Πέθανε, σε ηλικία 87 ετών, η Ελένη Προκοπίου, ηθοποιός και χορεύτρια, μία από τις χαρακτηριστικές παρουσίες του ελληνικού κινηματογράφου, αλλά και θεάτρου.

Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με ανακοίνωσή του, αποχαιρετά την ηθοποιό και χορεύτρια Ελένη Προκοπίου, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα του ελληνικού σινεμά των δεκαετιών του ’60 και του ’70.
«Η Ελένη Προκοπίου ξεχώρισε για την εμφάνισή της στην ταινία Μικρές Αφροδίτες του Νίκου Κούνδουρου, ενώ στη συνέχεια πρωταγωνίστησε σε αγαπημένες ελληνικές ταινίες όπως το Ραντεβού στον Αέρα και Το κοροϊδάκι της πριγκηπέσσας του Γιάννη Δαλιανίδη και Οι κυρίες της αυλής του Ντίνου Δημόπουλου.
Πρόσφατα, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είχε την τιμή να την βραβεύσει για το σύνολο της προσφοράς της στον πολιτισμό. Στην οικογένειά της εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια», αναφέρει η ανακοίνωση.

www.ertnews.gr

Μετά από σχεδόν έναν μήνα προβολών σε πλατείες, πάρκα, σχολικές αυλές και δημόσιους χώρους της Θεσσαλονίκης, το «Σινεμά στις Γειτονιές – Thessaloniki Open Air Film Festival» φτάνει στην τελευταία του στάση, και κλείνει το φεστιβάλ όπως πρέπει, με ένα μεγάλο Πικ Νικ, από όπου ξεκίνησε.

Αύριο, Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, είναι το τελευταίο μας ραντεβού στη Νέα Παραλία, στο Άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σε μια μεγάλη ανοιχτή γιορτή που φέρνει μαζί το «Σινεμά στις Γειτονιές» και το Πικ Νικ Urban Festival.

Από τις 17:30 στρώνονται οι… κουβέρτες για το μεγάλο αστικό πικ νικ δίπλα στη θάλασσα, ενώ από τις 18:00 ξεκινά η live μουσική με TSOP SKG, Γιώργο Καραλανίδη, και Μαριάννα Λούμα Full Band.

Στις 20:30, το DeLorean πιάνει ξανά τα 88 μίλια την ώρα και το «Back to the Future» του Robert Zemeckis κλείνει τη φετινή κινηματογραφική διαδρομή. 

Τρεις διαφορετικές μουσικές προσεγγίσεις θα συναντηθούν στη σκηνή:

● TSOP SKG

Οι TSOP SKG ανεβαίνουν στη σκηνή με τον TSOP SKG στην ακουστική κιθάρα και τη φωνή, τον Τζίμη Γεωργακαϊνά στο μπουζούκι και τη φωνή και την Αλίκη Μάρδα στο ηλεκτρικό τσέλο και τη φωνή. Τρεις φωνές και τρία όργανα δημιουργούν έναν ήχο που κινείται ανάμεσα στη folk, τη blues και τη rock – από τη νοσταλγία και τη μελαγχολία μέχρι την ένταση και την ενέργεια.

● Γιώργος Καραλανίδης

Ο Γιώργος Καραλανίδης παρουσιάζει ζωντανά το Between Two Stations. Μόνος επί σκηνής, με κιθάρες, φωνή και loops, χτίζει ένα ολόκληρο ηχητικό τοπίο. Ένα road trip για τη μετάβαση, το μεσοδιάστημα και όλα εκείνα που συμβαίνουν ανάμεσα σε δύο σταθμούς.

● Μαριάννα Λούμα Full Band

Η Μαριάννα Λούμα Full Band φέρνει στη Νέα Παραλία αγαπημένα τραγούδια σπουδαίων Ελλήνων συνθετών, του χθες και του σήμερα, μέσα από μια σύγχρονη μουσική προσέγγιση. Τραγούδια που αποτελούν μέρος της ελληνικής μουσικής μας παρακαταθήκης συναντούν τον σύγχρονο ήχο, αποκτούν νέα πνοή και ξαναζωντανεύουν μνήμες και συναισθήματα που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά. Μαζί της, ο Γιάννης Κουκουνίτσας στο μπουζούκι, ο Γιάννης Τζιάστας στο πιάνο, η Λία Αμπρικίδου στα τύμπανα και ο Βασίλης Νένες στο μπάσο.

Και όταν πέσει το σκοτάδι, η μουσική δίνει τη θέση της στη μεγάλη οθόνη.

20:30 | Προβολή της ταινίας “Back to the Future”

Στις 20:30, ένα DeLorean θα κάνει την εμφάνισή του στη Νέα Παραλία και η οθόνη θα φωτίσει με μία από τις πιο αγαπημένες ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου: το “Back to the Future”, η κλασική ταινία του Robert Zemeckis του 1985, με τους Michael J. Fox και Christopher Lloyd. Ένας έφηβος του 1985, ο εκκεντρικός Doc Brown, μια χρονομηχανή φτιαγμένη από ένα DeLorean και μια απρόσμενη επιστροφή στο 1955. Εκεί ο Marty συναντά τους ίδιους του τους γονείς όταν ήταν ακόμη νέοι και ανακαλύπτει ότι μια μικρή αλλαγή στο παρελθόν μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το μέλλον.

Ο Marty McFly, ο Doc Brown και το DeLorean των 88 μιλίων την ώρα επιστρέφουν λοιπόν στη μεγάλη οθόνη, σε μια ταινία που εδώ και τέσσερις δεκαετίες έχει γίνει κομμάτι της συλλογικής κινηματογραφικής μνήμης. Ίσως, τελικά, να είναι η ιδανική ταινία για να κλείσει μια διοργάνωση που ξεκίνησε κοιτάζοντας την πόλη από μια διαφορετική οπτική και ολοκληρώνεται κοιτάζοντας μπροστά. Γιατί το Back to the Future δεν είναι μόνο μια ιστορία για τον χρόνο. Είναι και μια ιστορία για το πώς οι επιλογές, οι συναντήσεις και οι μικρές στιγμές μπορούν να αλλάξουν όσα έρχονται.

Για σχεδόν έναν μήνα, μια μεγάλη οθόνη μετακινήθηκε από γειτονιά σε γειτονιά της Θεσσαλονίκης. Πλατείες, πάρκα, σχολικές αυλές, γήπεδα και δημόσιοι χώροι απέκτησαν για ένα βράδυ μια διαφορετική ζωή: έγιναν σημεία συνάντησης, με καρέκλες, κουβέρτες, παρέες, παιδιά και ανθρώπους που ήρθαν για μια ταινία και τελικά έμειναν για την εμπειρία.

Το «Σινεμά στις Γειτονιές», η πρώτη μεγάλη διαδρομή του Thessaloniki Open Air Film Festival, έφερε το θερινό σινεμά έξω από τα συνηθισμένα του όρια και το ταξίδεψε μέσα στην πόλη, από την Άνω Τούμπα και την Τριανδρία μέχρι την Ξηροκρήνη, τη Χαριλάου και την Άνω Πόλη.

www.ertnews.gr

Διπλή διάκριση απέσπασαν δύο ελληνικά μουσεία στην απονομή των βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Μουσείων, στο Αλικάντε της Ισπανίας. Εκτός από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), που κέρδισε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων 2026 (European Art Museum Award), η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων τίμησε με το βραβείο συνολικής προσφοράς (Longlife Achievement) την Ελληνίδα ερευνήτρια, ιδρύτρια και πρόεδρο του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, Αγγελική Γιαννακίδου.

Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης, είχε βραβευτεί και το 2025 με Ειδική Διάκριση στα DASA Award της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Μουσείων για την καινοτόμα προσέγγισή του στη Μουσειακή Αγωγή.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η βράβευση της Αγγελικής Γιαννακίδου από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων επιβεβαιώνει τη σημασία του έργου που επιτελείται στο Εθνολογικό Μουσείο Θράκης. Επί τέσσερις δεκαετίες, η Αγγελική Γιαννακίδου, με αστείρευτο μεράκι, επιστημονική συνέπεια και βαθιά αφοσίωση στον τόπο της, πρωτοστατεί στη διάσωση, τεκμηρίωση και προβολή της ιστορίας και των παραδόσεων της ακριτικής μας περιφέρειας.

Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης αποτελεί έναν πραγματικό φάρο πολιτισμού και έναν εξαιρετικά ζωντανό οργανισμό που τιμά και αναδεικνύει με μοναδικό τρόπο την πλούσια ταυτότητα και τη λαϊκή παράδοση της ακριτικής μας περιοχής. Μέσα από τις πολυδιάστατες δράσεις του, τις εμπεριστατωμένες εκδόσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τη συνεχή έρευνα γύρω από τη μουσική, την κεραμική, τη μεταλλοτεχνία και τη διατροφή της Θράκης, το Μουσείο κατορθώνει να μετασχηματίζει την ιστορική μνήμη σε ζωντανό κύτταρο δημιουργίας και κοινωνικής συνοχής. Το Υπουργείο Πολιτισμού στέκεται σταθερά αρωγός στο έργο της Αγγελικής Γιαννακίδου και τη συγχαίρει για τη διεθνή τιμή που φωτίζει την ουσιαστική συμβολή της περιφερειακής μουσειολογίας στον σύγχρονο πολιτισμό μας».

Αντίστοιχα, η πρόεδρος του ΕΜΘ Αγγελική Γιαννακίδου δήλωσε:

«Όλη η ομάδα του Ε.Μ.Θ. κι εγώ προσωπικά είμαστε βαθιά συγκινημένοι για τη βράβευση αυτή. Η δεύτερη αυτή ευρωπαϊκή αναγνώριση επιβεβαιώνει τη φιλοσοφία που διέπει το έργο μας: ότι τα μουσεία ανήκουν στην κοινωνία. Το δικό μας “Αντίδωρο” είναι να κάνουμε τη συλλογική μνήμη έναν χώρο ενσυναίσθησης, αλληλεγγύης, δεσμού για την κοινότητα και δύναμης δημιουργικής. Με αφορμή αυτή τη διάκριση, θέλουμε να εκφράσουμε τις ευχαριστίες μας στην Υπουργό Πολιτισμού Δρ. Λίνα Μενδώνη που υπήρξε συνοδοιπόρος και αρωγός σε αυτή την πορεία».

Εθνολογικό Μουσείο Θράκης

Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης λειτουργεί από το 2002 σε ένα ιστορικό πέτρινο νεοκλασικό κτήριο του 1899 στην Αλεξανδρούπολη, αποτελώντας έναν αυτοχρηματοδοτούμενο μη κερδοσκοπικό οργανισμό αφιερωμένο στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προβολή του πολιτισμού της Θράκης από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα.

Μέσα από πλούσιο εθνολογικό υλικό, προσωπικές μαρτυρίες και πολυπολιτισμικές δράσεις, το Μουσείο λειτουργεί ως ζωντανός πυλώνας ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής, έχοντας αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις, όπως εύφημη μνεία από το Πανευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων (2005), βράβευση από το Μουσείο Μπενάκη (2015) και την UNESCO Ελλάδας (2021).

Ιδρύτρια του μουσείου είναι η Αγγελική Γιαννακίδου, η οποία δραστηριοποιείται ερευνητικά στην περιοχή της Θράκης επί 40 χρόνια. Έχει συγγράψει βιβλία, έχει επιμεληθεί εκδόσεις και έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες διαλέξεις σε όλη την Ελλάδα.

Παράλληλα, έχει δημιουργήσει 25 ντοκιμαντέρ, έχει επιμεληθεί εκθέσεις ως καλλιτέχνης και σχεδιάζει τα εκθέματα του μουσείου με στόχο τη σύγχρονη αισθητική απόδοση παραδοσιακών τεχνικών. Υποστηρίζει ενεργά περισσότερες από 25 γυναίκες σε θέματα πολιτιστικής οικονομίας, είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Μουσείων, βραβεύτηκε το 2021 από το ελληνικό τμήμα της UNESCO, ενώ η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία της είναι η ίδρυση του “Riza”, ενός δικτύου τεχνιτών στη Θράκη.

www.ertnews.gr

Τα 50 χρόνια από τη δημιουργία τους γιόρτασαν την Παρασκευή (25/09) οι U2, επιστρέφοντας στο σχολείο του Δουβλίνου όπου σχηματίστηκαν ως συγκρότημα όταν τα μέλη τους ήταν έφηβοι. Οι Bono, The Edge, Adam Clayton και Larry Mullen Jr. έδωσαν μια απρόσμενη συναυλία για τους σημερινούς μαθητές, αναβιώνοντας τις πρώτες εμφανίσεις τους.

Η ιστορία των U2 ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1976, όταν ο ντράμερ Larry Mullen Jr. ανάρτησε στον πίνακα ανακοινώσεων του σχολείου Mount Temple Comprehensive, στο βόρειο ΔΟυβλίνο, ένα χειρόγραφο σημείωμα που έγραφε: «Ντράμερ αναζητά μουσικούς για να σχηματίσουν συγκρότημα».

Η αγγελία αυτή αποτέλεσε την αφετηρία για τη δημιουργία ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα συγκροτήματα της παγκόσμιας ροκ σκηνής, το οποίο έχει κερδίσει 22 βραβεία Grammy. Πενήντα χρόνια αργότερα, τα τέσσερα μέλη επέστρεψαν στο σχολείο τους, επιλέγοντας να εμφανιστούν στην οροφή του λεβητοστασίου, όπως είχαν κάνει και σε μία από τις πρώτες συναυλίες τους.

Η συναυλία έκπληξη για εκατοντάδες μαθητές

Εκατοντάδες μαθητές συγκεντρώθηκαν στην αυλή του σχολείου, αφού τα μαθήματα ολοκληρώθηκαν νωρίτερα για την περίσταση. Κρατώντας χειροποίητα πλακάτ με το σύνθημα «It’s a Beautiful Day No School», υποδέχθηκαν το συγκρότημα με ενθουσιασμό, ενώ μαζί τους τραγουδούσαν και οι καθηγητές τους.

Η είδηση για τη μυστική συναυλία διαδόθηκε γρήγορα, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν και θαυμαστές έξω από τις πύλες του σχολείου για να ακούσουν τη μουσική.

Οι U2 ανέβηκαν στη σκηνή υπό τους ήχους του «School’s Out» του Alice Cooper και παρουσίασαν ένα σετ διάρκειας 35 λεπτών με επτά τραγούδια.

Η είδηση για τη μυστική συναυλία διαδόθηκε γρήγορα, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν και θαυμαστές έξω από τις πύλες του σχολείου για να ακούσουν τη μουσική.

Το πρόγραμμα περιλάμβανε τραγούδια από διαφορετικές περιόδους της καριέρας τους, από το «I Will Follow» και το «Out of Control» του πρώτου τους άλμπουμ, «Boy», που κυκλοφόρησε το 1980, μέχρι το «Vertigo», το οποίο έγινε Νο 1 επιτυχία στο Ηνωμένο Βασίλειο 24 χρόνια αργότερα.

Το συγκρότημα παρουσίασε επίσης ζωντανά το νέο του τραγούδι «Silencio».

Οι U2, γνωστοί μεταξύ άλλων για τα άλμπουμ «The Joshua Tree» και «Achtung Baby», ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα την κυκλοφορία του 16ου δίσκου τους, με τίτλο «Carnaval De Luz», στις 13 Νοεμβρίου.

Το άλμπουμ θα είναι το πρώτο τους μετά από εννέα χρόνια και, σύμφωνα με το συγκρότημα, θα περιλαμβάνει ντουέτο του Bono με την εκλιπούσα Dolly Parton, το οποίο χαρακτηρίζεται ως η τελευταία φωνητική ηχογράφηση της Αμερικανίδας τραγουδίστριας.,

Πηγή: Reuters

www.ertnews.gr

Μια ξεχωριστή μουσική συνάντηση φιλοξενείται στο Χόρτο, με δύο χορωδίες να ενώνουν τις φωνές τους σε ένα πρόγραμμα γεμάτο ελληνικές και ευρωπαϊκές μελωδίες, στο πλαίσιο του Passatempo, την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, στις 12 το μεσημέρι, στην Αίθουσα “Γιώργος Χατζηνίκος”.

Οι “Ελεύθερες Φωνές” από τη Θέρμη και η “Χορτωδία” από το Νότιο Πήλιο συναντιούνται στη σκηνή, υπό τη διεύθυνση των μαέστρων Ελευθερίας Μεταξά και Νίκου Αδρασκέλα, αντίστοιχα, ενώ στη μουσική συνάντηση συμμετέχει ως καλεσμένος ο μαέστρος Τάσος Τατάρογλου.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει τραγούδια από τη Μικρά Ασία και ρεμπέτικα, καθώς και επιλογές από το έντεχνο ελληνικό και ευρωπαϊκό ρεπερτόριο, σε μια συναυλία που φιλοδοξεί να αναδείξει τη δύναμη της συλλογικής μουσικής έκφρασης.

Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη. Χορηγοί επικοινωνίας είναι η ΕΡΤ3 και η ΕΡΤ Βόλου.

www.ertnews.gr

Πέθανε, σε ηλικία 87 ετών, η Ελένη Προκοπίου, ηθοποιός και χορεύτρια που υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικές παρουσίες του ελληνικού κινηματογράφου αλλά και θεάτρου της δεκαετίας του ’60. Πρωταγωνίστησε σε 23 ταινίες και αποχώρησε νωρίς από τα φώτα της δημοσιότητας.

«Με μεγάλη θλίψη αποχαιρετούμε σήμερα την αγαπημένη μας «Κυρία της Αυλής», Ελένη Προκοπίου, μια από τις πιο λαμπερές και ξεχωριστές παρουσίες του ελληνικού κινηματογράφου. Χαρισματική χορεύτρια και ταλαντούχα ηθοποιός, με εντυπωσιακή ομορφιά, εκρηκτικό ταμπεραμέντο και ένα βλέμμα που μαγνήτιζε τον κινηματογραφικό φακό, άφησε το δικό της αποτύπωμα στη μεγάλη οθόνη, πριν επιλέξει συνειδητά να αποσυρθεί από την καλλιτεχνική ζωή και να αφοσιωθεί στην οικογένειά της», αναφέρει, μεταξύ άλλων η ανακοίνωση της Finos Film.

Από το 1960, που έκανε ντεμπούτο στον κινηματογράφο, μέχρι το 1972, σε πολλές από τις ταινίες που συμμετείχε είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, κυρίως όταν ο ρόλος της απαιτούσε και χορό, αφού υπήρξε χορεύτρια και είχε η ίδια την επιμέλεια των χορογραφιών της σε κάποιες ταινίες. Σπούδασε χορό από τα έξι της χρόνια, μαζί με τη Μάρθα Καραγιάννη, στη Σχολή Χορού της Λουκίας Σακελλαρίου – Κωτσοπούλου. Μαζί με τη Μάρθα Καραγιάννη και σαν παιδιά συμμετείχαν σε παραστάσεις στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Αποφοίτησαν προς τα τέλη της δεκαετίας του ’50.

Αποτέλεσε χορευτικό ντουέτο με τον Βαγγέλη Σειληνό, τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο. Από το 1960 μέχρι το 1965 το εν λόγω ντουέτο (Σειληνός-Προκοπίου) συμμετείχε στα χορευτικά επιθεωρησιακών θεάτρων της πρωτεύουσας. Η Προκοπίου κινήθηκε ανάμεσα στην κωμωδία, το μιούζικαλ και το δράμα, ενώ συνεργάστηκε με πολλούς από τους σημαντικότερους ηθοποιούς του ελληνικού κινηματογράφου. Με τον Γιώργο Πάντζα αποτέλεσαν ένα από τα κινηματογραφικά ζευγάρια της εποχής, συμπρωταγωνιστώντας σε πέντε ταινίες.

Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της φιλμογραφίας της ήταν οι «Μικρές Αφροδίτες» του Νίκου Κούνδουρου το 1963, μια ταινία που απέκτησε διεθνή αναγνώριση. Έναν χρόνο αργότερα συμμετείχε στον «Εμίρη και τον κακομοίρη», υποδυόμενη τη Γκιουλινάρ, ενώ το 1965 εμφανίστηκε στο «Πρόσωπο της ημέρας» και στο «Ραντεβού στον αέρα».

Το 1966 είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους σε πέντε ταινίες, συγκεκριμένα: «Παράνομοι πόθοι» (Φίνος Φιλμ), «Το συρτάκι της αμαρτίας», «Πέντε χιλιάδες ψέματα» (Φίνος Φιλμ), «Οι κυρίες της αυλής» (Φίνος Φιλμ, κλασική θεωρείται πλέον η σκηνή με τα νερά της χαλασμένης βρύσης, μαζί με τον Κώστα Πρέκα) και «Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος» (1966).

Τα επόμενα χρόνια πρωταγωνίστησε σε ταινίες χαμηλότερου προϋπολογισμού συνεργαζόμενη με ηθοποιούς όπως ο Νίκος Σταυρίδης, ο Τάσος Γιαννόπουλος, ο Φραγκίσκος Μανέλλης, η Τζένη Ρουσσέα, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο Αλέκος Τζανετάκος, ο Νίκος Δαδινόπουλος, ο Νίκος Ρίζος και ο Σωτήρης Μουστάκας.

Μετά τον γάμο της, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, με τον επιχειρηματία στον χώρο του επίπλου Αντώνη Συρίγο, αποχώρησε οριστικά από τα καλλιτεχνικά δρώμενα. Από αυτόν τον γάμο απέκτησε μια κόρη, την Ειρήνη.

Η επιστροφή της Ελένης Προκοπίου στο θέατρο έγινε τον Μάρτιο του 2024, ύστερα από 52 χρόνια απουσίας, συμμετέχοντας στον μονόλογο «Το κορίτσι μου» στο Θέατρο Αμαλία, στη Θεσσαλονίκη, μέσω ηχογραφημένης φωνής (voice over). «Επέστρεψα στο θέατρο μετά από πολλά χρόνια. Στην παράσταση «Το κορίτσι μου» δανείζω τη φωνή μου. Με έπεισε η εγγονή μου να συμμετέχω στην παράσταση που συμμετέχει κι εκείνη», είχε πει η Ελένη Προκοπίου σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις της το 2024.

www.ertnews.gr

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) απέσπασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων 2026 (European Art Museum Award), μια σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση που απονέμεται από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων, αναγνωρίζοντας τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων. Τιμά τα μουσεία που τοποθετούν την τέχνη σε καινοτόμα πλαίσια, με σκοπό τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών ζητημάτων. Η τελετή της ανάδειξης και της απονομής του βραβείου πραγματοποιήθηκε χθες στο Αλικάντε της Ισπανίας.

Όπως αναφέρεται σε σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, αυτή η σημαντική διάκριση τοποθετεί το ΕΜΣΤ στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού μουσειακού χάρτη, αποτελώντας αναγνώριση της καινοτομίας, της πορείας, της επιμελητικής του κατεύθυνσης και του δημόσιου ρόλου που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια. Το ΕΜΣΤ είχε επιλεγεί στη βραχεία λίστα των έξι μουσείων της Ευρώπης, που διεκδικούσαν το φετινό βραβείο, ανάμεσα σε οργανισμούς διεθνούς ακτινοβολίας, όπως το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ, το FENIX Museum of Migration στο Ρότερνταμ και η Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας στη Λιουμπλιάνα.

Το βραβείο βασίζεται σε δημοκρατικές και ανθρώπινες αξίες, όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, η συμμετοχή, η συμπερίληψη, η ισότητα των φύλων, η οικοδόμηση της κοινότητας και η βιωσιμότητα. Οι αξίες αυτές αποτελούν κινητήρια δύναμη για νέες μουσειολογικές ιδέες και πρακτικές, ενώ το βραβείο αναδεικνύει νέα πρότυπα και μοντέλα καινοτομίας και αριστείας που επαναπροσδιορίζουν τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων τέχνης στον 21ο αιώνα. Η βράβευση επισφραγίζει μια περίοδο ουσιαστικής ανανέωσης και διεθνούς εξωστρέφειας του μουσείου, με ένα σύγχρονο και καινοτόμο πρόγραμμα με σαφές κοινωνικό πρόσημο, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στη σχέση της σύγχρονης τέχνης με την πολιτική, την κοινωνία, την ιστορία, το περιβάλλον και τα ζητήματα που καθορίζουν το παρόν.

Μέσα σε πέντε χρόνια, το ΕΜΣΤ ενίσχυσε σημαντικά τη διεθνή παρουσία του, διεύρυνε τον διάλογο γύρω από την ελληνική και διεθνή σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή και εδραίωσε τη θέση του ως μουσείο με ενεργό ρόλο στη σύγχρονη εθνική και διεθνή πολιτιστική σκηνή. Το ΕΜΣΤ, σε διάλογο με το παρελθόν, αλλά με το βλέμμα στραμμένο στο παρόν και το μέλλον, αναδεικνύει και στηρίζει την τέχνη του σήμερα, θέτει κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα στον δημόσιο διάλογο και συμβάλλει στη δημιουργία των βάσεων για μια πιο ανοιχτή, συμπεριληπτική και καλύτερη κοινωνία, προσθέτει το υπουργείο στην ίδια ανακοίνωση.

Η απονομή του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μουσείων 2026 αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική στιγμή για τη χώρα μας, τον πολιτισμό μας, και φυσικά για το ίδιο το ΕΜΣΤ και την διεθνή αναγνώριση της νέας του ταυτότητας, της επιμελητικής του κατεύθυνσης και της θέσης που έχει κατακτήσει στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αμέσως μετά την ανακοίνωση του βραβείου και αφού συνεχάρη την Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΕΜΣΤ, Κατερίνα Γρέγου και στο πρόσωπό της όλο το προσωπικό του μουσείου, δήλωσε:

«Η διεθνής αναγνώριση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης αποτελεί μια σημαντική στιγμή για τον ελληνικό πολιτισμό και μια ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία για το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, τους ανθρώπους του και όλους όσοι εργάστηκαν, με συνέπεια και μεράκι, για τη σύγχρονη, εξωστρεφή και δυναμική του πορεία. Ως εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Πολιτισμού, το ΕΜΣΤ αποτελεί έναν από τους σημαντικούς πυλώνες της πολιτιστικής μας πολιτικής για τη σύγχρονη δημιουργία.

Η διεθνής πορεία του ΕΜΣΤ επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο ένας τόπος με ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και μια χώρα που παράγει, στηρίζει και αναδεικνύει τη σύγχρονη καλλιτεχνική δράση και δημιουργία. Μέχρι τώρα, τις διεθνείς διακρίσεις τις αποσπούσαν τα Αρχαιολογικά μας Μουσεία. Σήμερα, αποδεικνύεται με τη συγκεκριμένη διάκριση, ότι το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης βρίσκεται πλέον ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά μουσεία και αναγνωρίζεται για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον ρόλο του μουσείου στον 21ο αιώνα, ως έναν ανοιχτό και προσβάσιμο χώρο πολιτισμού, δημιουργίας, διαλόγου και ουσιαστικής σύνδεσης με την κοινωνία.

Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ελλάδα και την Αθήνα. Το ΕΜΣΤ ανοίγει νέους δρόμους για τη σύγχρονη τέχνη, ενισχύει τη διεθνή παρουσία της χώρας μας και αποδεικνύει στην πράξη ότι οι δημόσιοι πολιτιστικοί μας οργανισμοί μπορούν να πρωταγωνιστούν στο ευρωπαϊκό και διεθνές πολιτιστικό περιβάλλον. Συγχαίρω θερμά την Καλλιτεχνική Διευθύντρια, Κατερίνα Γρέγου, η οποία έδωσε όραμα, αλλά και σχέδιο στη δράση του Μουσείου, τη Διοικητική και Οικονομική Διευθύντρια Αθηνά Ιωάννου, το Διοικητικό Συμβούλιο και τους ανθρώπους του ΕΜΣΤ, τους καλλιτέχνες, καθώς και όλους τους συνεργάτες του Μουσείου για αυτή την τόσο σημαντική επιτυχία. Είναι μια επιτυχία που ανήκει όχι μόνο στην πολιτιστική κοινότητα, αλλά και στη χώρα και μας γεμίζει υπερηφάνεια».

Ο πρόεδρος της επιτροπής των βραβείων, Dr. Samuel Gallagher, με την αναγγελία της βράβευσης του ΕΜΣΤ έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Η καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου και η ομάδα της, εντυπωσίασαν την κριτική επιτροπή χάρη στην πρωτοτυπία και τη φιλοδοξία με τις οποίες το όραμά τους μετουσιώνεται σε πράξη σε ολόκληρο τον οργανισμό, όπως αποδεικνύεται από τον εντυπωσιακό αριθμό εκθέσεων που προβληματίζουν και ενθαρρύνουν την κριτική σκέψη. Ως υπέρμαχος της ελληνικής σύγχρονης τέχνης, με το βλέμμα στραμμένο με αυτοπεποίθηση προς την Νότιο-Ανατολική Μεσόγειο και τον υπόλοιπο κόσμο, το ΕΜΣΤ αποτελεί μια πολύτιμη πολιτιστική γέφυρα σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένος.

Η ποιότητα της καλλιτεχνικής παραγωγής, η πρωτοτυπία της σκέψης και η ειλικρινής πεποίθηση ότι κάθε δράση του μουσείου μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο, συνέβαλαν στο να ξεχωρίσει το ΕΜΣΤ σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό πεδίο υποψηφίων.

Το ΕΜΣΤ δεν επιδιώκει απλώς να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη τέχνη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη ζωή του και τον κόσμο στον οποίο ζει. Το έργο του θεωρείται πλέον, και δικαίως, πρότυπο προς το οποίο μπορούν να στραφούν και άλλα μουσεία».

www.ertnews.gr

Μια ιδιαίτερα σημαντική διάκριση για το Δημοτικό Σχολείο Άλλης Μεριάς Βόλου και τον εκπαιδευτικό και σκηνοθέτη Κωνσταντίνο Μπατάκα, καθώς η ταινία “Δώσε μου Πνοή” (Let Me Breathe) απέσπασε το Βραβείο Κοινού Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νοτίου Πηλίου “Κένταυρος”.

Η ταινία, που δημιουργήθηκε από τον Κωνσταντίνο Μπατάκα μαζί με την κινηματογραφική μαθητική ομάδα “Οι Απίθανοι 9” του Δημοτικού Σχολείου Άλλης Μεριάς, συμμετείχε σε ένα διεθνές κινηματογραφικό φεστιβάλ, στο οποίο μέσα σε οκτώ ημέρες προβλήθηκαν συνολικά 34 ταινίες, 8 μεγάλου και 26 μικρού μήκους, στο Νεοχώρι και το Χόρτο.

Η “Δώσε μου Πνοή” πραγματεύεται ένα ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο ζήτημα: τον σχολικό εκφοβισμό. Η ταινία, ωστόσο, επιλέγει να μην περιοριστεί στην απεικόνιση του προβλήματος. Μέσα από συμβολικές και ποιητικές εικόνες, εστιάζει κυρίως σε αυτό που μπορεί να υπάρξει όταν ο εκφοβισμός απουσιάζει: ένα σχολείο όπου κάθε παιδί μπορεί να νιώθει ασφαλές, αποδεκτό και ελεύθερο να είναι ο εαυτός του.

Αυτό ακριβώς αποτέλεσε και την αφετηρία της κινηματογραφικής δημιουργίας. Ο Κωνσταντίνος Μπατάκας, αξιοποιώντας την κινηματογραφική δημιουργία ως εκπαιδευτικό εργαλείο, συνεργάστηκε με τους μαθητές του, δίνοντάς τους ενεργό ρόλο στη δημιουργία μιας ταινίας που δεν μιλά απλώς για τα παιδιά, αλλά δίνει στα ίδια τα παιδιά φωνή.

Η βράβευση από το κοινό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η “Δώσε μου Πνοή” κατάφερε να επικοινωνήσει το μήνυμά της πέρα από τα όρια του σχολείου και να αγγίξει θεατές ενός διεθνούς κινηματογραφικού φεστιβάλ.

Για τους “Απίθανους 9”, η διάκριση αυτή αποτελεί μια ξεχωριστή επιβράβευση της προσπάθειας, της συνεργασίας και της δημιουργικότητάς τους.

Από μια σχολική αίθουσα της Άλλης Μεριάς, μια μαθητική ταινία ταξίδεψε στον κόσμο του κινηματογράφου και επέστρεψε με το Βραβείο Κοινού.

Μια ακόμη απόδειξη ότι όταν τα παιδιά βρίσκουν χώρο να δημιουργήσουν και να εκφραστούν, η φωνή τους μπορεί να φτάσει πολύ πιο μακριά απ’ όσο φαντάζονται

www.ertnews.gr

Τελετή λήξης για το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νοτίου Πηλίου “Κένταυρος” (Centaur International Film Festival of South Pelion) που διοργανώθηκε από τον Δήμο Νοτίου Πηλίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Νεοχωρίου, παρουσία του Δημάρχου Νοτίου Πηλίου Μιχάλη Μιτζικού.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την προβολή της εξαιρετικής ταινίας “Man of the House” του Andamion Murataj και με βραβεύσεις και όλοι ανανέωσαν το ραντεβού τους την επόμενη χρονιά για το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νοτίου Πηλίου “Κένταυρος”.

Άλλωστε, το στοίχημα να δημιουργηθεί ένας τόπος προβολής και συνάντησης, εκεί όπου μια ταινία μπορεί να συνεχιστεί σε μια συζήτηση, ένα masterclass, μια διαδρομή ανάμεσα στο βουνό και τη θάλασσα ή μια απρόσμενη γνωριμία μετά το τέλος της προβολής, πέτυχε και η εκπεφρασμένη βούληση όλων είναι να καταστεί πλέον θεσμός.
Ο Δήμαρχος Νοτίου Πηλίου Μιχάλης Μιτζικός συνεχάρη τους πρωταγωνιστές και όλους τους συντελεστές του Φεστιβάλ και δήλωσε ότι το εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία και θα γίνει πλέον θεσμός.

Να σημειωθεί ότι σε οκτώ ημέρες προβλήθηκαν 34 ταινίες- 8 μεγάλου και 26 μικρού μήκους- στο Νεοχώρι και στο Χόρτο, ενώ ο Άγιος Γεώργιος Νηλείας φιλοξένησε το εκπαιδευτικό σκέλος της διοργάνωσης σε συνεργασία με το Τμήμα Πολιτισμού & Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Bραβευμένες ταινίες

Οι ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους που βραβεύθηκαν κατά την διάρκεια της τελετής λήξης του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νοτίου Πηλίου “Κένταυρος” είναι:
-Βραβείο καλύτερης ταινίας μικρού μήκους: “A trip to his room”, της Ελένης Γεωργίου
-Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για ταινία μικρού μήκους: “Θερμοκήπιο”, του Γιώργου Γεωργακόπουλου
-Βραβείο κοινού για ταινία μικρού μήκους: “Δώστε μου Πνοή”, του Κωνσταντίνου Μπατάκα
-Εύφημος μνεία για μικρού μήκους: “Χαρταετός”, του Θάνου Ψυχογιού
-Βραβείο καλύτερης ταινίας μεγάλου μήκους: “Η ανοσία της Εύας”, του Γιάννη Μισουρίδη
-Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για ταινία μεγάλου μήκους: “Where the Sun Shines Bright”, (Κίνα), του Lam Can-zhao
-Βραβείο κοινού για μεγάλου μήκους: “Μια μεγάλη οικογένεια”, του Βασίλη Λουλέ
-Εύφημος μνεία για μεγάλου μήκους: “Miss Jobson” (Τζαμάικα/ Ισπανία) της Amanda Sans Pantling
Η τελετή λήξης στο Πολιτιστικό Κέντρο Νεοχωρίου, στην οποία συμμετείχε και η Αντιδήμαρχος Νοτίου Πηλίου Ιφιγένεια Γαρυφάλλου, ολοκληρώθηκε με ζωντανή μουσική από τους Soul Nuts.

www.ertnews.gr

Ο ιστορικός Θάνος Κονδύλης μιλά για τον έρωτα Καποδίστρια και Δούκισσας της Πλακεντίας, τη ρήξη τους, τους Μαυρομιχαλαίους και άγνωστες πτυχές της έρευνάς του. Έναν σφοδρό ερωτικό δεσμό του Ιωάννη Καποδίστρια με τη Δούκισσα της Πλακεντίας, ο οποίος κατέληξε σε βαθιά προσωπική και πολιτική ρήξη, υποστηρίζει ότι φέρνει στο φως ο ιστορικός και συγγραφέας Θάνος Κονδύλης. Μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου, παρουσίασε στοιχεία και ερευνητικές υποθέσεις από το νέο του βιβλίο, επιμένοντας ότι η σχέση των δύο προσώπων ήταν πραγματική και όχι πλατωνική. Το βιβλίο του έχει τον τίτλο “Ιωάννης Καποδίστριας – Δούκισσα της Πλακεντίας: Από τον φλογερό έρωτα στη στυγερή δολοφονία“, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίαμβος και εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2026.

Η Σοφί ντε Μπαρμπουά – Λεμπρέν, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1785 στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Ηταν κόρη του επιτετραμμένου Γάλλου Διπλωμάτη Φραγκίσκου Μπαρμπέ ντε Μπαρμπουά και της Αμερικανίδας Ελίζαμπεθ, κόρης του κυβερνήτη της Πενσιλβάνια. Η Σοφί ντε Μπαρμπουά επέστρεψε στην Ευρώπη για να παντρευτεί τον στρατηγό του Ναπολέοντα, Κάρολο Λεμπρέν. Το ζευγάρι θα βρεθεί στην Ιταλία, όπου ο στρατηλάτης θα ορίσει τον Λεμπρέν, Δούκα της Πιατσέντζα. Από τη μικρή πόλη της βόρειας Ιταλίας θα αποκτήσει η Σοφί ντε Μπαρμπουά τον τίτλο της Δούκισσας της Πλακεντίας. Μαζί θα αποκτήσουν μια κόρη, την Ελίζ, την οποία η Σοφί αγαπάει παθολογικά.

“Ιστορικό βιβλίο γραμμένο μυθιστορηματικά”

Ερωτηθείς εάν πρόκειται για μυθοπλασία ή ιστορικό έργο, ο Θάνος Κονδύλης ήταν σαφής. Το χαρακτήρισε “ιστορικό βιβλίο, γραμμένο μυθιστορηματικά” και υποστήριξε ότι αφηγείται την πραγματική ιστορία της σχέσης του Ιωάννη Καποδίστρια με τη Δούκισσα της Πλακεντίας. Και προχώρησε ακόμη περισσότερο, κατά τη δική του έρευνα, δεν επρόκειτο για έναν πλατωνικό δεσμό αλλά για “κανονική ερωτική σχέση”. Όπως είπε, θεωρεί ότι είναι η πρώτη φορά που η συγκεκριμένη σχέση καταγράφεται με αυτόν τον τρόπο και ότι στο βιβλίο υπάρχουν πολλά στοιχεία που ο ίδιος αντιμετωπίζει ως αποδείξεις. Ο ίδιος εξέφρασε μάλιστα την απορία του για το γεγονός ότι η Δούκισσα της Πλακεντίας, κατά την άποψή του, έχει μείνει στο περιθώριο της σχετικής ιστορικής αφήγησης. “Τολμώ να πω ότι είμαι ο πρώτος ιστορικός ερευνητής” που αναφέρεται στη συγκεκριμένη σχέση, είπε στην ΕΡΤ Βόλου.

Πριν από τη Δούκισσα ήταν η Ρωξάνδρα Στούρτζα

Ο Κονδύλης δεν αμφισβητεί τον γνωστό δεσμό του Καποδίστρια με τη Ρωξάνδρα Στούρτζα. Όπως ανέφερε, ο Καποδίστριας την αγαπούσε πολύ και της είχε χαρίσει ακόμη και δαχτυλίδι αρραβώνων. Η σχέση τους όμως δεν προχώρησε. Σύμφωνα με την αφήγησή του, η Ρωξάνδρα υποχρεώθηκε από τη Ρωσίδα αυτοκράτειρα να παντρευτεί συγγενή της και η εξέλιξη αυτή πίκρανε βαθιά τον Καποδίστρια. Λίγα χρόνια αργότερα, στη ζωή του θα εμφανιζόταν μια εντελώς διαφορετική γυναίκα.

Παρίσι 1826: Η συνάντηση που, κατά τον Κονδύλη, άλλαξε τα πάντα

Η γνωριμία Καποδίστρια και Δούκισσας της Πλακεντίας τοποθετείται από τον συγγραφέα στο Παρίσι το 1826. Η Δούκισσα ήταν ήδη μία από τις σημαντικότερες ιδιώτες οικονομικούς υποστηρικτές της Ελληνικής Επανάστασης. Σύμφωνα με τον Κονδύλη, “με το που γνωρίστηκαν ο έρωτάς τους ήταν σφοδρότατος”. Ως πρόσθετη ένδειξη της ιδιαίτερης σχέσης τους επικαλείται το γεγονός ότι το 1827 ο Καποδίστριας πήγε δύο φορές στο Παρίσι, για άλλες υποθέσεις, και στις επισκέψεις αυτές συνάντησε τη Δούκισσα. Ο συγγραφέας θεωρεί δύσκολο να εξηγηθούν οι συναντήσεις αυτές μόνο από την ιδιότητά της ως δωρήτριας. Όπως παρατήρησε, υπήρχαν πολλοί ακόμη εύποροι Ευρωπαίοι, δούκες και δούκισσες που είχαν χρηματοδοτήσει τον ελληνικό Αγώνα.

“Ήταν η μοναδική γυναίκα που κάλεσε από την Ευρώπη”

Το στοιχείο στο οποίο ο Θάνος Κονδύλης αποδίδει ακόμη μεγαλύτερη σημασία είναι η πρόσκληση της Δούκισσας να έρθει στο Ναύπλιο όταν ο Καποδίστριας ήταν Κυβερνήτης. Κατά τον ίδιο, ήταν η μοναδική γυναίκα την οποία κάλεσε από την Ευρώπη. “Γιατί κάλεσε μόνο τη Δούκισσα της Πλακεντίας; Κάτι συνέβη”, παρατήρησε, παρουσιάζοντας το γεγονός ως ένα από τα βασικά επιχειρήματα της έρευνάς του υπέρ της ύπαρξης ερωτικής σχέσης.

“Δεν απογοητεύθηκε από το Ναύπλιο, απογοητεύθηκε από τον Καποδίστρια”

Ο Κονδύλης ήταν επίσης κατηγορηματικός όταν στη συζήτηση τέθηκε η άποψη ότι η Δούκισσα απογοητεύθηκε από το Ναύπλιο. “Η Δούκισσα δεν απογοητεύτηκε από το Ναύπλιο. Απογοητεύτηκε από τον Καποδίστρια”, απάντησε. Κατά τη δική του αφήγηση, η μετακίνησή της προς την Αθήνα συνδέθηκε χρονικά με την περίοδο μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη.

Μια γυναίκα με τεράστια οικονομική δύναμη

Για να γίνει αντιληπτή η θέση της Δούκισσας, ο Κονδύλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον πλούτο της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, τα ετήσια έσοδά της, όχι η συνολική περιουσία της, έφθαναν περίπου τις 300.000 γαλλικά φράγκα (σε σημερινές τιμές κατά προσέγγιση, ένα εκατομμύριο ευρώ είχε εισόδημα μηνιαίως), όταν ένας μέσος Έλληνας της εποχής ζούσε, όπως είπε, με λιγότερα από 300 φράγκα τον χρόνο. Ο πλούτος αυτός διοχετεύθηκε και στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας ανέφερε ότι η Δούκισσα έδωσε σημαντικά ποσά στο Ναύπλιο, κυρίως για σχολεία, και τόνισε ότι οι σχετικές πληροφορίες προέρχονται από πηγές της εποχής. Μίλησε για εκπαίδευση κοριτσιών, ίδρυση σχολείων, οικονομική συμβολή στον καλλωπισμό της πόλης αλλά και για τις κοινωνικές συγκεντρώσεις που διοργάνωνε.

Τα τρία πιάνα του Ναυπλίου

Μια χαρακτηριστική λεπτομέρεια που ανέφερε ήταν η παρουσία πιάνου στο σπίτι της Δούκισσας. Κατά τον Κονδύλη, στο Ναύπλιο υπήρχαν τότε μόλις τρία πιάνα, ένα του Καποδίστρια, ένα κάποιου άλλου πλούσιου κατοίκου και το τρίτο της Δούκισσας της Πλακεντίας. Η λεπτομέρεια αυτή χρησιμοποιείται από τον συγγραφέα για να αποδώσει τόσο την κοινωνική θέση της όσο και τον διαφορετικό τρόπο ζωής που εισήγαγε στο Ναύπλιο.

Η πολιτική έγινε το σημείο της ρήξης

Το πρόβλημα, κατά τον Θάνο Κονδύλη, άρχισε όταν η Δούκισσα θέλησε να αποκτήσει ενεργό ρόλο στην πολιτική. Δεν ήταν, όπως είπε, ένας άνθρωπος που θα έδινε απλώς χρήματα και θα παρέμενε αμέτοχος. Κατά την αφήγηση του Κονδύλη, ο Καποδίστριας της ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμούσε να παρεμβαίνει στις πολιτικές υποθέσεις και στη διακυβέρνησή του. Σε αυτό ακριβώς το σημείο ο συγγραφέας προχώρησε και σε μια προσωπική ερευνητική εκτίμηση, την οποία είναι σημαντικό να διακρίνουμε από τεκμηριωμένο γεγονός. “Κατά την άποψή μου”, είπε, η Δούκισσα πήγε στο Ναύπλιο πιστεύοντας ότι ο Καποδίστριας θα παρέμενε για πολλά χρόνια Κυβερνήτης και με την προοπτική να βρίσκεται δίπλα του στην εξουσία. Ο Κονδύλης μάλιστα εξέφρασε την πεποίθησή του ότι είχε σκοπό να τον παντρευτεί. Από τη στιγμή όμως που επιχείρησε να εμπλακεί στην πολιτική, κατά τον ίδιο, επήλθε η σύγκρουση.

Κωλέττης, Γάλλοι και Μαυρομιχαλαίοι

Στη συνέχεια, όπως υποστήριξε ο συγγραφέας, γύρω από τη Δούκισσα άρχισαν να συγκεντρώνονται πολιτικοί αντίπαλοι του Καποδίστρια. Πρώτον ανέφερε τον Ιωάννη Κωλέττη, ο οποίος μιλούσε πολύ καλά γαλλικά και υπήρξε κεντρική προσωπικότητα του λεγόμενου γαλλικού κόμματος. Αναφέρθηκε επίσης στη γαλλική διπλωματική παρουσία, την οποία περιέγραψε ως αντίθετη προς τον Καποδίστρια, και στη συνέχεια στην οικογένεια των Μαυρομιχαλαίων. Η στενή σχέση της Δούκισσας με τους Μαυρομιχαλαίους δεν αποτελεί μόνο θέση του Κονδύλη. Το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο αναφέρει επίσης ότι στο Ναύπλιο ενεπλάκη στις πολιτικές αντιπαραθέσεις, τάχθηκε εναντίον του Καποδίστρια και συνδέθηκε στενά με την οικογένεια Μαυρομιχάλη.

Ο έρωτας της κόρης της με τον Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη

Στην ιστορία εμπλέκεται στη συνέχεια και η κόρη της Δούκισσας. Ο Κονδύλης ανέφερε ότι ερωτεύθηκε τον Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη, ανιψιό του Πετρόμπεη και γιο του αδελφού του Πετρόμπεη, Ιωάννη Μαυρομιχάλη. Ο Ηλίας, σύμφωνα με την αφήγηση του συγγραφέα, ήταν φανατικός αντίπαλος του Καποδίστρια και φυλακίστηκε στο Άργος.

Η μυστηριώδης απόδραση από το Άργος

Εδώ ο Κονδύλης παρουσίασε μία από τις περισσότερο ενδιαφέρουσες υποθέσεις της έρευνάς του. Τον Ιανουάριο του 1831, όπως ανέφερε, ο Καποδίστριας έφυγε για την Αθήνα προκειμένου να διαπραγματευθεί την παράδοσή της στους Έλληνες από τους Οθωμανούς που εξακολουθούσαν να την κατέχουν. Κατά το διάστημα εκείνο, ο φυλακισμένος Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης κατάφερε να αποδράσει από το Άργος. Ο Κονδύλης υποστήριξε ότι ήταν ο μοναδικός κρατούμενος που καταγράφεται να δραπέτευσε, ενώ οι υπόλοιποι κρατούμενοι παρέμειναν στη φυλακή. Και εδώ όμως ο ίδιος έκανε απολύτως σαφές ότι, αυτό που ακολούθησε ήταν υπόθεση και όχι αποδεδειγμένο γεγονός. Κατά τη δική του εκτίμηση, η Δούκισσα ενδέχεται να χρημάτισε τους κακοπληρωμένους φύλακες, διευκολύνοντας την απόδραση του άνδρα με τον οποίο ήταν ερωτευμένη η κόρη της. “Η δική μου υπόθεση είναι αυτή”, είπε χαρακτηριστικά.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια

Ο Κονδύλης υποστήριξε ότι μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη οι δεσμοί της Δούκισσας με τους Μαυρομιχαλαίους παρέμειναν ιδιαίτερα στενοί. Όπως είπε, μέλη της οικογένειας βρέθηκαν αργότερα στην Αθήνα και διατηρούσαν σχέσεις μαζί της, ενώ η ίδια τους παρείχε οικονομική υποστήριξη και για την πολιτική τους δραστηριότητα. Για τον συγγραφέα, οι σχέσεις αυτές είναι πολύ βαθύτερες από όσο έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Περιέγραψε την πολιτική ρήξη, τις σχέσεις της με τους αντιπάλους του και συγκεκριμένες δικές του ερευνητικές υποθέσεις.

“Πράγματα που δεν έχουν ειπωθεί μέχρι σήμερα”

Ο Κονδύλης θεωρεί ότι η συγκεκριμένη περίοδος της ζωής της Δούκισσας έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη. Όπως είπε, τα περισσότερα βιβλία που έχουν γραφτεί για εκείνη ασχολούνται κυρίως με την κατοπινή παρουσία της στην Αθήνα και με τα εντυπωσιακά κτίρια που δημιούργησε. “Μέσα λέγονται πάρα πολλά πράγματα που δεν έχουν ειπωθεί μέχρι σήμερα από κανέναν ιστορικό στην Ελλάδα”, ανέφερε για το βιβλίο του. Αποκάλυψε επίσης ότι ετοιμάζει νέο βιβλίο, πάλι από τις Εκδόσεις Ίαμβος, αφιερωμένο στη ζωή της Δούκισσας στην Αθήνα. Στην απομαγνητοφώνηση υπάρχει ασάφεια ως προς τον ακριβή χρόνο κυκλοφορίας, ακούγεται αναφορά τόσο σε “καλοκαίρι” όσο και σε “επόμενη άνοιξη”, και γι’ αυτό δεν αποδίδουμε συγκεκριμένη ημερομηνία.

Τα έξι σπίτια και η σύγκριση με την Εθνική Τράπεζα

Για να περιγράψει το μέγεθος της περιουσίας της, ο Κονδύλης χρησιμοποίησε και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την πρώιμη Αθήνα. Αναφέρθηκε στην ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας και αντιπαρέβαλε τις τότε στενές οικονομικές δυνατότητες άλλων ισχυρών προσώπων με τη Δούκισσα, η οποία, όπως είπε, διέθετε έξι σπίτια. Ένα από αυτά ήταν το μεγάλο μέγαρο που σήμερα στεγάζει το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Η ταύτιση της Villa Ilissia με τη χειμερινή κατοικία της Δούκισσας επιβεβαιώνεται και από το ίδιο το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

“Έζησε και πέθανε στην Αθήνα”

Ο συγγραφέας διόρθωσε επίσης την εντύπωση ότι η Δούκισσα εγκατέλειψε τελικά την Ελλάδα. “Η Δούκισσα έζησε και πέθανε στην Αθήνα”, είπε. Τόνισε ακόμη τη βαθιά σχέση της με την Ελλάδα και επικαλέστηκε παλαιότερες βιογραφικές μαρτυρίες σύμφωνα με τις οποίες προσευχόταν τα βράδια ζητώντας από τον Θεό να “σώσει την Ελλάδα”.

Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης, ο Όθωνας και η οργή της Δούκισσας

Η κόρη της Δούκισσας, σύμφωνα με τον Κονδύλη, δεν κατάφερε ποτέ να παντρευτεί τον Ηλία Κατσάκο Μαυρομιχάλη. Ο ίδιος όχι μόνο αρνήθηκε τον γάμο, όπως ανέφερε, αλλά αργότερα τάχθηκε με τον άνθρωπο που η Δούκισσα θεωρούσε αντίπαλό της, τον βασιλιά Όθωνα. Έγινε μάλιστα υπασπιστής του. Ο Κονδύλης περιέγραψε τη Δούκισσα ως σφοδρή αντίπαλο του Όθωνα και μίλησε επίσης για μεγάλη αντιπαλότητα ανάμεσα στην ίδια και τη βασίλισσα Αμαλία.

Η σύγκρουση των Μαυρομιχαλαίων με τον Όθωνα

Σύμφωνα πάντα με την αφήγηση του συγγραφέα, οι Μαυρομιχαλαίοι είχαν αντιδράσει έντονα στην άφιξη του Όθωνα και είχαν κινηθεί εναντίον του. Ο Κονδύλης υποστήριξε ότι ο νέος βασιλιάς, προκειμένου να τους εξευμενίσει, τους έδωσε χρήματα και αξιώματα, με αποτέλεσμα να σταματήσει η αντίδρασή τους. Ένας από εκείνους που, όπως είπε, απέκτησαν αξίωμα ήταν ο Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης, ο οποίος έγινε υπασπιστής του Όθωνα.

Το ταξίδι στη Γερμανία και ο θάνατος του Ηλία

Ως υπασπιστής, ο Ηλίας συνόδευσε τον Όθωνα στη Γερμανία, στο ταξίδι για την παραλαβή της Αμαλίας. Εκεί, κατά την αφήγηση του Κονδύλη, προσβλήθηκε από πανώλη και πέθανε. Ο συγγραφέας πρόσθεσε ότι υπάρχει ακόμη ο τάφος του στη Γερμανία. Ο Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης πέθανε στο Μόναχο το 1836 και ο τάφος του σώζεται μέχρι σήμερα στο ιστορικό Alter Südlicher Friedhof. Το ταφικό μνημείο ανεγέρθηκε με δαπάνη του βασιλιά Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας και φέρει επιγραφές στα ελληνικά και στα γερμανικά.

Η κατάρρευση της κόρης της Δούκισσας

Όταν η κόρη της πληροφορήθηκε τον θάνατο του Ηλία, σύμφωνα με τον Κονδύλη, η ήδη εύθραυστη υγεία της επιδεινώθηκε δραματικά. Οι γιατροί της πρότειναν να φύγει από την Ελλάδα και να ταξιδέψει, ώστε να απομακρυνθεί από όσα της θύμιζαν την απώλεια. Η κόρη της Δούκισσας της Πλακεντίας, Ελίζα, πέθανε στη Βηρυτό κατά τη διάρκεια ταξιδιού στην Ανατολή. Οι πηγές δεν συμφωνούν απόλυτα για την αιτία θανάτου της, αποδίδεται κυρίως σε φυματίωση, ενώ άλλες αναφορές κάνουν λόγο για πανώλη ή άλλο σοβαρό λοιμώδες νόσημα..

Το ταριχευμένο σώμα μέσα σε γυάλινο φέρετρο

Ο δεσμός της Δούκισσας με τη μοναχοκόρη της ήταν, κατά τον Κονδύλη, εξαιρετικά ισχυρός. Μετά τον θάνατο της νεαρής γυναίκας, το σώμα της ταριχεύθηκε. Τοποθετήθηκε μέσα σε γυάλινο φέρετρο και, σύμφωνα με όσα περιέγραψε, χρησιμοποιήθηκε οινόπνευμα για τη διατήρησή του. Η Δούκισσα επέστρεψε μαζί του στην Ελλάδα έπειτα από πολύμηνο ταξίδι.

Το παράδοξο ταξίδι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Ο Κονδύλης έκανε και μία ακόμη ενδιαφέρουσα παρατήρηση. Είπε ότι η Δούκισσα είχε έντονα αρνητική στάση απέναντι στους Οθωμανούς, χωρίς ο ίδιος να γνωρίζει ακριβώς από πού προερχόταν αυτή, και παρ’ όλα αυτά πραγματοποίησε ένα μεγάλο ταξίδι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μετά την επιστροφή της εγκαταστάθηκε ξανά στην Αθήνα.

Το σπίτι κοντά στο Μεταξουργείο και η μεγάλη φωτιά

Ο συγγραφέας τοποθέτησε το πρώτο αθηναϊκό σπίτι της Δούκισσας, με επιφύλαξη, κοντά στο Μεταξουργείο. Το κτίριο δεν υπάρχει σήμερα, καθώς καταστράφηκε από πυρκαγιά. Και εδώ, όπως εξήγησε, υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές. Η μία θέλει το σπίτι να πυρπολήθηκε σκοπίμως, εξαιτίας των ασυνήθιστων θρησκευτικών απόψεων της Δούκισσας.

Η μαρτυρία της Χριστιάνας Λιτ

Ο Κονδύλης επικαλέστηκε σε αυτό το σημείο τη μαρτυρία μιας Γερμανίδας γειτόνισσας, την οποία στην απομαγνητοφώνηση ονομάζει Χριστιάνα Λιτ. Όπως είπε, ο σύζυγός της ήταν εφημέριος της βασίλισσας Αμαλίας στο παλάτι, το σημερινό κτίριο της Βουλής. Σύμφωνα με τον Κονδύλη, στα απομνημονεύματά της περιγράφει τη Δούκισσα ως γυναίκα που είχε διαμορφώσει ένα ιδιότυπο προσωπικό θρησκευτικό σύστημα, ένα μείγμα στοιχείων εβραϊσμού και χριστιανισμού, κάτι ιδιαίτερα προκλητικό για την αθηναϊκή κοινωνία της εποχής.

Η δεύτερη εκδοχή για τη φωτιά

Υπάρχει όμως και μια πολύ διαφορετική εκδοχή. Κατά τον Κονδύλη, η Δούκισσα διατηρούσε το γυάλινο φέρετρο με το σώμα της κόρης της στο υπόγειο και κοντά του έκαιγαν κεριά ή λαμπάδες. Σύμφωνα με αυτή την αφήγηση, ένα κηροπήγιο ενδέχεται να έπεσε, πιθανώς εξαιτίας του αέρα, προκαλώντας την πυρκαγιά που κατέστρεψε το σπίτι. Ο Κονδύλης δεν παρουσίασε καμία από τις δύο εκδοχές ως οριστικά αποδεδειγμένη.

Ποιος είναι ο Θάνος Κονδύλης

Ο Θάνος Κονδύλης γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Αρχαιολογία και Ιστορία με υποτροφίες στην Ελλάδα και την Ιταλία. Το 2006 υποστήριξε τη διδακτορική διατριβή του με αντικείμενο το μεσαιωνικό Ναύπλιο και αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ιστορίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η διατριβή του τιμήθηκε το 2013 με το Καυταντζόγλειο Βραβείο. Έχει συνεργαστεί με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και το Υπουργείο Πολιτισμού, έχει λάβει μέρος σε επιστημονικά συνέδρια και έχει συγγράψει ιστορικές μελέτες και λογοτεχνικά έργα. Μιλά αγγλικά, ιταλικά και γαλλικά. Τιμήθηκε δύο φορές από τη Βουλή των Ελλήνων, το 1996 και το 2004, για ιστορικές εργασίες στον διαγωνισμό “Μνήμη Ελευθερίου Βενιζέλου”. Σήμερα ασχολείται με τη δημιουργική γραφή και τη συγγραφή ιστορικών έργων, διδάσκει δημιουργική γραφή σε παιδιά και δίνει διαλέξεις σε σχολεία στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Το βιβλίο “Ιωάννης Καποδίστριας – Δούκισσα της Πλακεντίας: Από τον φλογερό έρωτα στη στυγερή δολοφονία” αριθμεί 248 σελίδες και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ίαμβος.

www.ertnews.gr