Η ταινία Ο Μάγος του Κρεμλίνου αποτελεί τη νέα σκηνοθετική δουλειά του Γάλλου δημιουργού Ολιβιέ Ασαγιάς, που είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου γαλλικού κινηματογράφου (και με διεθνείς συμπαραγωγές στο ενεργητικό του).
Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Giuliano da Empoli και επιχειρεί να χαρτογραφήσει την άνοδο ενός πολιτικού επικοινωνιολόγου που βρίσκεται στον στενό κύκλο εξουσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν, φωτίζοντας τους μηχανισμούς της εξουσίας, της προπαγάνδας και της πολιτικής χειραγώγησης στη μετασοβιετική εποχή.
Με το σκηνοθέτη βρεθήκαμε στη Unifrance στο πλαίσιο των προωθητικών δράσεων του Γαλλόφωνου κινηματογράφου και συμπαραγωγών του.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Στην αρχή της ταινίας περιγράφετε τον πρωταγωνιστή ως έναν «νέο χωρίς δουλειά». Πώς γίνεται κάποιος που ξεκινά σχεδόν από το τίποτα να καταλήγει να διαμορφώνει και να επηρεάζει έναν από τους πιο αμφιλεγόμενους αλλά και ισχυρούς ηγέτες του κόσμου;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Στην πραγματικότητα δεν προέρχεται από το απόλυτο τίποτα. Προέρχεται από μια μορφή αριστοκρατίας… μια κομμουνιστική αριστοκρατία. Ο πατέρας του είναι ακαδημαϊκός και ο παππούς του ήταν πολιτικός. Άρα δεν είναι σαν ανθρώπους όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν, που προέρχονται από πολύ πιο λαϊκά στρώματα.
Είναι διανοούμενος και ανήκει σε μια μετασοβιετική γενιά που, εκείνα τα χρόνια, πίστευε ότι θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον κόσμο. Τελικά όμως κατέληξε να τον αναδιαμορφώσει με έναν τρομακτικό τρόπο, καταστρέφοντας τις ελπίδες που είχε.
Πάντα βλέπω τον Βαντίμ Μπαράνοφ ως κάποιον που είχε προσδοκίες, που είχε ελπίδα, που ήταν ιδεαλιστής. Και σταδιακά έλκεται από τη σκοτεινή πλευρά της δύναμης. Γίνεται όλο και πιο κυνικός.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Σήμερα πολλοί άνθρωποι φαίνεται να έχουν ξεχάσει τι σημαίνει πραγματικά δημοκρατία. Ποιος είναι ο δικός σας προσωπικός ορισμός της δημοκρατίας; Και πιστεύετε ότι εξακολουθεί να υπάρχει με ουσιαστικό τρόπο στη σύγχρονη κοινωνία;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Νομίζω ότι σβήνει σιγά-σιγά. Πιστεύω πραγματικά ότι υποχωρεί.
Στην Ευρώπη, κατά κάποιον τρόπο, προστατεύεται ακόμη. Για πόσο καιρό θα συνεχίσει να προστατεύεται, δεν το γνωρίζω. Αλλά ξέρω σίγουρα ότι η Ρωσία απέχει πολύ από τη δημοκρατία. Και φαίνεται ότι και οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται προς μια πολύ παρόμοια κατεύθυνση.
Αυτό είναι, για μένα, το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Δεν είμαι ο μόνος που το πιστεύει. Όμως πρέπει να πω ότι ποτέ δεν φανταζόμουν πως θα ζούσαμε σε μια εποχή όπου η ίδια η δημοκρατία θα γινόταν ερωτηματικό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι πολύ τρομακτικό.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Στην αρχή της ταινίας βλέπουμε επίσης τον Πούτιν να εμφανίζεται ως κάποιος που θέλει να κρατήσει τη Ρωσία ενωμένη μέσω της δημοκρατίας. Πιστεύετε ότι πέτυχε αυτόν τον στόχο; Και πέρα από ιδεολογίες, τον θεωρείτε έναν καλό ηγέτη για τον λαό του;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Πιστεύω ότι είναι ένας αδίστακτος δολοφόνος.
Δεν νομίζω ότι είναι καλός για τον λαό του. Δεν νομίζω ότι είναι καλός για την Ευρώπη. Δεν νομίζω ότι είναι καλός για τον κόσμο γενικά.
Νομίζω ότι αποτελεί παράγοντα κακού και καταστροφής στη διεθνή πολιτική. Και δεν πιστεύω ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε ποτέ πραγματικά ως σχέδιο την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Πιστεύω ότι ήταν πάντα εμμονικός με την ιδέα της ανακατασκευής της σοβιετικής αυτοκρατορίας.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Παρόλα αυτά, δεν θελήσατε να τον παρουσιάσετε ως έναν σύγχρονο Στάλιν.
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Όχι, γιατί οι εποχές είναι διαφορετικές.
Είναι ένας αυταρχικός ηγέτης. Νομίζω ότι θέλει να ανακατασκευάσει κάτι που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σταλινικό. Όμως αυτό συμβαίνει σε πολύ διαφορετικές ιστορικές συνθήκες και με εντελώς διαφορετικές στρατηγικές.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Ποια θεωρείτε ότι είναι η βασική διαφορά σε σχέση με άλλα ολοκληρωτικά καθεστώτα;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Νομίζω ότι η Ρωσία έχει γίνει ένα είδος μοντέλου για συγκεκριμένα ολοκληρωτικά καθεστώτα.
Το πρόβλημα είναι ότι είναι δύσκολο να απαντήσει κανείς με γενικούς όρους, γιατί η πολιτική έχει αλλάξει ριζικά. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου πολλές από τις αξίες και τους τρόπους με τους οποίους αξιολογούσαμε την πολιτική έχουν μεταμορφωθεί βαθιά και συχνά με ανησυχητικό τρόπο.
Με αυτή την ταινία προσπάθησα ,χρησιμοποιώντας το μυθιστόρημα του Giuliano da Empoli, να αποτυπώσω την ανάγκη να κατανοήσουμε τους νέους παράγοντες και τις νέες στρατηγικές της σύγχρονης πολιτικής. Μιλάμε για πολιτική μετά τα social media, μετά το διαδίκτυο.
Είναι μια εντελώς διαφορετική γλώσσα από τα πολιτικά εργαλεία της προηγούμενης γενιάς.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Με βάση αυτό που λέτε, πιστεύετε ότι σήμερα η εξουσία αφορά περισσότερο την αντίληψη παρά την πραγματικότητα; Ότι δηλαδή τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματική εξουσία;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Από τη μία πλευρά, η κατάσταση είναι πάντα η ίδια: η αυταρχική εξουσία χρειάζεται προπαγάνδα και μαζική χειραγώγηση. Αυτό είναι μέρος της σύγχρονης ιστορίας, σίγουρα της ιστορίας του ύστερου 19ου αιώνα και ολόκληρου του 20ού.
Αλλά σήμερα διαθέτουμε πολύ πιο ισχυρά εργαλεία προπαγάνδας. Και νομίζω ότι οι Ρώσοι ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν τα πιο ανησυχητικά σύγχρονα εργαλεία προπαγάνδας.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Δεδομένου ότι η ταινία θα κυκλοφορήσει σύντομα στην Ελλάδα, θα θέλατε να στείλετε έναν χαιρετισμό στο ελληνικό κοινό και να πείτε λίγα λόγια για την ταινία;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Γεια σας, ελληνικό κοινό.
Έκανα μια ταινία που μιλά για το πώς μπορεί να χαθεί η δημοκρατία, όχι μόνο σε μία χώρα, δηλαδή όχι μόνο στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η Ελλάδα εφηύρε τη δημοκρατία. Γι’ αυτό σας χρειαζόμαστε. Σας χρειαζόμαστε μαζί μας τώρα. Νομίζω ότι είναι επείγον.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Ξεκινήσατε την καριέρα σας στη θεωρία και την κριτική κινηματογράφου. Πώς αισθάνεστε για την εξαφάνιση των φυσικών μέσων όπως οι κασέτες και τα DVD, αλλά και για τη σχεδόν πλήρη εξαφάνιση των βιντεοκλάμπ;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Ο κινηματογράφος, όπως κάθε μορφή τέχνης, εξελίσσεται και μεταμορφώνεται μέσα στους αιώνες. Στην ουσία όμως παραμένει πάντα το ίδιο πράγμα: μια κάμερα που κινηματογραφεί έναν άνθρωπο να λέει κάτι.
Μπορεί στο μέλλον να υπάρχουν deepfakes που θα δημιουργούνται μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Ίσως παράγουν ενδιαφέροντα έργα τέχνης, αν και προσωπικά αμφιβάλλω.
Ο κινηματογράφος όμως πάντα έπρεπε να προσαρμόζεται στην τεχνολογία. Όταν ήμουν νέος δημοσιογράφος στις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι τεχνικές του κινηματογράφου άλλαζαν ριζικά. Εμφανίστηκαν πολλές ταινίες επιστημονικής φαντασίας που εισήγαγαν νέες τεχνικές και ξαφνικά έγιναν δυνατά πράγματα που πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια ήταν αδιανόητα.
Μετά ήρθε η ψηφιακή τεχνολογία, πρώτα στον ήχο, μετά στην εικόνα. Και τώρα βρισκόμαστε πάλι σε μια εντελώς νέα διαδικασία.
Τελικά όμως είναι όπως η ζωγραφική. Επιβίωσε μέσα στους αιώνες, αλλάζοντας ταυτόχρονα. Είναι η ιστορία της τέχνης: η τέχνη συνδέεται βαθιά με τις αλλαγές στην τεχνολογία, την επιστήμη και την κοινωνία. Και φυσικά τις αντανακλά. Πρέπει να προσαρμόζεται, όπως όλοι μας.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος:
Ξέρω ότι ο χρόνος μας τελειώνει, αλλά θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Σε πιο ελαφρύ τόνο: κάποιοι άνθρωποι ανακάλυψαν τις ταινίες σας μέσα από πειρατικές κόπιες. Είναι προτιμότερο για έναν σκηνοθέτη να ανακαλύπτεται έτσι ή να παραμένει τελείως άγνωστος σε μια χώρα όπου οι ταινίες του δεν κυκλοφόρησαν ποτέ;
Ολιβιέ Ασαγιάς:
Χαίρομαι όταν οι ταινίες μου βλέπονται, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.
Θυμάμαι ότι είχα επισκεφθεί καταστήματα στην Κίνα όπου πουλούσαν πειρατικές εκδόσεις των ταινιών μου. Το βρήκα κολακευτικό. Γιατί σημαίνει ότι κάποιος μπήκε στον κόπο να βρει το φιλμ και να το υποτιτλίσει. Είναι πολλή δουλειά.
Εντυπωσιάστηκα. Και χαίρομαι που οι ταινίες μου ήταν προσβάσιμες. Δεν νομίζω ότι αυτό αλλάζει ιδιαίτερα τα πράγματα από επιχειρηματική άποψη. Αλλά εγώ δεν είμαι άνθρωπος των επιχειρήσεων ούτε παραγωγός. Είμαι σκηνοθέτης.
Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να έχω πρόσβαση στο κοινό.
Ο Ασαγιάς έχει μια ιδιαίτερη διαδρομή στον κινηματογράφο. Πριν στραφεί στη σκηνοθεσία, δραστηριοποιήθηκε έντονα στη θεωρία και την κριτική κινηματογράφου, γράφοντας για χρόνια στο θρυλικό γαλλικό περιοδικό Cahiers du Cinéma. Μέσα από την κριτική του ενασχόληση ανέπτυξε μια βαθιά κατανόηση της κινηματογραφικής γλώσσας, κάτι που αποτυπώνεται και στη μετέπειτα σκηνοθετική του πορεία.
Η μετάβασή του από τη θεωρία στην πράξη τον οδήγησε στη δημιουργία μιας πλούσιας φιλμογραφίας, με ταινίες που συχνά διερευνούν τη σχέση μεταξύ πολιτικής, ταυτότητας και σύγχρονης κουλτούρας. Με έργα όπως το Irma Vep, το Carlos και το Personal Shopper, ο Ασαγιάς έχει καθιερωθεί ως δημιουργός που συνδυάζει πολιτικό στοχασμό με σύγχρονη κινηματογραφική γραφή.
Με τον Μάγο του Κρεμλίνου, επιστρέφει σε μια έντονα πολιτική αφήγηση, εξερευνώντας πώς η επικοινωνία, τα μέσα ενημέρωσης και η ψηφιακή εποχή μετασχηματίζουν την ίδια την έννοια της εξουσίας.
Η ταινία Ο Μάγος του Κρεμλίνου αναμένεται να κυκλοφορήσει και στις ελληνικές αίθουσες στις 12 Μαρτίου.
Η συνέντευξη με τον Ολιβιέ Ασαγιάς πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προώθησης του γαλλόφωνου κινηματογράφου από τον οργανισμό Unifrance, που στηρίζει διεθνώς τη διάδοση των γαλλικών κινηματογραφικών παραγωγών.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
