Το «Without Blood» καταπιάνεται με ένα θέμα που δικαιολογεί απολύτως την ύπαρξή του αλλά – δυστυχώς – δραματουργία που δυσκολεύεται να αξιοποιηθεί πλήρως κατά τη σύντομη διάρκειά του.
Η Αντζελίνα Τζολί επιστρέφει πίσω από την κάμερα στα αγαπημένα θέματά της: στις συνέπειες του πολέμου, στο αποτύπωμα της μνήμης που αφήνει η βία και στη δυσκολία της συμφιλίωσης, οργανώνοντας μια συνάντηση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που συνδέονται από ένα κοινό βίωμα στο παρελθόν. Το αναπάντητο ερώτημα που αιωρείται είναι, τι συμβαίνει όταν εκείνος που θυμάται τον εαυτό του ως επιζώντα ενώ εκείνη είχε προσλάβει διαφορετικά την ίδια ιστορία; Με αυτά τα συστατικά, υπάρχει η δυνατότητα μιας ουσιαστικής αντιπαράθεσης που θα κέρδιζε κάθε ανάσα του κοινού. Η ταινία, όμως, επανέρχεται τόσο επίμονα στα φλύαρα και αποκλειστικά λεκτικά εξεφρασμένα νοήματά της, ώστε σταδιακά περιορίζει τη δύναμή τους. Μας εξηγεί τι διακυβεύεται αλλά στην ουσία, το επαναδιατυπώνει άπειρες φορές και κατόπιν το υπογραμμίζει και μουσικά.
Βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Αλεσάντρο Μπαρίκο, η ταινία παρακολουθεί τη Νίνα, η οποία – παιδί ακόμα -, βλέπει σχεδόν στα μάτια της να δολοφονούν την οικογένειά της στο ίδιο της το σπίτι ενόσω εκείνη είναι φυγαδευμένη στο υπόγειο. Αυτό το γεγονός θα αναμοχλευθεί μέσα από μια συνάντησή, πολλά χρόνια αργότερα, με τον Τίτο, έναν άνδρα που συνδέεται με εκείνα τα γεγονότα καθώς… ήταν παρόντας. Η Σάλμα Χάγιεκ και ο Ντεμιάν Μπισίρ αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο ερμηνευτικό βάρος σε μια αφήγηση που στηρίζεται κυρίως στη συνομιλία τους και στις αναπολήσεις από το παρελθόν. Αυτή η περιορισμένη δραματική συνθήκη θα μπορούσε να λειτουργήσει εξαιρετικά στο θέατρο: Δύο πρόσωπα, ένας κοινός τόπος μνήμης και μια άνιση κατανομή ευθύνης θα αρκούσαν για να δημιουργήσουν ένταση. Προϋπόθεση θα ήταν κάθε αποκάλυψη να αλλάζει κάτι στη μεταξύ τους σχέση, κάθε υπεκφυγή να έχει κόστος και κάθε παύση να αφήνει ανοιχτό ένα ενδεχόμενο. Όμως στο «Without Blood», δεν βλέπουμε θέατρο (αλλά ταινία), και οι μακροσκελείς αφηγήσεις δεν μεταβάλλουν αναλόγως τη δραματική κατάσταση, απλά ξεχειλώνουν την αφήγηση με πληροφορίες, αφήνοντας τη συναισθηματική και ηθική ζώνη, αμετακίνητη προκαλώντας μια κουραστική επαναληπτικότητα στης ταινίας.
Η επιστροφή σε ένα τραυματικό γεγονός μπορεί να αποδώσει την αδυναμία ενός ανθρώπου να απομακρυνθεί από αυτό, για να αποκτήσει, ωστόσο, κινηματογραφική ουσία και χρήση, χρειάζεται κάθε επιστροφή να διαφοροποιεί την προηγούμενη ή τουλάσχιστον να μετακινεί την ευθύνη. Εδώ η επανάληψη καταλήγει συχνότερα σε επιβεβαίωση, με τον θεατή να έχει ήδη καταλάβει τη σημασία όσων συνέβησαν, και απλά να καλείται να παρακολουθήσει ακόμη μία διατύπωση του «δράματος» με τη διάρκεια να συσσωρεύεται, χωρίς αντίστοιχη εμβάθυνση. Η όλη δε θεατρικότητα επιβαρύνει αυτή την αίσθηση, επειδή η Τζολί αντιμετωπίζει τον διάλογο ως βασικό φορέα σχεδόν κάθε νοήματος. Η θεατρικότητα, αντί να προσφέρει ακρίβεια, ένταση και συγκέντρωση στερείται της οικονομίας που θα απαιτούσε ένα αυστηρό έργο δωματίου. Οι χαρακτήρες έχουν πολλά να εξηγήσουν και λιγότερες ευκαιρίες να υπάρξουν έξω από τις εξηγήσεις τους. Οι σύντομες αναδρομές σε ύφος μικρών flash backs διευρύνουν τον χώρο της αφήγησης, χωρίς να λύνουν σταθερά το πρόβλημα που προαναφέραμε.
Ανάλογη είναι η λειτουργία της μουσικής. Η έντονη παρουσία της καθορίζει το συναισθηματικό ύψος των σκηνών και περιορίζει τον χώρο της αμφιβολίας. Σε μια ιστορία όπου η σχέση των δύο προσώπων θα έπρεπε να μας αφήνει ανήσυχους ή αγχωμένους, η μουσική επένδυση προσφέρει υπερβολικά συχνά μια έτοιμη συναισθηματική ερμηνεία: Κατευθύνει κυρίως προς τη θλίψη, τη συμπόνια ή την προσδοκία μιας προσέγγισης προτού αυτά κερδηθούν πλήρως από τη δραματουργία. Η επιμονή της δημιουργεί τελικά ομοιομορφία με τις ουσιαστικές κορυφώσεις να δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν.
Το βαθύτερο ζήτημα αφορά την απόσταση ανάμεσα στη σοβαρότητα του θέματος και στην ακρίβεια της επεξεργασίας του. Η Τζολί αγνοεί πλήρως το ιστορικό πλαίσιο, με αυτή την αφαίρεση να επιδιώκει την οικουμενικότητα, αλλά τελικά να πληρώνει το τίμημα.
Η αναγνώριση ότι περισσότεροι από ένας άνθρωποι τραυματίστηκαν εκείνη τη χρονική περίοδο δεν αρκεί για να εξηγήσει τη σχέση τους με την κοινή οδύνη να μην εξισώνει αυτομάτως τις ευθύνες τους. Σε αυτό το δύσκολο σημείο η ταινία θα μπορούσε να αποκτήσει πραγματική αιχμή, αντ’ αυτού, υπογραμμίζεται συχνά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στη συγκινησιακή προσέγγιση των προσώπων παρά στη διερεύνηση της απόστασης που τα χωρίζει, έτσι, η αντιπολεμική της θέση παραμένει κατανοητή και σεβαστή, αλλά προσφέρει λιγότερα απ’ όσα υπόσχεται η δραματική της αφετηρία.
Η απογοήτευση γίνεται μεγαλύτερη αν δει κανείς το «Without Blood» μέσα στη σκηνοθετική διαδρομή της Τζολί. Οι πρώτες της επιλογές είχαν το στοιχείο της έκπληξης, κυρίως ως προς τη φιλοδοξία και την προθυμία να απομακρυνθεί από την ασφάλεια της περσόνας μιας σταρ μεγατόνων. Με το «In the Land of Blood and Honey» (2011) στράφηκε στον πόλεμο της Βοσνίας και ακολούθησαν το «Unbroken» (2014) -ίσως η πιο ολοκληρωμένη από τις δουλειές της-, το «By the Sea» (2015) στο οποίο συμπρωταγωνίστησε με τον τότε σύζυγό της Μπραντ Πιτ και το «First They Killed My Father» (2017). Θα ήταν ανακριβές να περιγράψουμε αυτή την πορεία ως αδιάκοπη πτώση από ένα αψεγάδιαστο ξεκίνημα. Ήδη το «In the Land of Blood and Honey» φανέρωνε την απόσταση ανάμεσα στην τόλμη του εγχειρήματος και στον έλεγχο των εκφραστικών μέσων. Το «Unbroken» διέθετε αφηγηματική οργάνωση, αλλά έτεινε να μετατρέπει την αντοχή του ήρωα σε διαδοχή δοκιμασιών που επιβεβαίωναν την ίδια αρετή (βέβαια ήταν στουντιακή ταινία μεγάλων φιλοδοξιών οπότε οι επιλογές αυτές μπορούσαν να δικαιολογηθούν). Το «By the Sea» μελετούσε την παρατεταμένη συζυγική δυσφορία, χωρίς να το κατακτά με συνέπεια, αλλά βλέποντας έστω το βίωμα. Το «First They Killed My Father», αντίθετα, έδειξε καθαρότερα τι μπορεί να πετύχει η Τζολί όταν βρίσκει μια συγκεκριμένη οπτική θέση. Η εμπειρία του παιδιού οργάνωνε την αφήγηση και περιόριζε την ανάγκη για γενικές διακηρύξεις.
Το «Without Blood» πνίγεται στην αβεβαιότηα. Η συνέπεια των ενδιαφερόντων της Τζολί παραμένει εμφανής, αλλά η θεματική συνέπεια από μόνη της δεν συγκροτεί κινηματογραφική ματιά. Εδώ η σκηνοθεσία μοιάζει υπερβολικά βέβαιη για το συμπέρασμά της και λιγότερο περίεργη για τη διαδρομή προς αυτό, καταλήγοντας διδακτική αν όχι και τηλεοπτική.
Μέσα σε αυτό το αυστηρά ελεγχόμενο πλαίσιο, η Σάλμα Χάγιεκ προσφέρει τις πιο ανθρώπινες στιγμές της ταινίας. Η συγκράτησή της αφήνει να φανεί η προσπάθεια της Νίνα να διατηρήσει τον έλεγχο της συνάντησης και της ίδιας της εικόνας της. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα σε όσα εκφράζει και σε όσα φαίνεται να συγκρατεί, δίνοντας τη δυνατότητα στη Χάγιεκ σε στιγμές να διορθώσει τη στατικότητα της γραφής. Τελικά, το «Without Blood» εξαντλεί μέρος της δύναμής του προσπαθώντας να εξασφαλίσει ότι κανένα νόημα και κανένα συναίσθημα δεν θα περάσει απαρατήρητο. Η Τζολί έχει επιλέξει ένα δύσκολο θέμα ξανά και για αυτό θα χρειαζόταν να εμπιστευτεί περισσότερο τη δυσκολία του.
Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τορόντο στις 8 Σεπτεμβρίου 2024, στο τμήμα Special Presentations. Περιλήφθηκε επίσης στο πρόγραμμα του New York Latino Film Festival τον Σεπτέμβριο του 2026, ενώ η αμερικανική κινηματογραφική της έξοδος έγινε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
