Κάλεσμα συμμετοχής στη δημόσια διαβούλευση για το Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Από συλλογικότητες της Μαγνησίας για το περιβάλλον, ανακοινώθηκαν τα εξής:

Η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου

Ώς συνήθως, η κυβέρνηση έβαλε μέσα στις γιορτές το Επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ) σε δημόσια διαβούλευση και λήγει μόλις στις 9 Γενάρη 2026. Μπορείτε να συμμετέχετε εδώ: https://www.opengov.gr/minenv/?p=13839#comments

Η συμμετοχή της Επιτροπής Αγώνα στη διαβούλευση είναι η εξής:

ΠΡΟΣ: Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΘΕΜΑ: Παρέμβαση στη δημόσια διαβούλευση για το επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ)
ΥΠΟΒΟΛΗ: Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου κατά της καύσης σκουπιδιών
Η Ανάπτυξη που μας «Πνίγει»
Η Επιτροπή Αγώνα Πολιτών Βόλου κατά της καύσης σκουπιδιών παρεμβαίνει στη διαβούλευση για το ΕΠΕΑΡ, όχι για να νομιμοποιήσει μια διαδικασία που συχνά αγνοεί τις τοπικές κοινωνίες, αλλά για να καταδείξει τις εγκληματικές αντιφάσεις του σχεδιασμού. Το παρόν σχέδιο, ενώ επαγγέλλεται την «πράσινη μετάβαση», στην πραγματικότητα ομολογεί την αποτυχία του κράτους να προστατεύσει τη δημόσια υγεία και ανοίγει την κερκόπορτα για τη μονιμοποίηση της καύσης αποβλήτων. Για τους πολίτες του Βόλου, που ζουν καθημερινά με την οσμή του καμένου πλαστικού και τα υψηλά ποσοστά νοσηρότητας, οι παραδοχές του σχεδίου αποτελούν αιτία πολέμου και όχι εφησυχασμού.
Ακολουθούν οι θέσεις και τα αιτήματά μας:

1. Η κρατική «ομολογία αδυναμίας» ως λόγος παύσης κάθε νέας ρύπανσης
   Το ΕΠΕΑΡ παραδέχεται κυνικά ότι «θα είναι δύσκολη η προσαρμογή των επιπέδων συγκέντρωσης στις οριακές τιμές» σε περιοχές με βεβαρημένο ιστορικό (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βόλος). Παραδέχεται δηλαδή ότι το κράτος αδυνατεί να ελέγξει την υφιστάμενη ρύπανση.

• Η θέση μας: Πώς τολμάτε να αδειοδοτείτε νέες πηγές ρύπανσης (νέες μονάδες SRF/RDF, αύξηση δυναμικότητας καύσης) όταν ομολογείτε ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε ούτε τους υπάρχοντες ρύπους;
• Απαιτούμε: Την άμεση εφαρμογή της «Αρχής της Προφύλαξης». Εφόσον η πολιτεία δηλώνει αδυναμία συμμόρφωσης με τα όρια υγείας, κάθε νέα άδεια για καύση αποβλήτων ή συναποτέφρωσης είναι παράνομη και καταχρηστική. Ζητάμε μορατόριουμ σε κάθε ρυπογόνο δραστηριότητα μέχρι να επιτευχθούν οι στόχοι ποιότητας αέρα.

1. Το Σκάνδαλο των NMVOCs και η «τυφλή» καύση
   Το σχέδιο αναφέρει ότι οι εκπομπές πτητικών οργανικών ενώσεων (NMVOC) από τα απόβλητα παραμένουν αυξημένες. Παρόλα αυτά, προωθεί την καύση ως «λύση», αγνοώντας ότι η καύση απορριμματογενών καυσίμων είναι εργοστάσιο παραγωγής εξαιρετικά επικίνδυνων ρύπων.

• Η θέση μας: Η στροφή στην καύση δεν εξαφανίζει τα απόβλητα, τα μετατρέπει σε τοξική τέφρα και αέρια ρύπανση. Το σχέδιο αναφέρεται γενικόλογα σε «άλλους ρύπους», αποκρύπτοντας τον κίνδυνο από τις διοξίνες, τα φουράνια και τα βαρέα μέταλλα.
• Απαιτούμε:
  o Να σταματήσει ο εμπαιγμός της «ενεργειακής αξιοποίησης».
  o Να δημοσιευθούν ειδικές μελέτες διασποράς για τους βιοσυσσωρεύσιμους ρύπους (διοξίνες) στην ευρύτερη περιοχή του Βόλου. Δεν δεχόμαστε μέτρα ημίμετρα για ουσίες που μπαίνουν στην τροφική αλυσίδα μας.

1. Διαφάνεια τώρα: Micro-monitoring στην «πόρτα» της ΑΓΕΤ

Η γενική επέκταση του ΕΔΠΑΡ που εξαγγέλλεται είναι ανεπαρκής για βιομηχανικές πόλεις. Ο μέσος όρος ρύπανσης μιας πόλης δεν αποτυπώνει τι αναπνέει ο κάτοικος που ζει δίπλα στο φουγάρο.

• Απαιτούμε:
  o Εγκατάσταση δικτύου Micro-monitoring (μικρο-παρακολούθησης) σε πραγματικό χρόνο, ακριβώς στην περίμετρο των βιομηχανιών που καίνε απόβλητα, και συγκεκριμένα της ΑΓΕΤ LafargeHOLCIM στον Βόλο, αλλά και της Χαλυβουργίας και του λιμανιού.
  o Τα δεδομένα (PM2.5, PM10, NOx, VOCs) να είναι ανοιχτά και προσβάσιμα online 24/7, χωρίς «διορθώσεις» και καθυστερήσεις. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι αναπνέουν τη στιγμή που το αναπνέουν.

1. Καύση vs Ανακύκλωση: Η υπονόμευση της κυκλικής οικονομίας
   Ενώ τίθεται στόχος 60% ανακύκλωσης, η επένδυση σε υποδομές καύσης (Waste-to-Energy) δημιουργεί μια «μαύρη τρύπα» που θα καταπίνει ανακυκλώσιμα υλικά.

• Η θέση μας: Αν φτιαχτούν ή επιδοτηθούν μονάδες καύσης, θα «πεινάνε» για σκουπίδια ώστε να είναι κερδοφόρες. Αυτό λειτουργεί ως το απόλυτο αντικίνητρο για τη διαλογή στην πηγή και τη μείωση των αποβλήτων.
• Απαιτούμε: Καμία επένδυση σε καύση. Τα χρήματα να δοθούν αποκλειστικά σε προγράμματα διαλογής στην πηγή, κομποστοποίησης και επαναχρησιμοποίησης. Δεν θέλουμε να γίνουμε το καυστήριο της Ευρώπης για να πιάνουν οι βιομηχανίες τους στόχους «απανθρακοποίησης» εις βάρος των πνευμόνων μας.

1. Έλεγχοι: Το μεγάλο ψέμα των ΒΔΤ
   Η αναφορά στις «Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές» (ΒΔΤ) αποτελεί στάχτη στα μάτια του κόσμου, όταν δεν υπάρχει ελεγκτικός μηχανισμός.

• Η θέση μας: Στον Βόλο έχουμε χορτάσει από διαβεβαιώσεις εταιρειών ότι «τηρούν τα όρια», ενώ η πόλη μυρίζει καμένο πλαστικό. Η αυτο-παρακολούθηση των βιομηχανιών είναι σκάνδαλο.
• Απαιτούμε:
  o Στελέχωση του σώματος Επιθεωρητών με μόνιμο προσωπικό στη Μαγνησία.
  o Αιφνιδιαστικούς ελέγχους (όχι κατόπιν ραντεβού) 365 μέρες τον χρόνο, μέρα και νύχτα.
  o Θεσμοθέτηση της οριστικής ανάκλησης άδειας λειτουργίας και όχι απλά προστίμων-χάδια, όταν διαπιστώνονται υπερβάσεις ή καύση ακατάλληλων υλικών.

1. Κοινωνική δικαιοσύνη και Δημόσια υγεία

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα δεν μπορεί να είναι επιδότηση για ηλεκτρικά αυτοκίνητα των λίγων, ενώ οι πολλοί πεθαίνουν από καρκίνο.

• Απαιτούμε: Οι πόροι της «Δίκαιης Μετάβασης» να κατευθυνθούν στην πρόληψη και την υγεία. Να χρηματοδοτηθούν επιδημιολογικές μελέτες και εξοπλισμός στα νοσοκομεία των περιοχών που δέχονται το μεγαλύτερο ρυπαντικό φορτίο.
• 
  Συμπέρασμα
  Η προσπάθεια του Υπουργείου να παρουσιάσει την καύση αποβλήτων ως μέρος της λύσης για την αέρια ρύπανση είναι σαν να προσπαθείς να καθαρίσεις ένα δωμάτιο από τη σκόνη, αφήνοντας την ηλεκτρική σκούπα να φυσάει τον αέρα προς τα έξω: Όση προσπάθεια κι αν κάνετε στα χαρτιά, η πραγματικότητα θα σας διαψεύδει όσο οι καμινάδες καπνίζουν.
  Ως Επιτροπή Αγώνα, δηλώνουμε ότι δεν θα ανεχτούμε καμία έκπτωση στην υγεία των παιδιών μας. Το ΕΠΕΑΡ πρέπει να αποσύρει κάθε πρόβλεψη για καύση αποβλήτων.
• 
  O Σύλλογος Πολιτών για την Υγεία και το Περιβάλλον Μαγνησίας

ΠΡΟΣ: Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ΘΕΜΑ: Παρέμβαση στη Δημόσια Διαβούλευση για το Επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ)

Ο Σύλλογος Πολιτών για την Υγεία και το Περιβάλλον Μαγνησίας, με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας και του φυσικού κεφαλαίου της περιοχής μας, καταθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις και ενστάσεις επί του Επικαιροποιημένου Εθνικού Προγράμματος Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ). Η προσέγγιση του σχεδίου εγείρει σοβαρές ανησυχίες καθώς φαίνεται να προκρίνει λύσεις που μεταθέτουν το πρόβλημα της ρύπανσης αντί να το εξαλείφουν.

Α. Γενικές παρατηρήσεις επί του Εθνικού Σχεδιασμού

1. Βιομηχανικής Κλίμακας ΑΠΕ και «Επιταχυνόμενο» Μοντέλο Αδειοδότησης Το σχέδιο θέτει στόχο 75,7% διείσδυση ΑΠΕ έως το 2030, προωθώντας την αύξηση ισχύος κατά 10 GW μέσω «απλοποίησης και επιτάχυνσης» των αδειοδοτήσεων.

• Η ένστασή μας: Η «απλοποίηση» συχνά ισοδυναμεί με παράκαμψη ουσιαστικών περιβαλλοντικών ελέγχων και αγνόηση της βούλησης των τοπικών κοινωνιών.
• Η πρότασή μας: Κατάργηση των εξπρές αδειοδοτήσεων για γιγαντιαία έργα σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Απαιτούμε στροφή σε μικρής κλίμακας ΑΠΕ (ενεργειακές κοινότητες, φωτοβολταϊκά στέγης) που σέβονται το τοπίο, αντί για τη δημιουργία «βιομηχανικών πάρκων» στα βουνά μας.

2. Απολιγνιτοποίηση: Η παγίδα του φυσικού αερίου Η βίαιη απολιγνιτοποίηση έως το 2028, χωρίς ώριμες τεχνολογίες αποθήκευσης, οδηγεί στην εξάρτηση από το φυσικό αέριο ως «ενδιάμεσο καύσιμο».

• Η ένστασή μας: Αντικαθιστούμε ένα ορυκτό καύσιμο με ένα άλλο, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε εκπομπές ρύπων και διαρροές μεθανίου. Παρά την απόσυρση των ΑΗΣ, οι υπερβάσεις ρύπων στις πόλεις παραμένουν, αποδεικνύοντας την ανεπάρκεια του σχεδιασμού.
• Η πρότασή μας: Σύνδεση της απόσυρσης μονάδων με την πραγματική ενεργειακή αυτάρκεια και όχι με εισαγωγές αερίου. Αυστηρή παρακολούθηση των διαρροών μεθανίου από τις υποδομές αερίου.

3. Ηλεκτροκίνηση vs Μέσα Μαζικής Μεταφοράς Ο στόχος για 50% ηλεκτρικά νέα Ι.Χ. το 2030 αποτελεί ημίμετρο.

• Η ένστασή μας: Η απλή αντικατάσταση του κινητήρα δεν λύνει το κυκλοφοριακό, ενώ η ενέργεια φόρτισης θα προέρχεται εν μέρει από φυσικό αέριο. Το σχέδιο παραδέχεται ότι η συμμόρφωση με τα όρια ρύπων παραμένει «δύσκολη».
• Η πρότασή μας: Δραστική ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) και των μέσων σταθερής τροχιάς. Διεκδικούμε δωρεάν ή πολύ φθηνή πρόσβαση στα ΜΜΜ για ουσιαστική μείωση του στόλου οχημάτων.

4. Περιβαλλοντικές αντιφάσεις (Βιομάζα & Απόβλητα)

• Βιομάζα: Είναι οξύμωρο να προωθείται η βιοενέργεια όταν το ίδιο το σχέδιο παραδέχεται πως η καύση βιομάζας εκτινάσσει τα αιωρούμενα σωματίδια.
• Απόβλητα: Οι εκπομπές NMVOC από τα απόβλητα είναι αυξημένες σε σχέση με το 2005. Η καύση/επεξεργασία αποβλήτων δεν μπορεί να λογίζεται ως «καθαρή» λύση.

---

Β. Ειδικές Παρεμβάσεις για τη Μαγνησία και τον Βόλο

Ως περιοχή που πλήττεται σωρευτικά από βιομηχανική ρύπανση, λιμενικές δραστηριότητες και καύση αποβλήτων, απαιτούμε:

1. Άμεση ηλεκτροδότηση πλοίων (Cold Ironing) στο λιμάνι του Βόλου Εφόσον ο Βόλος αναφέρεται ρητά ως λιμένας με εκπονημένες μελέτες ηλεκτροδότησης:

• Απαιτούμε: Το μέτρο να μην μείνει στα χαρτιά. Άμεση υλοποίηση και λειτουργία του συστήματος Cold Ironing έως το 2025-2030. Η ηλεκτροδότηση κατά τον ελλιμενισμό είναι μονόδρομος για την προστασία του αστικού ιστού από τους αέριους ρύπους των πλοίων.

2. Όχι στην καύση αποβλήτων – Έλεγχος βιομηχανίας Το σχέδιο προωθεί την «ενεργειακή αξιοποίηση» αποβλήτων (Waste-to-Energy).

• Η θέση μας: Ζητάμε την αναστολή χρήσης απορριμματογενών καυσίμων (RDF/SRF) από τη βιομηχανία (π.χ. τσιμεντοβιομηχανίες) στην περιοχή μας. Οι εκπομπές NMVOC, διοξινών και βαρέων μετάλλων εγκυμονούν κινδύνους που το σχέδιο αφήνει αδιευκρίνιστους.
• Έλεγχοι: Εφαρμογή των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών (ΒΔΤ) με εντατικούς ελέγχους και αυστηρές κυρώσεις (έως και ανάκληση αδειών) για τις βιομηχανίες που παρανομούν.

3. Επέκταση και διαφάνεια του Δικτύου Παρακολούθησης (ΕΔΠΑΡ)

• Απαιτούμε: Εγκατάσταση νέων, μόνιμων σταθμών μέτρησης στη Μαγνησία, ειδικά στις ζώνες επιρροής του λιμανιού και της βιομηχανίας. Τα δεδομένα πρέπει να είναι διαθέσιμα online σε πραγματικό χρόνο στους πολίτες, για πλήρη διαφάνεια.

4. Προστασία από τη νιτρορύπανση

• Απαιτούμε: Πλήρη εφαρμογή του Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής στις ευπρόσβλητες ζώνες της Μαγνησίας, αυστηρή απαγόρευση καύσης γεωργικών υπολειμμάτων και ενίσχυση των αγροτών για φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους.

Γ. Συμπεράσματα και κεντρικά αιτήματα

Το παρόν σχέδιο μοιάζει με προσπάθεια «να σώσεις ένα δάσος κόβοντας τα δέντρα του για να βάλεις τεχνητά φυτά». Η κατάσταση στη Μαγνησία θυμίζει ένα σπίτι που οι ένοικοι προσπαθούν να αερίσουν, ενώ η καμινάδα του γείτονα και η μηχανή ενός πλοίου συνεχίζουν να το «πνίγουν» στον καπνό. Το κράτος οφείλει να σταματήσει απλώς να μετρά τον καπνό και να κλείσει τις πηγές που τον παράγουν.

Συνοψίζοντας, διεκδικούμε:

1. Δημοκρατικό ενεργειακό μοντέλο: Προτεραιότητα στην αυτοπαραγωγή και όχι στη βιομηχανική κατοχή των ΑΠΕ και την καταστροφή των βουνών.
2. Πραγματική ανακύκλωση: Αντικατάσταση της καύσης αποβλήτων με διαλογή στην Πηγή.
3. Υγεία πάνω από τους αριθμούς: Επανασχεδιασμό των μέτρων για πόλεις όπως ο Βόλος, με βάση τα αυστηρά όρια του ΠΟΥ και όχι μόνο της ΕΕ.
4. Κοινωνική δικαιοσύνη: Πόροι του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα να κατευθυνθούν στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών και όχι στην επιδότηση ακριβών ηλεκτρικών Ι.Χ.

Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Ακολουθήστε μας στο επίσημο κανάλι του Myvolos.net στο Youtube