Στα τέλη του 2026. ανεβαίνει η ΟΠΕΡΑ «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, η πρώτη παγκοσμίως όπερα για τον Ιωάννη Καποδίστρια από τον διεθνώς βραβευμένο συνθέτη κινηματογραφικής μουσικής Zorzes Katris.
H δραματική όπερα «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, η δολοφονία ενός ανεκπλήρωτου έρωτα» αποτελεί την τελευταία συνθετική γραφή μεγάλης φόρμας του βραβευμένου Γάλλου (ελληνικής καταγωγής) συνθέτη κινηματογραφικής μουσικής Zorzes Katris και είναι βασισμένη κυρίως στον συναισθηματικό βίο του Κερκυραίου Έλληνα κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια.
Ο συνθέτης Zorzes Katris
Στην πολυαναμενόμενη αυτήν όπερα η δραματουργία εκτυλίσσεται στην Κέρκυρα τέλη του 18ου αιώνα για να ακολουθήσει η Ρωσία και η Ελλάδα αρχές του 19ου αιώνα μέσα από ένα λιμπρέτο που δομείται φιλοσοφικά στο τρίπτυχο Όραμα – Έρωτας – Αυτοθυσία. Ο Καποδίστριας παρουσιάζεται ως ο ήρωας που εντάσσεται σε ένα πλαίσιο καθαρής τραγωδίας, καθώς στο τέλος «δολοφονείται» με τα χαρακτηριστικά της «αυτοεκπληρούμενης προφητείας». Η πλοκή δεν εστιάζει
αποκλειστικά στην σύγκρουση της πολιτικής και της διπλωματικής του διαδρομής, αλλά ότι αποκαλύπτεται ο «άνθρωπος» Καποδίστριας, ο απίθανα συναισθηματικός, που καταφέρνει να συνδυάζει την αυστηρότητα του χαρακτήρα του μέσα από τις πιο τρυφερές και βαθιά ανθρώπινες εκδηλώσεις απέναντι στην Ρωξάνδρα Στούρτζα και στο όραμα ενός εθνικού ιδεώδους που αποτέλεσαν για τον ίδιο «έναν ανεκπλήρωτο έρωτα». Μία προσωπικότητα τραγική στην ουσία, υπό την έννοια της ανθρώπινης ύπαρξης που συνδέεται με τις συγκρουσιακές καταστάσεις της ζωής και που επιλέγει ο
ίδιος συνειδητά να βαδίσει με χαρακτηριστική ανιδιοτέλεια προς την συντροφική απώλεια και τον θάνατο.
Μία όπερα για τον… ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
Πρόκειται για μια μεγαλοπρεπή όπερα με έντονο το δραματικό στοιχείο συνδυάζοντας αρκετά στοιχεία της κινηματογραφικής μουσικής αλλά και της όπερας του 19ου αιώνα. Το Bel Canto στο λυρικό τραγούδι, η προσθήκη της Banda Interna στην διανομή της παρτιτούρας – πέραν του κλασικού συμφωνικού και χορωδιακού συνόλου – είναι μερικά από τα στοιχεία του βερισμού που θέλησε ο συνθέτης να επανεντάξει στις σελίδες της παρτιτούρας. Ο λυρισμός ξεχωρίζει στις περισσότερες σκηνές της όπερας εμπεριέχοντας επιπλέον στοιχεία όπως: η μεγαλοπρέπεια, που ανακλάται η αυτοκρατορική Ρωσία του τσάρου Αλέξανδρου Α΄, αλλά και η αριστοκρατική ατμόσφαιρα της οικογένειας του Καποδίστρια στην Κέρκυρα.
Σύμφωνα με τον συνθέτη το λιμπρέτο της όπερας αφηγείται την εσωτερική (ψυχικά) σύγκρουση που έζησε ο Καποδίστριας. Την ψυχική παλινδρόμηση ανάμεσα στο συλλογικό όραμα της απελευθέρωσης του ελληνικού έθνους και την βαθιά
συναισθηματική σχέση που ανέπτυξε η γνωριμία του με την Ρωξάνδρα Στούρτζα που καταλήγει σε έναν ανεκπλήρωτο έρωτα.
Η διανομή των λυρικών καλλιτεχνών στην όπερα “ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ” εκτείνεται σε δεκαπέντε διαφορετικούς ρόλους όπου καθορίζουν τις συγκρουσιακές καταστάσεις και τα γεγονότα που θα βιώσει ο Καποδίστριας μέσα από το δική του
κοσμοθέαση, οδηγώντας τον ίδιο σε διάφορες αποχρώσεις έντασης, συλλογισμού, αλλά και προσωπικού απολογισμού ειδικά στην τελευταία σκηνή της δολοφονίας του.
Η πολυετής έρευνα γύρω από την ιστορική βιογραφία του Καποδίστρια και τα μουσικά προσχέδια για την σύνθεση της όπερας αρχίζει από το 2010 και έφερε τον συνθέτη σε θέση να αντιληφθεί τις αλλαγές τόσο στο μουσικό όσο και στο ιστορικό τοπίο που θα έπρεπε να προβεί, ώστε να συγκεραστούν οι διαστάσεις μίας κλασικής μεν αλλά αρκετά σύγχρονης δε όπερας για την εποχή του 21ου αιώνα. ”Συνειδητά υπάρχει ένας «μουσικός προσανατολισμός» προς την συνθετική φόρμα του Richard Wagner καθώς στην όπερα «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» δεν υπάρχει εισαγωγή με την κλασική έννοια που συναντάμε στο οπερατικό έργο των Μότσαρτ ή του Βέρντι, αλλά ένα είδος σύγχρονου πρελούδιου που δομείται από την σύντομη εκδοχή των βασικών μουσικών θεμάτων που ακούγονται κατά την διάρκεια της όπερας” συμπληρώνει ο συνθέτης.
Ο μαέστρος Μύρων Μιχαηλίδης
ο χρονικό «ταξίδι» της όπερας «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ»
Στην μουσική της όπερας “ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ” συλλειτουργούν διάφορα στοιχεία και τεχνικές σύνθεσης μέσα από την μίξη της κινηματογραφικής μουσικής του 20ού – 21ου αιώνα και την όπερα του 19ου αιώνα, δημιουργώντας έτσι μια πολυεπίπεδη
μουσική γλώσσα. Οι άριες και τα ντουέτα των ρόλων αντικατοπτρίζουν άλλοτε στιγμές έξαρσης και άλλοτε στιγμές εσωτερικής και βαθιάς εξομολόγησης. Τον μελαγχολικό και ενίοτε εσωστρεφή χαρακτήρα του Καποδίστρια πλαισιώνουν συχνά δραματικές κορυφώσεις – στοιχεία που εμπνεύστηκε ο συνθέτης από την επίσημη καταγεγραμμένη ιστορική βιογραφία και βιβλιογραφία για τον Καποδίστρια, πλέον των 4000 σελίδων.
Ένα ενδεικτικό ακόμη στοιχείο της μουσικής γλώσσας που χαρακτηρίζει την όπερα αυτή, ακούγεται στην Γ΄ πράξη, καθώς τόσο στον κάθετο άξονα (αρμονία) όσο και στον οριζόντιο άξονα (μελωδία), ξεχωρίζουν διάφορα μελωδικά μοτίβα που
θυμίζουν τα χαρακτηριστικά του δημώδους ελληνικού τραγουδιού. Μια επιλογή του συνθέτη να συλλειτουργήσει το «ευρωπαϊκό» πορτραίτο του Ιωάννη Καποδίστρια με το φατριαστικό πορτραίτο του φεουδάρχη και αρχιστράτηγου Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.
Το φινάλε της όπερας «ντύνει» η σύγχρονη εικαστική και σκηνοθετική προσέγγιση της παράλληλης δράσης επί σκηνής. Δύο σετ σκηνικών, που δημιουργούν διαφορετικό τόπο και χρόνο. Ένα ειδικό installation με χρήση micro projections που
ερεύνησε και επιμελήθηκε ο ίδιος ο συνθέτης «ντύνουν» το θρηνητικό φινάλε «της δολοφονίας ενός ανεκπλήρωτου έρωτα».
Ο συγγραφέας Παναγιώτης Τερπάνδρου Ζαχαρίου
Το «σύγχρονο» λογοτεχνικό κείμενο της όπερας “ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ”
Το λιμπρέτο διαπνέεται από μία αινιγματική και έντονα φορτισμένη πλοκή λόγω των διαφορετικών επιπέδων που δημιουργούν οι ετερόκλητοι ρόλοι των χαρακτήρων καθώς αυτοί δεν αποτελούν πάντα την «ομόφωνη πλευρά» απέναντι στα πιστεύω του Καποδίστρια. Μοναδικό χαρακτηριστικό που θα ακούσουμε στην όπερα «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» είναι η γλώσσα του λιμπρέτου. Ο συνθέτης Zorzes Katris ενώ στην αρχή προσανατολίστηκε καθαρά στην σύγχρονη νέα ελληνική γλώσσα
(καθομιλουμένη), στην συνέχεια αναθεώρησε και στράφηκε συνειδητά – με την καταλυτική συμβολή του καταξιωμένου δοκιμιογράφου και συγγραφέα Παναγιώτη Τερπάνδρου Ζαχαρίου – προς την πρωτότυπη ιδέα, να δημιουργηθεί ένα ελληνικό γλωσσικό ιδίωμα όπου θα ηχούσε ανάμεσα στην καθαρεύουσα και την νεοελληνική γλώσσα σε έμμετρο ιαμβικό στίχο.
Χαρακτηριστικός δε, είναι ο ακόλουθος σχολιασμός του δοκιμιογράφου και συγγραφέα Παναγιώτη Τερπάνδρου Ζαχαρίου:
«Λαμβάνοντας υπόψιν την αδιάσπαστη τρισχιλιετή συνέχεια της Ελληνικής γλώσσης, επιστρατεύονται λήμματα ή δημιουργούνται νέα, με γνώμονα την μουσικότητα και το εύηχον της γλώσσης που μπορούν να προκύψουν αντλώντας από το διαχρονικό αντλιοστάσιο της Ελληνικής.»
Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι ο πλουραλισμός της γλώσσας του λιμπρέτου θα «αποζημιώσει» τους λάτρεις της ιταλικής όπερας, καθώς ο συνθέτης μερίμνησε σε αρκετές σκηνές να «ηχεί» και η ιταλική γλώσσα, δεδομένου ότι ο Καποδίστριας
συνδέεται βιωματικά με την Ιταλία καθώς έλαβε εξαιρετική ακαδημαϊκή μόρφωση στην ιατρική και την φιλοσοφία από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβας.
Τα κείμενα στην ιταλική γλώσσα έχει αποδώσει η ιστορικός-μεταφράστρια και National Convener ICHRPI Τζίνα Γεωργία Καρβουνάκη ενώ στο λιμπρέτο της όπερας έχουν προσφέρει – έπειτα από προσωπική και προσεκτική επιλογή του συνθέτη
- την «ποιητική» τους πέννα οι ακόλουθοι Έλληνες δημιουργοί: Δάφνη Βουβάλη, Γιώργος Λαδοβρέχης, Κωνσταντίνος Μπούρας, Ελένη Οικονόμου, Γιώργος Παπαδόπουλος, Ηλίας Παπακωνσταντίνου, Τούλα Τόλια, Γιάννης Φιλιππάκης, ενώ την πρόσθετη δραματουργική επεξεργασία στην δεύτερη σκηνή της Α΄πράξης έχει επιμεληθεί ο σεναριογράφος Γιώργος Κατσούλας.
Η όπερα «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» αναμένεται να ανέβει σε παγκόσμια πρεμιέρα τέλη του 2026 από μία εξαιρετική διανομή λυρικών καλλιτεχνών, σε μουσική διεύθυνση του διεθνώς καταξιωμένου αρχιμουσικού Μύρωνα Μιχαηλίδη. - ΟΠΕΡΑ “ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ” – Η δολοφονία ενός ανεκπλήρωτου έρωτα
Μουσική / Ενορχήστρωση: Zorzes Katris
Σύνοψη Λιμπρέτου: Zorzes Katris
Λιμπρέτο: Π. Τ. Ζαχαρίου, Zorzes Katris
Πρόσθετα κείμενα: Όλγα Νικολαΐδου
Επιλεγμένη Ποίηση: Δάφνη Βουβάλη, Γιώργος Λαδοβρέχης,
Κωνσταντίνος Μπούρας, Ελένη Οικονόμου, Γιώργος Παπαδόπουλος,
Ηλίας Παπακωνσταντίνου, Τούλα Τόλια, Γιάννης Φιλιππάκης
Απόδοση κειμένων στην ιταλική γλώσσα: Τζίνα Γεωργία Καρβουνάκη
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
