Για πρώτη φορά, η σεξουαλική βία που υπέστησαν οι Κύπριες εντάσσεται επισήμως στην ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη, καθώς η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υιοθέτησε το ψήφισμα της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) για τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, με 575 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 43 αποχές. Εισηγήτρια ήταν η Ελεονώρα Μελέτη (ΕΛΚ/Νέα Δημοκρατία). Για πρώτη φορά, η σεξουαλική βία που υπέστησαν οι Κύπριες εντάσσεται επισήμως στην ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη.
Το ψήφισμα «καταδικάζει με τον πιο έντονο τρόπο» την στρατιωτική εισβολή και τη συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή από την Τουρκία, ως σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και εμπόδιο στην ειρήνη, τη σταθερότητα και τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας.
Ανταπόκριση από Βρυξέλλες
Αναγνωρίζει ρητά τις ειδικές και μακροχρόνιες συνέπειες στις Κύπριες γυναίκες και κορίτσια, όπως τη σεξουαλική βία ως όπλο πολέμου, άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, τη βίαιη εκτόπιση, τη διάλυση οικογενειών, και την ευρύτερη κοινωνική, οικονομική και ψυχολογική βλάβη.
Τονίζει ότι η Τουρκία φέρει συνεχιζόμενη ευθύνη κατά το διεθνές δίκαιο για παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένων «σοβαρών παραβιάσεων» των Συμβάσεων της Γενεύης, και οφείλει να παράσχει πλήρη αποκατάσταση (restutition, rehabilitation, satisfaction, εγγυήσεις μη επανάληψης) στα θύματα.
Παράλληλα καλεί τα κράτη‑μέλη να εξασφαλίσουν αποτελεσματική και ολιστική αποζημίωση για όλα τα θύματα έμφυλης και σεξουαλικής βίας, και ζητά την επείγουσα επανέναρξη των διαπραγματεύσεων επίλυσης του Κυπριακού, στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως ορίζουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Το κείμενο υπογραμμίζει ότι οι εμπειρίες, το θάρρος και η αντοχή των Κυπρίων γυναικών και κοριτσιών έμειναν ως τώρα αόρατα και υποτιμημένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, και ταυτόχρονα τις αναγνωρίζει ως βασικούς φορείς αντίστασης, αλληλεγγύης και οικοδόμησης ειρήνης.
Θέτει ως προϋπόθεση κάθε μελλοντικής πολιτικής διαδικασίας για το μέλλον του νησιού την ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών, σύμφωνα με το ψήφισμα 1325 του ΣΑ/ΟΗΕ, και ζητά στοχευμένες ψυχοκοινωνικές πολιτικές για τις γυναίκες και τα κορίτσια που υπέστησαν εκτόπιση και βία. Αναγνωρίζει τη μακροπρόθεσμη φτώχεια, τον αποκλεισμό και το στίγμα που συνδέονται με τη σεξουαλική βία σε συνθήκες σύγκρουσης, ενθαρρύνει την ανάδειξη μνημείων (π.χ. Μνημείο Γυναικών Θυμάτων Σεξουαλικής Βίας στη Λευκωσία) και καλεί τα κράτη‑μέλη με αντίστοιχες εμπειρίες να σπάσουν τη σιωπή, να καταγράψουν ειδικά τις παραβιάσεις κατά γυναικών και κοριτσιών και να θεσπίσουν μηχανισμούς αποζημίωσης.
Ακόμη, το ψήφισμα καλεί τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να ερευνήσει τα αρχεία για να τεκμηριώσει τα εγκλήματα στην Κύπρο και ενθαρρύνει την ΕΕ και τα κράτη‑μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς αποζημίωσης για τα θύματα σεξουαλικής βίας, σύμφωνα με την Οδηγία για τα δικαιώματα των θυμάτων.
Ζητά πανευρωπαϊκή ευαισθητοποίηση για τη σεξουαλική βία σε συγκρούσεις, τη διοργάνωση δημόσιας ακρόασης με επιζώσες από Κύπρο και άλλες συγκρούσεις, ενίσχυση των νομικών πλαισίων στην Κύπρο για δικαιοσύνη με επίκεντρο τα θύματα, και αυξημένη χρηματοδότηση για την Επιτροπή Αγνοουμένων.
Τέλος, επαναβεβαιώνει ότι η ΕΕ έχει πολιτική, ηθική και νομική υποχρέωση να υπερασπίζεται την αξιοπρέπεια, τα δικαιώματα και τη μνήμη όλων των πολιτών της, ζητά ενισχυμένες υπηρεσίες στήριξης θυμάτων στην Κύπρο, πλήρη εφαρμογή του πλαισίου «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια» και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, και χαιρετίζει τον ρόλο της κυπριακής κοινωνίας πολιτών και των δικοινοτικών πρωτοβουλιών.
Ελ. Μελέτη: «Το συλλογικό τραύμα των Κυπρίων δεν θα παραμείνει ούτε βουβό ούτε αόρατο»
Στην τοποθέτησή της στην ολομέλεια, η Ελεονόρα Μελέτη κάλεσε τους συναδέλφους της να στηρίξουν «την ιστορία πίσω από το ψήφισμα» και «όχι απλώς ένα ψήφισμα για την Κύπρο». Επισήμανε, δε, ότι οι γυναίκες που συνάντησε η αποστολή της επιτροπής FEMM, στη Λευκωσία, έσπασαν τη σιωπή τους για πρώτη φορά μετά από 51 χρόνια, και ότι ανάμεσά τους υπήρχαν ανήλικα κορίτσια, έγκυες, μητέρες, γιαγιάδες.
Στο περιθώριο της ψηφοφορίας, η εισηγήτρια ανέφερε ότι τα θύματα σεξουαλικής βίας του 1974 υπολογίζονται από 700 έως 1.500 άτομα (γυναίκες, άνδρες και παιδιά). Από τις επιζώσες, μόνο 80 λαμβάνουν σήμερα κρατική στήριξη.
«Δώσαμε μια υπόσχεση πως ο πόνος αυτών των γυναικών, το συλλογικό τραύμα των Κυπρίων, δεν θα παραμείνει ούτε βουβό ούτε αόρατο. Δεν είναι λοιπόν το ψήφισμα που σας καλώ να στηρίξετε, αγαπητοί συνάδελφοι. Είναι η ιστορία που έχει ήδη γραφτεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παρεμβάσεις στην Ευρωβουλή
Ο Λουκάς Φουρλάς (ΕΛΚ, Κύπρος) μίλησε για «νίκη των ίδιων των γυναικών που βρήκαν τη δύναμη να μιλήσουν», προσθέτοντας πως η απόφαση δημιουργεί σημαντικό προηγούμενο για την αναγνώριση της έμφυλης και σεξουαλικής βίας σε ένοπλες συρράξεις παγκοσμίως.
Ο Γιώργος Γεωργίου (Αριστερά/ΑΚΕΛ, Κύπρος) υπογράμμισε ότι «ο βιασμός δεν έχει χρώμα, φυλή ή θρησκεία» και ζήτησε ο κοινός πόνος να γίνει μοχλός δικοινοτικής συνεργασίας.
Στους 33 που καταψήφισαν συγκαταλέγεται η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Ίρμχιλντ Μποσντορφ (AfD/ESN, Γερμανία), η οποία χαρακτήρισε την ψηφοφορία «ακατανόητη». Η Αφροδίτη Λατινοπούλου (Patriots for Europe, Ελλάδα) επιτέθηκε από άλλη γωνία στους συναδέλφους της για τη στάση τους απέναντι στην Άγκυρα, δεδομένης της συνέχειας της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ.
Αντίδραση του ψευδοκράτους
Η τουρκοκυπριακή πλευρά αντέδρασε έντονα. Το «υπουργείο Εξωτερικών» των κατεχομένων χαρακτήρισε το ψήφισμα «εκδήλωση της μεροληπτικής και πολιτικά υποκινούμενης προσέγγισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», καταγγέλλοντας ότι «διαστρεβλώνει την τουρκική στρατιωτική επέμβαση του 1974», με το γνώριμο επιχείρημα της «εγγυήτριας δύναμης».
Σημειώνεται ότι, το ψήφισμα είναι προϊόν διερευνητικής αποστολής της επιτροπής FEMM στην Κύπρο, 26–28 Μαΐου 2025, όπου επιζώσες κατέθεσαν σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση στη Λευκωσία, ανταποκρινόμενες σε πρωτοβουλία του Λουκά Φουρλά. Η επιτροπή FEMM ενέκρινε το κείμενο στις 3 Ιουνίου με 28 ψήφους υπέρ, 4 κατά και μία αποχή. Τον Μάρτιο, ο κ. Φουρλάς είχε παραδώσει τη σχετική έκθεση στον Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη.
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
