Η Ιταλία είναι μια γεωδυναμικά ενεργή χώρα, με συχνή σεισμική δραστηριότητα και διάφορα γνωστά ηφαίστεια. Πολλοί τομείς της χώρας που σήμερα δεν εμφανίζουν – τουλάχιστον έντονα και επιφανειακά – μια έντονη δραστηριότητα, πριν από μερικά εκατομμύρια χρόνια ήταν πολύ ενεργά.
Ανταπόκριση – Ιταλία
Η Τοσκάνη, ευρύτερα γνωστή για τα φυσικά της κάλλη και τις – κατά πλειοψηφία – λοφώδη εκτάσεις, στην πραγματικότητα υπήρξε, ειδικότερα στο Νότιο της τομέα (Provincia Magmatica Toscana), μια ενεργή ηφαιστειογενή περιοχή για περίπου 8 εκ. έτη και μέχρι πριν περίπου 800.000 χρόνια. Η ηφαιστειακή αυτή δραστηριότητα συνδέεται με διάφορους ορυκτούς πόρους, όπως τα ορυχεία υδράργυρου του Mόντε Αμιάτα και θειούχων μεταλλοφοριών των Γκαβοράνο και Καμπίλια. Μάλιστα, ακόμη και σήμερα, λειτουργούν τα γεωθερμικά πεδία του Λαρντερέλο και διάφορα ιαματικά λουτρά στην ευρύτερη περιοχή. Μια διαφορετική γεωδυναμική εικόνα λοιπόν, όχι απαραίτητα με τα ηφαίστεια να εκρήγνυνται, όπως έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε, για παράδειγμα στις περιπτώσεις της Αίτνας και τους Στρόμπολι στη Σικελία.
Το 2005, μια μελέτη έδειξε πως στο Νότιο μέρος της Τοσκάνης ο ηπειρωτικός φλοιός είναι πιο λεπτός από άλλες περιοχές της περιφέρειας, και φτάνει βάθος 25 χιλιομέτρων. Όμως, μια πρόσφατη μελέτη δείχνει μια διαφορετική, πολύ ενδιαφέρουσα εικόνα.
Όπως μεταδίδει το Ιταλικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστιολογίας (INGV), ερευνητές του Ιταλικού Εθνικού Κέντρου Ερευνών (CNR-IGG) και του INGV συμμετείχαν σε μελέτη υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου της Γενεύης, η οποία εντόπισε “μαγματικές δεξαμενές χωρητικότητας χιλιάδων κυβικών χιλιομέτρων στην Τοσκάνη”, ανοίγοντας έτσι “νέες προοπτικές για την ενεργειακή μετάβαση” χάρη στις “δυνατότητες αξιοποίησης της γεωθερμικής ενέργειας και στη διαθεσιμότητα κρίσιμων μετάλλων.”
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment, εντόπισε “στην Τοσκάνη, στο υπέδαφος των γεωθερμικών περιοχών του Λαρντερέλο και του Μόντε Αμιάτα, όγκους χιλιάδων κυβικών χιλιομέτρων πλούσιους σε μαγματικά ρευστά σε βάθη μεταξύ 8 και 15 χιλιομέτρων στον ηπειρωτικό φλοιό”, το οποίο φαίνεται εν τέλει πολύ πιο λεπτό απ’ όσο έδειχνε προηγούμενη μελέτη.
Η έρευνα χρησιμοποίησε την τεχνική της “τομογραφίας περιβαλλοντικού σεισμικού θορύβου (Ambient Noise Tomography), μια καινοτόμο μέθοδο εξερεύνησης που χρησιμοποιεί τις συνεχείς δονήσεις της Γης και, ως εκ τούτου, έχει μηδενικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.”
“Σε γεωλογικούς όρους” διευκρινίζει το INGV σε σχετικό δελτίο τύπου “μαγματικά σώματα αυτών των διαστάσεων είναι συγκρίσιμα με εκείνα που τροφοδοτούν τα λεγόμενα «υπερ-ηφαίστεια», όπως το Εθνικό Πάρκο του Yellowstone στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη λίμνη Toba στην Ινδονησία ή τον ηφαίστειο Taupo στη Νέα Ζηλανδία, τα οποία φυλάσσουν κάτω από την επιφάνεια τεράστιες δεξαμενές μάγματος, της τάξης των χιλιάδων κυβικών χιλιομέτρων”. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως η παρουσία τους αποκαλύπτεται “από επιφανειακά ίχνη όπως εκρηκτικά αποθέματα, κρατήρες, παραμορφώσεις του εδάφους και εκπομπές αερίων”.
“Ωστόσο, ελλείψει τέτοιων σημάτων” τονίζει το INGV “μεγάλοι όγκοι μάγματος μπορούν να παραμείνουν κρυμμένοι και απαρατήρητοι στα βάθη του φλοιού της Γης, όπως στην περίπτωση της Τοσκάνης, όπου εδώ και εκατομμύρια χρόνια η μαγματική δραστηριότητα είναι κυρίως πλουτωνική”. Εξού και η καινοτομία.
Όπως δήλωσε ο Ματέο Λούπι, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Επιστημών της Γης της Σχολής Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης που ηγήθηκε της έρευνας «γνωρίζαμε ότι αυτή η περιοχή, που εκτείνεται από βορρά προς νότο κατά μήκος της Τοσκάνης, είναι γεωθερμικά ενεργή, αλλά ήταν δύσκολο να φανταστούμε τόσο μεγάλες δεξαμενές μάγματος. Αυτή η ανακάλυψη είναι εξαιρετική».
Όπως σημειώνει ο Ντομένικο Μοντανάρι, συντονιστής των δραστηριοτήτων για το Cnr-Igg «πρόκειται για μια μέθοδο που επιτρέπει την «ακτινογραφία» του φλοιού της Γης αξιοποιώντας τις δονήσεις που παράγονται συνεχώς από τα κύματα του ωκεανού, τον άνεμο ή τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η διάδοση αυτών των σημάτων καταγράφεται από σεισμικούς αισθητήρες υψηλής ανάλυσης που είναι εγκατεστημένοι στην επιφάνεια – σε αυτή τη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν περίπου 60. Όταν τα σεισμικά κύματα διαδίδονται με ασυνήθιστα χαμηλές ταχύτητες, αυτό μπορεί να υποδηλώνει ζώνες συσσώρευσης μερικώς λιωμένων πετρωμάτων, που μπορούν να συσχετιστούν με μια δεξαμενή μάγματος».
Αποτέλεσμα της μελέτης ήταν η “ανακατασκευή μιας τρισδιάστατης εικόνας της εσωτερικής δομής της περιοχής που ερευνήθηκε”, σημειώνει το INGV στο δελτίο τύπου. Σύμφωνα με τον Τζιλμπέρτο Σακκορότι του INGV «αυτά τα αποτελέσματα είναι σημαντικά τόσο για τη βασική έρευνα όσο και για τις πρακτικές εφαρμογές, πρωτίστως για την ποσοτικοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού μιας περιοχής. Πέρα από το μεγάλο επιστημονικό τους ενδιαφέρον, αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι η τομογραφία από περιβαλλοντικό σεισμικό θόρυβο, εξερευνώντας τον υπόγειο χώρο με γρήγορο, χαμηλού κόστους και χωρίς καμία επίπτωση στο περιβάλλον τρόπο, μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό εργαλείο για την ενεργειακή μετάβαση».
Όπως σημειώνει το INGV, η ανακάλυψη ανοίγει το δρόμο “για ταχύτερες και οικονομικότερες μεθόδους εξερεύνησης, ακόμη και για τον εντοπισμό λιθίου και στοιχείων σπάνιων γαιών, των οποίων ο σχηματισμός συνδέεται στενά με τα βαθιά μαγματικά συστήματα”. Μια σκέψη, η οποία ήδη βρίσκεται στα σχέδια της Ιταλικής Κυβέρνησης εδώ και διάφορα χρόνια, ακριβώς για τις ηφαιστειακές περιοχές μεταξύ Νότιας Τοσκάνης και Βορείου Λατίου, στην Κεντρική Ιταλία.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
