Ο Βενσάν Μουνιέ είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους φωτογράφους άγριας φύσης αλλά και σκηνοθέτες ντοκιμαντέρ. Γνωστός στο ευρύ κοινό από την πολυβραβευμένη ταινία Η Λεοπάρδαλη του Χιονιού (La Panthère des Neiges), ο Μουνιέ έχει αφιερώσει τη ζωή και το έργο του στην παρατήρηση της φύσης μέσα από τη σιωπή, την υπομονή και την απόλυτη διακριτικότητα. Στη νέα του κινηματογραφική δημιουργία «Το Τραγούδι του Δάσους» (le chant des forêts) επιστρέφει στις ρίζες του: στα ευρωπαϊκά δάση, στη σχέση πατέρα–γιου–εγγονού και σε μια φιλοσοφία ζωής που αντιστέκεται στη βιασύνη του σύγχρονου κόσμου. Έναρξη αυτής του της περιπέτειας, οι αφηγήσεις του πατέρα του για τον αγριόκουρκο, το μεγάλο τέτρα.
Συνέντευξη του Αλέξανδρου Ρωμανού Λιζάρδου.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πώς αισθάνεστε που η ταινία σας θα συναντηθεί με το κοινό στην Ελλάδα.
Βενσάν Μουνιέ: […] Είμαι πραγματικά πολύ χαρούμενος που παρουσιάζω αυτή την ταινία στην Ελλάδα. Αυτό που βρίσκω υπέροχο είναι ότι γνωρίζω πως ο αγριόκουρκος, ο μεγάλος τέτρας, ζει επίσης στα βουνά της χώρας σας. Χαίρομαι πολύ που απευθύνομαι στο ελληνικό κοινό και ελπίζω η ταινία να αποτελέσει μια όμορφη συνάντηση μαζί του.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Σας ευχαριστώ πολύ που βρίσκεστε εδώ και που μας παρουσιάζετε αυτό το τόσο ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ, που [επιτρέψτε μου να πω], δεν ακολουθεί τη συμβατική δομή των περισσότερων ντοκιμαντέρ· είναι σαν να βρίσκεται ο θεατής δίπλα σας, σαν ένας διακριτικός παρατηρητής, που παρακολουθεί τις ζωές των ανθρώπων και τη σύνδεσή τους με τη φύση. Πώς γεννήθηκε η ιδέα να προσεγγίσετε την ταινία με αυτόν τον τρόπο;
Βενσάν Μουνιέ: Η προηγούμενη ταινία μου ήταν «Η Λεοπάρδαλη του Χιονιού» (La Panthère des Neiges). Και εκεί δουλεύαμε μέσα από την αναμονή, μέσα από την παρατήρηση από κρυψώνες. Ήταν σε μεγάλο βαθμό η ίδια διαδικασία, αλλά σε έναν πολύ μακρινό τόπο. Ήταν μια αποστολή, ένα ταξίδι που έκανα στα Ιμαλάια, με ένα εμβληματικό είδος, και ήταν η πρώτη μου κινηματογραφική ταινία.
Με «Το Τραγούδι του Δάσους» ήθελα να φέρω αυτή την ίδια τεχνική της αναμονής: πώς μπορεί κανείς να εξαφανιστεί, να κρυφτεί μέσα στο δάσος και να αφήσει την ομορφιά των εικόνων να αναδυθεί. Όμως αυτή τη φορά, στο σπίτι μου, με είδη που ζουν κοντά μας, στην Ευρώπη. Ήθελα να δείξω ότι μπορεί κανείς να συγκινηθεί βαθιά σε οποιαδήποτε χώρα, ακόμη και με τη φύση της καθημερινής μας γειτονιάς. Αρκεί να ξέρει να σωπαίνει λίγο, να γίνεται πιο διακριτικός, να σβήνει τον εαυτό του. Υπήρχε επίσης μια έντονη επιθυμία να μοιραστώ όσα με δίδαξε ο πατέρας μου για την τέχνη της αναμονής και όλες τις αρετές αυτής της φιλοσοφίας ζωής.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες τεχνικές δυσκολίες στα γυρίσματα; Γιατί καταλαβαίνουμε ότι το να ζεις και να κινηματογραφείς με αυτόν τον τρόπο είναι πολύ πιο απαιτητικό από ένα γύρισμα σε έναν ελεγχόμενο χώρο.
Βενσάν Μουνιέ: Αυτό που είχε τεράστια σημασία για μένα ήταν να μην είμαστε παρεμβατικοί. Όπως σωστά λέτε, ένα κινηματογραφικό συνεργείο συνήθως είναι πολυάριθμο και θορυβώδες. Όπως και στη «Λεοπάρδαλη του Χιονιού», έτσι κι εδώ, δουλέψαμε με μια εξαιρετικά μικρή, απολύτως μινιμαλιστική ομάδα. Πολύ συχνά ήμουν μόνος μου: κινηματογραφούσα τον πατέρα μου και τον γιο μου. Κατά διαστήματα είχαμε μαζί μας δύο φίλους οπερατέρ. Δεν υπήρχε ηχολήπτης. Θέλαμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο διακριτικοί, για να διατηρήσουμε τη φυσικότητα και την αυθεντικότητα, και κυρίως για να κινηματογραφήσουμε ζώα ελεύθερα και άγρια. Αυτό είναι κάτι ιδιαίτερο σε αυτό το ντοκιμαντέρ: έχουμε την αξίωση να το φέρουμε στον κινηματογράφο, αλλά τα ζώα που βλέπουμε είναι αληθινά. Δεν είναι εξημερωμένα για να εξυπηρετήσουν ένα σενάριο. Υπήρχαν προθέσεις συνάντησης, και έπειτα κάναμε ό,τι μπορούσαμε. Στο μοντάζ, ανάλογα με το τι είχαμε καταφέρει πραγματικά να καταγράψουμε, υπήρξε μια δεύτερη γραφή της ταινίας, βασισμένη αποκλειστικά στο υλικό που μας χάρισε η φύση.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πότε ακούσατε για πρώτη φορά για τον αγριόκουρκο και τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε περισσότερο και σας ώθησε σε αυτή τη μακρόχρονη έρευνα;
Βενσάν Μουνιέ: Ο αγριόκουρκος είναι ένα πουλί που ανακάλυψε πρώτος ο πατέρας μου τη δεκαετία του ’70. Γοητεύτηκε βαθιά από αυτό το πλάσμα, το οποίο μπορεί να ζει σε εξαιρετικά σκληρές χειμερινές συνθήκες. Το δάσος μετατρεπόταν σε έναν πραγματικό καθεδρικό ναό από πάγο. Αυτό τον μάγεψε και ήθελε να μάθει περισσότερα. Επειδή όμως είναι ένα εξαιρετικά φοβισμένο πουλί, απαιτείται μια πολύ ιδιαίτερη τεχνική: μπαίνεις στην κρυψώνα γύρω στις πέντε το απόγευμα και μένεις εκεί μέχρι τις δέκα το επόμενο πρωί. Δεν κινείσαι. Είσαι κάτω από ένα έλατο, μέσα σε έναν υπνόσακο, και περιμένεις. Περιμένεις, γιατί έρχεται το βράδυ και τραγουδά πολύ νωρίς το πρωί. Χορεύει μπροστά στη θέση του τραγουδιού, μπροστά στην κρυψώνα. Ο πατέρας μου με έπαιρνε μαζί του. Ήμουν δέκα ή δώδεκα ετών. Με άφηνε μόνο μου, κάτω από ένα άλλο έλατο, λίγο πιο ψηλά, ώστε να είμαστε χωριστά, για να προσπαθήσω να παρατηρήσω και να ακούσω το πουλί. Έτσι μεγάλωσα με τον αγριόκουρκο. Μου έμαθε να διαβάζω το δάσος. Ήθελα πολύ να μιλήσω γι’ αυτό το είδος, γιατί δεν είναι κάτι ασήμαντο: βρίσκεται στα δάση μας εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια, και σήμερα γινόμαστε μάρτυρες της εξαφάνισής του λόγω της κλιματικής αλλαγής. Μας δίδαξε ότι εκεί όπου ζει, το δάσος πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας· εκεί υπάρχουν ακόμη όλα τα είδη που βλέπουμε στην ταινία. Για μένα, αυτό το πουλί υπήρξε ένας μεγάλος δάσκαλος σιωπής και διακριτικότητας. Νομίζω ότι αυτό με βοήθησε αργότερα σε όλες τις αποστολές μου στο εξωτερικό: στο πώς προσεγγίζεις και πώς κατοικείς τόπους όπου άλλα πλάσματα ζουν εδώ και πολύ περισσότερο από εμάς.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Στην ταινία αναφέρεται τη φράση ότι «είναι το πνεύμα της νύχτας που καλεί τη μέρα», μια φράση με έντονη ποιητικότητα που μοιάζει να συνοψίζει τη δουλειά σας. Θα ήθελα να σας ρωτήσω: πώς ορίζετε την υπομονή και πώς ορίζετε την αγάπη για τη φύση;
Βενσάν Μουνιέ: Η υπομονή και η μοναξιά είναι για μένα κάτι εξαιρετικά πολύτιμο, αλλά και δύσκολο για πολλούς ανθρώπους σήμερα. Στη σύγχρονη κοινωνία φοβόμαστε να είμαστε μόνοι. Η υπομονή έχει γίνει μια αρετή πολύ περίπλοκη. Όλα τρέχουν γρήγορα: βλέπουμε βίντεο στη διπλή ταχύτητα, ακούμε φωνητικά μηνύματα στο x2. Η ζωή της αναμονής, όπως τη δείχνω στην ταινία, μου έμαθε να εκτιμώ αυτές τις αξίες. Και κυρίως, με βοήθησε να καλλιεργήσω την ενσυναίσθηση, την καλοσύνη και μια σχεδόν άνευ όρων αγάπη για όλα αυτά τα ζώα. Υπάρχει μια βαθιά γοητεία που κάνει την υπομονή πιο αποδεκτή. Κάτι μέσα μου λέει ότι αυτή ίσως είναι το κλειδί για το «μαζί». Μπορούμε να κάνουμε έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην παρατήρηση μέσα στο δάσος και στον τρόπο που κοιτάζουμε ο ένας τον άλλον στον σύγχρονο κόσμο. Έχουμε γίνει υπερβολικά ατομικιστές και έχουμε χάσει ανθρώπινες ποιότητες, όπως η ενσυναίσθηση — όχι μόνο προς τους ανθρώπους, αλλά και προς τα μη ανθρώπινα όντα. Αυτή η ταινία είναι μια πρόταση συμφιλίωσης με όλα όσα μας περιβάλλουν. Η υπομονή είναι ένα από τα στάδια αυτής της συμφιλίωσης. Έχουμε κηρύξει πόλεμο στη φύση. Βλέπουμε τα ζώα μόνο σε σχέση με το δικό μας συμφέρον, χωρίς να αναγνωρίζουμε ότι έχουν κι αυτά τη θέση τους στον κόσμο. Δεν είναι δικό μας δικαίωμα να αποφασίζουμε για τη ζωή ή τον θάνατό τους. Ο στόχος της ταινίας είναι να επιστρέψουμε σε μια πιο οριζόντια σχέση με τον κόσμο και όχι κάθετη. Ο άνθρωπος δεν θα έπρεπε να βρίσκεται πάντα στην κορυφή της πυραμίδας. Αυτό ακριβώς προσπαθώ να δείξω και στους τίτλους τέλους: όλοι βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο, χωρίς ιεραρχία, χωρίς ένα είδος πιο σημαντικό από κάποιο άλλο. Η υπομονή και η μοναξιά της αναμονής μάς βοηθούν να το κατανοήσουμε αυτό.
Στην ταινία «Το Τραγούδι του Δάσους» (le chant des forêts), ο Βενσάν Μουνιέ δεν μας καλεί απλώς να παρατηρήσουμε τη φύση, αλλά να επανεξετάσουμε τη θέση μας μέσα σε αυτήν. Όπως λέει και ο ίδιος, η υπομονή και η σιωπή δεν είναι αδυναμίες, αλλά κλειδιά για μια πιο ταπεινή, πιο αρμονική συνύπαρξη, με τους άλλους ανθρώπους και με όλα τα ζωντανά όντα που μοιράζονται μαζί μας τον κόσμο.
Η συνέντευξη έγινε στο πλαίσιο των προωθητικών δράσεων γαλλόφωνων παραγωγών της Unifrance. Πρεμιέρα της ταινίας στην Ελλάδα: 12-02-2026
www.ertnews.gr
Ακολουθήστε το myvolos.net στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
