Το μεγαλύτερο μυστήριο στον κόσμο της τέχνης φαίνεται να έχει λυθεί: Ο Banksy αποκαλύφθηκε ως ένας μεσήλικας άνδρας με γυαλιά από το Μπρίστολ της Αγγλίας, ονόματι Ρόμπιν Γκάνιγχαμ.
Το όνομά του αποκαλύφθηκε μετά από μια εκτενή έρευνα του Reuters, αν και πολλοί λένε ότι ήταν ένα κοινό μυστικό εδώ και χρόνια, καθώς είχε αναφερθεί από την βρετανική εφημερίδα Mail on Sunday ήδη από το 2008.
Όπως ήταν αναμενόμενο, ο καλλιτέχνης που είναι γνωστός ως Banksy δεν έχει ούτε επιβεβαιώσει ούτε αρνηθεί την ταυτότητά του και συνεχίζει να διατηρεί χαμηλό προφίλ. Το πώς η αποκάλυψη, που έγινε πρωτοσέλιδο παγκοσμίως, θα επηρεάσει το έργο του και την αξία του παραμένει αβέβαιο.
Ο Banksy δεν είναι ο μόνος που προτιμά να παραμείνει ανώνυμος. Μεταξύ των καλλιτεχνών που κρύβουν την ταυτότητά τους συγκαταλέγεται και ο Jerkface, ένας street artist από τη Νέα Υόρκη, γνωστός για τις μοναδικές του ερμηνείες αγαπημένων χαρακτήρων κινουμένων σχεδίων.
Σε ένα email προς το CNN – στο οποίο δεν αποκάλυψε την ταυτότητά του – ο Jerkface ανέφερε ότι η ανωνυμία εκτιμάται από καιρό στον χώρο των τεχνών.
«Αν κοιτάξουμε όλους τους δημιουργικούς τομείς, οι εικαστικές τέχνες είναι ένας από τους λίγους όπου η έκφραση μπορεί να γίνει χωρίς την ανάγκη αποκάλυψης της ταυτότητας κάποιου», είπε. «Οι ηθοποιοί και οι μουσικοί αλλάζουν το πραγματικό τους όνομα, αλλά συχνά δεν μπορούν να κρύψουν εύκολα το πρόσωπό τους. Οι συγγραφείς κρύβουν την ταυτότητά τους εδώ και αιώνες».
«Νομίζω ότι ο κόσμος απολαμβάνει την ειλικρίνεια ενός προφανώς πλασματικού χαρακτήρα», είπε ο Jerkface. «Οι άνθρωποι που εκτιμούν αυτούς τους καλλιτέχνες, δεν θέλουν να ξέρουν ποιος κρύβεται πίσω από τη μάσκα. Καταστρέφει το μυστήριο», είπε ο Jerkface, σύμφωνα με τον οποίο υπάρχει πραγματική απογοήτευση για την αποκάλυψη της ταυτότητας του Banksy.
Ο Νίκο Έπστιν είναι σύμβουλος τέχνης με έδρα τη Λισαβόνα, ο οποίος διαχειρίζεται επίσης μια διαδικτυακή πλατφόρμα τέχνης με την ονομασία Collector Connoisseur και διδάσκει μαθήματα στο οίκο δημοπρασιών Christie’s σχετικά με τη συλλογή και την αξιολόγηση έργων τέχνης. Δήλωσε στο CNN ότι εδώ και καιρό υπήρχαν «ψίθυροι» στον κλάδο σχετικά με τον Γκάνιγχαμ, αλλά είναι «απογοητευμένος» που επιβεβαιώθηκαν.
«Ήθελα η μνήμη του ανώνυμου καλλιτέχνη – και το μυστήριο που κρύβεται πίσω από αυτό – να παραμείνει ζωντανή. Ο Banksy είναι ένας υπερήρωας για πάρα πολλούς ανθρώπους. Ο κόσμος θέλει να πιστεύει αυτό το παραμύθι και τώρα έφτασε στο τέλος του.»
Είπε ότι του άρεσε η «ουδετερότητα» του να μην γνωρίζει αν ο Banksy ήταν άνδρας ή γυναίκα, ούτε το παρελθόν του. «Τώρα που έχει συνδεθεί οριστικά με έναν λευκό άντρα από το Μπρίστολ, απλά δεν με ενδιαφέρει πια τόσο πολύ».
Το κόστος της αποκάλυψης
Ο Banksy κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για να διατηρήσει την ανωνυμία του, αλλά είναι πιθανό αυτό να ξεκίνησε από ανάγκη. «Το να είναι ένας ανώνυμος, μυστηριώδης καλλιτέχνης ήταν μέρος της προσωπικότητάς του, αλλά ήταν επίσης μια πρακτική λύση που του επέτρεπε να μην εντοπίζεται από τις Αρχές», είπε ο Έπστιν.
Η αποκάλυψη της ταυτότητας του Γκάνιγχαμ ενδέχεται να επηρεάσει το έργο του Banksy, δήλωσε ο Έπστιν, ο οποίος πιστεύει ότι η αξία των έργων του βρισκόταν ήδη σε πτώση.
Τα έργα του Banksy πωλούνται για τεράστια ποσά. Το 2021, το «Love is in the Bin», ο πίνακας που αυτοκαταστράφηκε εν μέρει σε δημοπρασία τρία χρόνια νωρίτερα, πωλήθηκε για το εκπληκτικό ποσό των 18,5 εκατομμυρίων λιρών (21,3 εκατομμύρια ευρώ).
«Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι αν θα είναι ακόμα σε θέση να δημιουργήσει ενδιαφέροντα έργα τώρα που έχει αποκαλυφθεί η ταυτότητά του», δήλωσε ο Έπστιν, ο οποίος ανέφερε τα «εμβληματικά» δημιουργήματα του Banksy στην Ουκρανία και τη Δυτική Όχθη. «Πιστεύω ότι θα είναι πιο δύσκολο για αυτόν να το κάνει αυτό και νομίζω ότι θα υπάρξει μια μικρή πτώση στην παραγωγή και την οικονομική αξία».
Ωστόσο, η μετάβαση από την ανωνυμία στο να γίνει ένας καλλιτέχνης με όνομα δεν έβλαψε καλλιτέχνες όπως ο Ζαν-Μισέλ Μπασκιά, ο οποίος ξεκίνησε ως καλλιτέχνη γκράφιτι με το ψευδώνυμο SAMO, ή ο Μπράιαν Ντόνελι, γνωστός επαγγελματικά ως KAWS. Αλλά τέτοια παραδείγματα, σύμφωνα με τον Έπστιν, είναι σπάνια.
«Σκεφτείτε όλους τους street artists που δεν έχουν λάβει καμία αναγνώριση. Ίσως θέλουν να μπορούν να κάνουν γκράφιτι σε τρένα και διαφημιστικές πινακίδες χωρίς να αναγνωρίζονται με αυτόν τον τρόπο. Υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες που διατηρούν αυτή την ανωνυμία, αλλά δεν θα αναγνωριστούν με τον ίδιο τρόπο από την ιστορία της τέχνης».
Τα κίνητρα για την ανωνυμία ποικίλλουν, όπως εξήγησε ο καλλιτέχνης πίσω από το Hey Reilly, έναν δημοφιλή λογαριασμό στο Instagram που σατιρίζει διασημότητες με εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
«Για έναν street artist, η ανωνυμία είναι συχνά ένα ασπίδα προστασίας από τη δίωξη. Για μένα, είναι ένα εργαλείο για τη δημιουργική ελευθερία», δήλωσε ο καλλιτέχνης, ο οποίος είναι γνωστός μόνο ως Reilly.
Είπαν στο CNN ότι η ανωνυμία τους είναι ένα παράγωγο της «ντροπαλότητας» και της δια βίου αποφυγής του να φωτογραφίζονται. Ενώ οι άνθρωποι συχνά το βρίσκουν «απορίας άξιο», ο Reilly είπε ότι η ανωνυμία τους κάνει να αισθάνονται «πιο ελεύθεροι».
«Σε μια κουλτούρα που έχει εμμονή με το looksmaxxing και τη συνεχή έκθεση με τις selfie, υπάρχει μια τεράστια αίσθηση ανακούφισης στο να λες απλά “Όχι”. Η άρνηση να εμπλακείς σε αυτό το επίπεδο αυτοέκθεσης δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή. Είναι μια αντι-μοντέρνα στάση. Είναι ένας τρόπος να ανακτήσεις την ελευθερία σου από ένα σύστημα που απαιτεί να μετατρέψεις το πρόσωπό σου σε μάρκα πριν σου επιτραπεί να γίνεις καλλιτέχνης», είπε.
«Ουσιαστικά, η ανωνυμία μου επέτρεψε να αποφύγω την κατασκευή του «κοίτα με» των κοινωνικών μέσων, με την οποία απλά δεν μπορούσα να ασχοληθώ. Αλλά αφαιρώντας την προσωπική ταυτότητα, το έργο αποκτά μια πιο καθολική απήχηση», είπε ο Reilly.
«Όταν συναντώ τους ακόλουθους μου στην πραγματική ζωή, ζούμε αυτή την υπέροχη στιγμή γνήσιας σύνδεσης, όπως στον «Μάγο του Οζ», απλά χωρίς τη selfie».
Αν και συνήθως συνδέεται με τις εικαστικές τέχνες, η ανωνυμία είναι συνηθισμένη και σε άλλους κλάδους, όπως η μουσική, με πρώην ανώνυμους αστέρες όπως η Αυστραλή τραγουδίστρια Sia και το γαλλικό ηλεκτρονικό ντουέτο Daft Punk.
Στη λογοτεχνία, όλες οι αδελφές Μπροντέ προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν τις προκαταλήψεις εναντίον των γυναικών δημοσιεύοντας τα έργα τους υπό ανδρικά ψευδώνυμα, ενώ το ψευδώνυμο Τζορτζ Έλιοτ έχει από καιρό επισκιάσει το πραγματικό όνομα της βικτοριανής συγγραφέως: Μέρι Αν Έβανς.
Πολύ πιο πρόσφατα, η Έλενα Φερράντε, το ψευδώνυμο της Ιταλίδας συγγραφέως της εξαιρετικά επιτυχημένης σειράς ναπολιτάνικων μυθιστορημάτων που ξεκινά με το «Η υπέροχη φίλη μου», έχει πουλήσει εκατομμύρια βιβλία σε όλο τον κόσμο. Όπως και με τον Banksy, οι έντονες εικασίες έχουν οδηγήσει πολλούς να προσπαθήσουν να τον ταυτοποιήσουν –– αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί τίποτα.
Μια επιτυχημένη αποκάλυψη υψηλού προφίλ ήταν αυτή του Ρόμπερτ Γκάλμπρεϊθ, συγγραφέα της σειράς νουβελών με πρωταγωνιστή τον ντετέκτιβ Cormoran Strike. Όταν το πρώτο βιβλίο του Γκάλμπρεϊθ, «Το κάλεσμα του κούκου», κυκλοφόρησε το 2013, ο εκδότης του περιέγραψε τον συγγραφέα ως πρώην μέλος του Ειδικού Τμήματος Ερευνών της Βασιλικής Στρατιωτικής Αστυνομίας. Αυτό, όπως υπονόησαν, εξηγούσε την ανάγκη για ψευδώνυμο.
Όμως, ο Γκάλμπρεϊθ αποκαλύφθηκε σύντομα όταν η εφημερίδα The Sunday Times αποκάλυψε ότι δεν ήταν άλλος από την Τζ. K. Ρόουλινγκ. Όταν η είδηση έγινε γνωστή, η Ρόουλινγκ δήλωσε ότι η ιδιωτικότητα ήταν «απελευθερωτική», επιτρέποντάς της να δημοσιεύει «χωρίς διαφημιστική εκστρατεία ή προσδοκίες».
Ο Φρέντρεντ Πενγκ, ανώτερος λέκτορας στο Πανεπιστήμιο των Τεχνών του Λονδίνου, δήλωσε στο CNN ότι «υπάρχει κάτι βαθιά συναρπαστικό στην ανωνυμία».
«Σε μια κουλτούρα όπου η ταυτότητα συχνά καθορίζει την ερμηνεία, η κατάργησή της επιτρέπει στο έργο να βιωθεί χωρίς προκαταλήψεις που συνδέονται με το υπόβαθρο, το φύλο ή τη φήμη, μετατοπίζοντας την προσοχή από τον δημιουργό στην ίδια την ιδέα», είπε.
«Ενστικτωδώς μας ελκύουν οι μύθοι, και οι ανώνυμες φιγούρες δημιουργούν ίντριγκα και πολιτισμικές αφηγήσεις που μπορούν να ενισχύσουν τόσο την ορατότητα όσο και το νόημα.
«Όταν όμως η ανωνυμία σπάει, αυτή η δυναμική αλλάζει. Το έργο μπορεί να επανασυνδεθεί με το προσωπικό πλαίσιο, κάτι που μπορεί να μειώσει την καθολικότητά του, εισάγοντας εκ νέου τη βιογραφία και, κατά καιρούς, τις προκαταλήψεις. Για τον λόγο αυτό, η ανωνυμία πρέπει να γίνεται αντιληπτή όχι ως απουσία, αλλά ως μια ενεργή και ουσιαστική καλλιτεχνική επιλογή».
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
