«Ο κόσμος κήπος έρημος, εν ω σπορά βλαστάνει, / ζιζανίων δ’ εστίν έμπλεως», έγραφε ο Ν. C. Germanacos.
Και ίσως τελικά, όπως ο ίδιος υπαινισσόταν, είναι τα «ζιζάνια» εκείνα που αντέχουν περισσότερο στον χρόνο.
Από χθες το βράδυ, ο Νικ Γερμανάκος δεν είναι πια μαζί μας παρά μόνο μέσα από το έργο του: την ποίηση, τις μεταφράσεις και τη σπάνια πνευματική του διαδρομή — μια διαδρομή που, παρά το εύρος της, δεν γνώρισε όσο άξιζε την αναγνώριση στην Ελλάδα εν ζωή.
Ο ποιητής και μεταφραστής γεννήθηκε το 1940 στην Κύπρο και μεγάλωσε μεταξύ Αγγλίας και Ουαλίας. Με υποτροφία στην Οξφόρδη, και πολυετή παρουσία στο Λονδίνο ως δάσκαλος, κατέληξε το 1965 στην Ελλάδα, όπου εντάχθηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους της Αθήνας.
Μέσω του μεταφραστή Κίμωνα Φράιερ, συνδέθηκε με σημαντικές μορφές της ελληνικής γραμματείας — από τον Γιάννη Ρίτσο και τον Στρατή Τσίρκα έως την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και τη Μαργαρίτα Καραπάνου — πολλούς από τους οποίους μετέφρασε στα αγγλικά, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διάδοση της νεοελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό.
Στη συνέχεια έζησε στην Κάλυμνο και την Κρήτη, διδάσκοντας Νεοελληνική Λογοτεχνία σε Αμερικανούς φοιτητές, πριν εγκατασταθεί μόνιμα στο Σαν Φρανσίσκο.
Το έργο του κινείται ανάμεσα σε τόπους, γλώσσες και ταυτότητες. Όπως ο ίδιος έλεγε, ήταν «πολιτιστικά Άγγλος, Ουαλός, Έλληνας, Κύπριος, Αμερικανός και Εβραίος» — μια πολλαπλότητα που διαπερνά και την ποίησή του.
Η ποιητική του συλλογή Ora et Labora, που κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα το 2023 (εκδ. Μελάνι, μτφρ. Ελένη Καρρά), συνιστά ένα ιδιότυπο έπος μετακινήσεων: από την Κύπρο στην Ουαλία, από την Κάλυμνο στην Κρήτη και από εκεί στην Αμερική. Ένα έργο που συνομιλεί με τη μνήμη, τη γη, τη θάλασσα και τον θάνατο.
Στις ΗΠΑ, το έργο του αναγνωρίστηκε από σημαντικούς μελετητές, ενώ μεταφραστές όπως η Κάρεν Έμεριχ και η Κάρεν Βαν Ντάικ υπήρξαν μαθητές του.
Πέρα από το συγγραφικό του έργο, όσοι τον γνώρισαν μιλούν για έναν άνθρωπο βαθιά καλλιεργημένο, ανήσυχο και μέχρι τέλους δημιουργικό — έναν δάσκαλο με ουσιαστική επίδραση σε όσους βρέθηκαν κοντά του.
Ο Νικ υπήρξε πάντα Δάσκαλος – εξαιρετικά καλλιεργημένος, ένα μέχρι τέλους νεανικό πνεύμα, ανήσυχο και υπερήφανο.
Συλλυπητήρια στην κόρη του Αλμπερτίνα, την εξίσου χαρισματική με τον πατέρα της, και στους τρεις γιους του, καθώς και στη σύζυγό του Anne Germanacos, με την οποία συνεργαζόταν στενά τόσο για την εικονογράφηση όσο και για την επιμέλεια και έκδοση των έργων του.
ΤΟ ΚΟΜΠΟΛΟΪ
Με το πρόσωπο σκαμμένο απ’ τον μόχθο —
τον ήλιο, τ’ αλάτι, τον άνεμο —
μια ανάσα απ’ τον θάνατο — έλεγε:
«Να μετράς τις λέξεις σαν τις χάντρες,
μια μια, για να μετράνε».
Με πρίμα τον καιρό
κι ελαφρύ χέρι στο τιμόνι,
το καΐκι τον υπάκουε σε μια θάλασσα
που σφάδαζε και τιναζόταν σαν φοράδα,
τη δάμαζε το τρυφερό του χάδι.
Έχει πεθάνει πια — πέθανε, λένε,
με το κασκέτο στο κεφάλι.
Δεν το ’βγαζε παρά μονάχα
όταν βουτούσε —
έβγαζε σφουγγάρια, αχινούς,
χταπόδια, φούσκες —
κι ένα που το λέγαμε «θαλασσομούνι» —
το άνοιγε, και ρουφούσαμε της θάλασσας
τη γλύκα, και την ωμή, ρόδινη σάρκα.
Ένα χαμόγελο τού ξέφευγε
σαν τρώγαμε την πονηρή ψαριά του.
«Να μετράς τις λέξεις σου,
τα πολλά τα γράμματα λωλαίνουσι τον άνθρωπο».
Ω Καπετάνιε, Καπετάνιε μου, θα ζυγιάζω
με προσοχή την κάθε λέξη, τα μετρημένα σου
λόγια λεβάντες στα πανιά μου
καθώς οδεύω προς του ήλιου μου τη δύση,
με το χέρι ελαφρύ στης ψυχής μου
το τιμόνι.
Σύντομα θε να σ’ έβρω.
από τη συλλογή Ora et Labora
Η κηδεία του θα γίνει αύριο Παρασκευή στο Σαν Φρανσίσκο (ΗΠΑ) όπου ζούσε.
Διαβάστε ακόμα:
Ο ποιητής της εβδομάδας: Νικ Γερμανάκος | Πέμπτη 16 Μαρτίου 2023
Νικ Γερμανάκος: Έχουμε ανάγκη την ποίηση περισσότερο από ποτέ
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
