων με γνώση και κύρος μπορεί να ενισχύσει τη στρατηγική σκέψη και να διευρύνει τους ορίζοντες του ιδρύματος. Το ενθαρρυντικό είναι ότι ήδη διαμορφώνεται, συχνά αθόρυβα, μια διάθεση προσφοράς από ανθρώπους με εμπειρία, γνώση και αίσθηση ευθύνης, που επιθυμούν να συμβάλουν ουσιαστικά σε μια τέτοια κατεύθυνση. Αυτό δείχνει ότι όταν δημιουργείται ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και σοβαρότητας, το πανεπιστήμιο μπορεί να κινητοποιήσει δυνάμεις που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανεκμετάλλευτες.

Παράλληλα, ο ρόλος του πανεπιστημίου στη σημερινή εποχή δεν μπορεί να είναι εσωστρεφής. Οι μεγάλες προκλήσεις, από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τη βιοϊατρική τεχνολογία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, απαιτούν ένα πανεπιστήμιο που να συνομιλεί με την κοινωνία και να συμβάλλει ενεργά στην πρόοδο.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα περιφερειακά πανεπιστήμια έχουν μια ιδιαίτερη αποστολή. Στη Θεσσαλία, το πανεπιστήμιο δεν είναι ένας απομονωμένος θεσμός. Είναι μέρος της ζωής της περιοχής. Συνδέεται με την υγεία, την παραγωγή, την οικονομία, τον πολιτισμό. Μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό πυλώνα ανάπτυξης, εφόσον λειτουργήσει με σχέδιο και συνέπεια.

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: τη συνύπαρξη διαφορετικών επιστημονικών πεδίων. Η πραγματική του δυναμική βρίσκεται στη δυνατότητα να τα φέρει σε δημιουργική σύνθεση. Αυτή η δυνατότητα δεν είναι δεδομένη. Χρειάζεται κατεύθυνση, συνεργασία και ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης.

Η επόμενη περίοδος δεν είναι μια τυπική αλλαγή διοίκησης. Είναι μια ευκαιρία να περάσουμε από τη διαπίστωση στην πράξη, από το τι θα θέλαμε να είναι το Πανεπιστήμιο, στο πώς μπορεί να γίνει.

Η προσωπική μου διαδρομή όλα αυτά τα χρόνια στο Ίδρυμα μου έχει δείξει ότι καμία πρόοδος δεν επιτυγχάνεται χωρίς συνεργασία, σοβαρότητα και συνέπεια.

Δεν πιστεύω στις μεγάλες υποσχέσεις. Πιστεύω στη σταθερή δουλειά, στις ομάδες, στις ρεαλιστικές λύσεις και στον ανοιχτό, ουσιαστικό διάλογο με την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Έχω την πεποίθηση ότι το Πανεπιστήμιο μπορεί να λειτουργεί με περισσότερη συνέπεια, περισσότερη διαφάνεια και περισσότερη εμπιστοσύνη, αλλά και τη βεβαιότητα ότι διαθέτει ήδη τους ανθρώπους που μπορούν να το πάνε ένα βήμα μπροστά.

Με βάση τις παραπάνω σκέψεις επέλεξα να θέσω υποψηφιότητα.

Για ένα Πανεπιστήμιο πιο λειτουργικό, με σεβασμό στον χρόνο και το έργο των μελών ΔΕΠ.

Για ένα Πανεπιστήμιο με διαφάνεια, καθαρούς κανόνες, που στηρίζει την έρευνα, τη διδασκαλία και τη νέα γενιά επιστημόνων.

Για ένα Πανεπιστήμιο εξωστρεφές, σύγχρονο, με ισχυρή δημόσια παρουσία, που να ενώνει και όχι να διχάζει.